Ruh sağlığı incelemesi: Genç nesil 'kardan adam' değil

İngiltere'de ruh sağlığı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ile otizm üzerine yürütülen bağımsız bir incelemenin başkanı Prof. Peter Fonagy, gençlerin "kardan adam nesli" olduğu yönündeki suçlamaların yanlış olduğunu söyledi. BBC'ye özel bir röportaj veren Fonagy, çocuklar ve gençler arasında ruhsal sıkıntının gerçekten arttığını, en yaygın sorunların kaygı, depresyon, kendine zarar verme ve yeme bozuklukları olduğunu belirtti.

Fonagy'ye göre gençlerin karşılaştığı ekonomik ve istihdam belirsizliği ile sosyal medyanın getirdiği zorluklar, "genç olmayı" bugün daha da güçleştiriyor. İnceleme, dokuz ay önce dönemin sağlık bakanı Wes Streeting tarafından başlatılmıştı. Streeting, bir röportajında gençlerin aşırı teşhis aldığını ve "gözden çıkarıldığını" öne sürmüştü.

İncelemenin bu hafta içinde yayımlanması bekleniyor. Fonagy, yayımdan önce BBC'ye konuşma kararını, DEHB ve otizm etrafındaki tartışmaların ruh sağlığının daha geniş boyutunu "gölgeleyebileceği" endişesiyle aldığını ifade etti. Çalışmada 100'den fazla uzman ve ruh sağlığı sorunu yaşamış aileler yer aldı. Fonagy, aynı zamanda NHS England'ın (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi) çocuk ve genç ruh sağlığı danışmanı olarak görev yapıyor.

1990'lardan bu yana artış 'gerçek'

İncelemenin sonuçlarına göre 1990'lardan bu yana ruh sağlığı sorunlarındaki artış gerçek ve şu anda 16-24 yaş arasındaki her dört gençten biri bu sorunlarla mücadele ediyor. Ancak bu veriler tartışmalı. Bazı kaynaklar kişilerin kendi beyanlarına dayanıyor; kuşkucular ise farkındalığın artması ve damgalanmanın azalmasıyla daha fazla kişinin yardım aradığını savunuyor. Bazıları da toplumun normal yaşam stresini aşırı tıbbileştirdiğini, geçici stres yaşayan kişilere gereksiz teşhisler konduğunu öne sürüyor. Fonagy ise gençlerin yaşadıklarının gerçek bir ruh sağlığı sorunu artışı olduğunda ısrarcı. Yine de artan farkındalığın daha fazla kişinin tıbbi yardım aramasına yol açtığını kabul ediyor.

Bu eğilim hem erkek hem de kız çocuklarını etkiliyor, ancak yaklaşık 12 yaşından itibaren kızlarda belirgin şekilde öne çıkıyor. Fonagy, erkeklerden gelen cinsel saldırganlığın büyük bir endişe kaynağı olduğunu, ancak toplumun kızlara ve genç kadınlara yüklediği beklentilerin de bir etken olduğunu söylüyor. "Şu anda ortaokulda genç bir kadın olmak çok zor" diyor.

Gençlerin yeme bozukluklarından "okula gitmeyi engelleyecek kadar güçlü" kaygıya, uyuyamama, iştah kaybı ve yaşamın anlamsız hissedilmesine yol açan depresyona kadar çeşitli sorunlarla mücadele ettiğini belirtiyor. Raporunda salgının yaşamlarında yarattığı kesintiler nedeniyle sorunları daha da kötüleştirdiği vurgulanacak.

BBC'ye konuşan ve ruh sağlığı sorunları yaşamış gençler, hükümetin raporun bulgularını uygulamaya koymasının önemli olduğunu söylüyor. 22 yaşındaki Omari, "Böyle gösterişli bir rapora sahip olmak güzel, ama uygulamaya konmazsa işe yaramaz" diyor. Okulda zor günler geçirdiğini ancak öğretmenlerin kendisini dinlemediğini belirtiyor: "Zorbalıkla çok mücadele ettiğim için yaşamıma son verme girişiminde bulundum. 15 yaşındaydım."

17 yaşındaki Mattea, geçici sosyal konutta yaşıyor ve kaygı ile depresyonla mücadele ediyor. Yetişkinlerin kendisini hayal kırıklığına uğrattığını düşünüyor: "Kimse gelip hayatımı benim için düzeltmeyecek. Bunu tek başıma yapmak zorundayım."

Fonagy, gençlere sağlanan desteğin iyileştirilmesi gerektiğini söylüyor. NHS'in bu yükle başa çıkmak için yeterli donanıma sahip olmadığını, "amacına uygun olmadığını" belirtiyor. Ruh sağlığı hizmetlerine yönlendirilen her üç kişiden birinin bir yıl sonra hâlâ yardım beklediğini gösteren verilere dikkat çekiyor. Okullarla yakın çalışacak ruh sağlığı ekiplerinin devreye alınması gibi olumlu adımlar da var. Ancak sorunun çözümü için eğitim, istihdam, konut ve aileler dahil toplumun her kesiminde harekete geçilmesi gerektiğini vurguluyor. Son on yılda gençlik hizmetlerindeki kesintilerin gençlerin bir araya gelip aidiyet duygusu geliştirebileceği yerleri azalttığını söylüyor. 2000 yılından bu yana gençler arasında yalnızlığın arttığını, bunu telefon ve sosyal medya kullanımındaki artışa bağlıyor. "Birine 'Dünkü halinden farklı görünüyorsun, bir sorun mu var?' demek... Bunu fark eden birinin olduğunu bilmek büyük fark yaratır" diyor. Fonagy, gençlerin kaygı, depresyon veya sıkıntı hissettiğinde bunun gerçek bir sorun olduğunu ama çözülebileceğini duymasını istiyor: "Ben yardıma ihtiyaç duyduğumda aldım. Herkesin bu şansa sahip olmasını istiyorum."