Gruffalo çizeri yapay zeka şirketlerine dava açmayı düşünüyor

Çocuk kitabı The Gruffalo'nun çizeri Axel Scheffler, eserlerini izinsiz olarak yeniden ürettiğini söylediği yapay zeka (AI) şirketlerine karşı hukuki yola başvurmayı ciddi biçimde değerlendirdiğini BBC London'a açıkladı. 1999'dan bu yana çizimleriyle çocukların ilgisini çeken Scheffler, yapay zeka şirketlerinin sanatçıların çalışmalarını izin almadan kullanmayı bırakmasını istiyor.

Londra doğumlu çocuk kitabı yazarı Julia Donaldson'ın kaleme aldığı The Gruffalo, bir canavarı zekâsıyla alt eden bir farenin hikâyesini anlatıyor. Güney Londra'da yaşayan sanatçı, "Almanya'da bir avukatla görüşüyorum" dedi ve ekledi: "Yapay zeka şirketlerine karşı dava açan çizerler oldu ve ben de bunu ciddi biçimde düşünüyorum. Tek istediğim bunu durdurmaları." Scheffler, hukuk ekibinin hangi şirkete karşı işlem başlatacağını açıklamadı.

Sanatçı: görüntüler açık bir telif hırsızlığı

Akıllı telefonu olmayan Scheffler, birinin kendisine en ünlü karakterlerinin Silicon Valley ve Oktoberfest gibi yerlerde dijital olarak nasıl yeniden oluşturulduğunu göstermesine kadar yapay zekayı görmezden gelmeye çalıştığını söyledi. BBC'ye konuşan Scheffler, "Oldukça şoke oldum. Bu açıkça benim farem, benim Gruffalo'm; yapabildikleri kadar yakınını yapmışlar, ama görüntünün geri kalanı tamamen oluşturulmuş. Bu açık bir telif hırsızlığı" dedi.

Scheffler, Avrupa Birliği'nin yaratıcılara daha dost olduğunu düşündüğü için davayı Almanya'da açmayı değerlendiriyor. Londra merkezli hukuk firması Lewis Silkin'de fikri mülkiyet avukatı olan Nick Buckland da Almanya'nın eserlerini korumak isteyen yaratıcılar için bir yol sunabileceğini kabul etti. Buckland, Almanya'da müzik meslek birliklerinin, yapay zeka şirketlerinin şarkı sözlerini birebir kopyalayıp sunduğunu kanıtlayarak iki davayı kazandığını anlattı. Ancak avukata göre telif ihlalini kanıtlamak kolay olmayabilir.

Buckland, "Üretken yapay zeka kopyalamaz, eğitilir" diyerek yapay zeka şirketlerinin telif ihlali yapmadıkları yönündeki savunmasını özetledi. Ona göre bir köpek resmi istenmesi halinde sistem, eğitildiği milyonlarca köpek görüntüsünü tarayarak kullanıcıya bir görüntü sunuyor. Buckland, Gruffalo gibi belirgin bir karakterin Scheffler'in davasına yardımcı olabileceğini, ancak yine de telif hakkının ihlal edildiğinin ortaya konması gerektiğini belirtti.

OpenAI aleyhine Almanya'da dava sürüyor

ChatGPT'nin arkasındaki şirket OpenAI, Alman yayın grubu Penguin Random House ile yazar ve çizer Ingo Siegner tarafından zaten dava edilmiş durumda. İddia, OpenAI'nin çocuk kitabı karakteri Der kleine Drache Kokosnuss'u (Küçük Ejder Kokosnuss) kopyaladığı yönünde. Yapay zeka şirketinin telif hukukunu ihlal edip etmediğine Münih Bölge Mahkemesi 2027 baharında karar verecek.

OpenAI sözcüsü ise dünya genelinde hak sahipleriyle yaratıcılığı destekleme, fikri mülkiyeti koruma ve telif şikâyetlerine uygun yanıt verme konusunda verimli görüşmeler yürüttüklerini söyledi. Şirket, modellerinin çeşitli kaynaklarla eğitildiğini ve hak sahiplerinin doğrudan itirazda bulunabildiğini belirtti.

Scheffler için mesele, dünya genelinde 18 milyondan fazla satan Gruffalo kitaplarının ötesine geçiyor. Sanatçı, olası bir davanın tazminatla ilgili olmadığını, bugün ve gelecekte yaratıcıları korumayı amaçladığını vurguladı. Londra'daki Royal College of Art'ta resim alanında yüksek lisans yapan Ivy Deng de yapay zekanın sanatçıların geçim kaynakları üzerindeki olası etkisinden endişe ediyor. Deng, sanatının adil kullanımı konusunda kendisini korunmuş hissetmediğini söyledi.

İngiltere hükümeti geçen haziran ayında yapay zekaya 2030'a kadar 2 milyar sterlin yatırım yapacağını duyurmuştu. Buckland'a göre hükümetin yaratıcı sektörleri korumak ile yapay zekanın gelişmesine izin vermek arasında denge kurması gerekiyor. Kültür, Medya ve Spor Bakanlığı sözcüsü ise yaratıcı sektörleri desteklemek ile yapay zeka sektörünü desteklemenin birbirini dışlamadığını belirterek yaratıcılar, yapay zeka firmaları, sendikalar ve akademisyenlerle kapsamlı görüşmeler yaptıklarını kaydetti.

Scheffler, sanatçılara "elle çizmeye ve eski moda olmaya" devam etmelerini önerdi. Sanatçıya göre yapay zeka elle çizilmiş görüntünün yerini asla alamayacak: "Her zaman bir şeyler eksik kalıyor."