Rusya'da Duma seçimleri: Kremlin için önemli, sürpriz beklenmiyor

Rusya'da parlamento alt kanadı Duma için 450 milletvekilinin seçileceği seçimler düzenleniyor. Ülkedeki güç sistemi sıklıkla "yönetilen demokrasi" olarak tanımlanıyor; bu sistemde yönlendirmeyi Kremlin yapıyor ve siyasi sürprizlere fazla yer kalmıyor.

Seçimin, iktidar partisi Birleşik Rusya'nın yeniden parlamentoya hâkim olması ve Devlet Başkanı Vladimir Putin'e bağlı bir milletvekili grubunun oluşmasıyla sonuçlanması bekleniyor. Eleştirmenler seçimi ne özgür ne de adil olarak değerlendiriyor. Kremlin ise bu eleştirilere aldırış etmiyor.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, konuya ilişkin olarak "Kendi siyasi sistemimiz, kendi siyasi sürecimiz var" ifadesini kullanmıştı. Bu da Kremlin açısından beklenmedik bir gelişme ya da sürpriz anlamına gelmiyor.

Kremlin için seçim neden önemli?

Kremlin için Duma seçimi önem taşıyor. Bu, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinin ardından düzenlenen ilk parlamento seçimi olma özelliği taşıyor. Kremlin, seçim sonuçlarını Rusların çoğunluğunun devlet başkanını ve savaşı desteklediğini ileri sürmek için kullanmayı planlıyor. Ayrıca Ukrayna'dan dönen askerlerin siyasi kariyerlerini desteklemek de hedefleniyor. Yetkililerin verdiği bilgiye göre yaklaşık 200 savaş gazisi seçimlerde yer alıyor.

Seçim kampanyası, savaşın dört buçuk yılında Rus toplumuna ilişkin bir pencere açtı. Devlet televizyonunda bazı seçim programlarında sürprizler de yaşandı. Bir programda Duma 158. Seçim Bölgesi adayları için ayrılan altı kürsünün boş kaldığı görüldü. Sunucu, "Adaylar gelmedi" diyerek programı kapattı. Bir başka tartışma programında ise bir aday, seçim vaadini şarkı söyleyerek dile getirdi. Bu durum, önceki Duma'da tüm milletvekillerinin aynı çizgide hareket etmesiyle tezat oluşturuyor. Temmuz ayındaki son oturumda milletvekilleri ayağa kalkarak "Rusya, Putin, Zafer!" sloganını tekrarlamıştı.

Komünist Parti lideri Gennadi Zyuganov, önceki parlamentoda tüm partilerin "özel askeri operasyon"u destekleyen 170 yasaya oy verdiğini belirterek Duma'da yüzde 100 uzlaşma olduğunu söyledi. Duma'daki partilerin bazıları daha milliyetçi, bazıları ise Zyuganov'un partisi gibi daha sol eğilimli olsa da Kremlin'in yasama girişimlerine ve savaşa destek konusunda aynı yönde oy kullanıyor.

Muhalefet ve seçim izleme kuruluşlarına baskı

Ukrayna'da ateşkes çağrısı yapan Yabloko Partisi, Temmuz ayında seçime kaydedilen tek savaş karşıtı partiydi. Ancak 12 gün sonra Yüksek Mahkeme partiyi seçim listesinden çıkardı. Bu karar, Kremlin'in savaş karşıtı söylemlerin Rus seçmen nezdinde karşılık bulabileceğine dair endişesi olarak yorumlandı. Parti listesinden çıkarılmasına rağmen bazı Yabloko adayları tek tek seçim bölgelerinde yarışıyor. Ancak son haftalarda çok sayıda Yabloko adayı polis tarafından gözaltına alındı, çeşitli suçlamalarla yargılandı ve seçimden men edildi.

Yabloko adayı Grigori Grişin, polisin siyasi bir talimatı yerine getirdiğini savunuyor. Grişin, yetkililerin seçimlerin hangi sınırlar içinde yapılacağını belirlediğini öne sürüyor. Rusya'da savaşın sona ermesi yönündeki talebin halk arasında çok yaygın olduğunu belirten Grişin, bu nedenle partinin listelerden çıkarıldığını ve adayların seçimden men edildiğini ifade ediyor. Grişin, polisin kendisini Telegram kanalında "Navalnı" kelimesini paylaşarak aşırıcılık propagandası yapmakla suçladığını aktarıyor.

Rus yetkililer Duma seçimlerinin şeffaf ve adil olduğunu savunuyor. Seçim eleştirmenleri ise muhalif siyasetçilerin sürgüne zorlandığına veya hapse atıldığına dikkat çekiyor. Geçen yıl bağımsız seçim izleme kuruluşu Golos'un liderlerinden Grigori Melkonyants, "istenmeyen örgüt" ile çalışmak suçlamasıyla beş yıl hapis cezasına çarptırıldı. Kuruluş kapatıldı.

Moskova'nın 80 kilometre uzağındaki Dmitrov kasabasında seçime dair fazla iz görülmüyor. Kasaba merkezinde Ukrayna'da ölen yerel halk için "Özel askeri operasyon kahramanları" anısına bir anıt bulunuyor. Savaş, burada insanların gündeminin merkezinde yer alıyor. Damadı savaşta görev yapan Olga, seçimlerin yaşananları değiştiremeyeceğini söylüyor. Polina ise barış içinde bir ülkede yaşamak istediğini, önlerine bir insansız hava aracı düşmesinden endişe duymak istemediklerini belirtiyor.

Rusların başka kaygıları da var. Ukrayna'nın Rus rafinerilerine yönelik insansız hava aracı saldırıları yakıt sıkıntısına yol açmış durumda, ekonomik baskılar da artıyor. Berber Ivan, ne kadar kazanırsa kazansın yeterli olmadığını, fiyatların ücretlerden hızlı arttığını dile getiriyor.

Yabloko adayı Grişin'e göre Batı'daki seçimlerle Rusya'daki seçimler tamamen farklı işliyor. Grişin, Batı'da seçimlerin hükümet kurma yolu olduğunu ve seçmen memnun kalmazsa hükümetin değişebileceğini belirtiyor. Rusya'da ise seçimlerin hükümet değişikliği getirmediğini, en fazla yönetimi etkileme ve mesaj verme aracı olduğunu savunuyor. Grişin'e göre Rusya'da iktidar hiçbir zaman bir seçim nedeniyle değişmedi.