Hitler'in Eagle's Nest binası kundaklamada kül oldu

Adolf Hitler döneminden kalan son yapısal kalıntılardan biri olan ve Alpler'de bir dağ zirvesinde yer alan Eagle's Nest (Kartal Yuvası), 23 Ekim'de kundaklama şüphesiyle çıkan yangında büyük ölçüde tahrip oldu. 200 itfaiyecinin gece boyu süren müdahalesine rağmen binadan geriye yalnızca kömürleşmiş kalıntılar kaldı. Bavyera eyaletine ait olan tesis, süresiz olarak ziyarete kapatıldı. Yangında yaralanan olmadı.

Bin metrenin üzerinde bir yükseklikte, 1.834 metre rakımda yer alan ve güney Almanya ile Avusturya'ya bakan geniş bir manzaraya sahip yapı, Almanca'da "Überwältigungsarchitektur" yani "insanı ezmeye ve yıldırmaya yönelik mimari" olarak anılıyor. Yerel yetkililer yangının, akıl sağlığı geçmişi bulunan 33 yaşındaki bir şüpheli tarafından kasten çıkarıldığını değerlendiriyor. Yılda 300 binden fazla kişinin ziyaret ettiği tesis, yangın günü kapalıydı.

Yeniden inşa tartışması ve tarihsel sorumluluk

Yangın, tartışmalı bölgede yeni bir yapının inşa edilip edilmeyeceği sorusunu gündeme getirdi. Bavyera eyaletinin kültür bakanı Markus Blume, Eagle's Nest'in geleceğini belirlemek üzere kültür varlıklarını koruma, inşaat ve Holokost anma kültürü alanlarından uzmanlardan oluşan bir komisyonun görevlendirileceğini söyledi. Blume, yapının Nazi rejimiyle ayrılmaz bağları göz önüne alındığında "her türlü yeniden inşanın bu tarihsel sorumluluğun hakkını vermesi gerektiğini" belirtti.

Binanın Almanca adı, üzerinde yer aldığı dağdan dolayı Kehlsteinhaus. Beş tünelden geçen kıvrımlı yollardan otobüsle ulaşılan tesise ziyaretçiler, kayaya oyulmuş pirinç kaplı bir asansörle 41 saniyede çıkıyordu. Yapının inşası yaklaşık 3.800 işçiyle bir yılı biraz aşkın bir sürede tamamlandı. Nazi dönemi tarihçisi Felix Bohr'a göre prestij projesi ve ona giden yol yaklaşık 30 milyon Reichsmark'a mal oldu; bu tutar bugün yaklaşık 130 milyon sterline denk geliyor.

1938'de tamamlanan misafirhane, ağırlıklı olarak devlet konuklarını, diplomatları ve seçilmiş yabancı gazetecileri ağırlamak için kullanıldı. Hitler'in 12 yıllık iktidarının yaklaşık çeyreğini geçirdiği Berghof adlı konutu da dağın hemen aşağısındaki Obersalzberg bölgesindeydi. Bölgedeki Obersalzberg Dokümantasyon Merkezi'nin müdürü Sven Keller, savaş ve soykırıma ilişkin önemli kararların burada alındığını söyledi.

Hitler'in Eagle's Nest'i 1939'a kadar yalnızca 14 kez ziyaret ettiği, İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesinin ardından bir daha gitmediği belirtiliyor. Ancak yakın çevresi, aralarında Eva Braun'un da bulunduğu isimler yapıyı düzenli olarak kullanmaya devam etti.

Uzmanlar ikiye bölünmüş durumda

Savaş sonrasında Obersalzberg, Amerikan işgal birlikleri için dinlenme merkezi haline getirildi; Berghof'un son kalıntıları yıkılıp yerine yüzlerce ağaç dikildi. Keller, bu kararın eski Naziler ve Hitler hayranları için bir hac merkezi oluşmasını engelleyemediğini, ağaç kabuklarına sık sık gamalı haç kazındığını aktardı. Ona göre bölgenin açıkça işaretlenmesi ve tarihinin ortaya konması daha sağlıklı bir yaklaşım oldu.

Keller, tarihçilerin şeffaflığı öncelemesi gerektiğini savunuyor. "Sorumluların Nazi mimarisini basitçe yeniden üretmeyi seçeceğini düşünemiyorum, ama harabe olarak da bırakılamaz; harabeler daha da ilgi çekici oluyor" dedi. Bohr ise Almanya'da aşırı sağcı AfD ve Avusturya'da aşırı sağcı FPÖ'nün anketlerde önde olması nedeniyle yeniden inşaya karşı çıkıyor. "Hitler'in megalomanisi bir harabe olarak kalmalı" diyen Bohr, kalan yapının korunup bölgenin tarihini aktarmak için kullanılmasını öneriyor.