Oleşki'de kuşatma: Sakinler bahçe otlarıyla besleniyor

Rusya'nın 2022'den bu yana işgali altındaki Ukrayna'nın güneyindeki Herson bölgesine bağlı Oleşki kentinde yaşayanlar, gıda ve su sıkıntısıyla karşı karşıya. Kent sakinleri, çevredeki yiyecekleri tükettikten sonra bahçelerindeki yabani otları pişirerek beslenmeye çalışıyor.

BBC'ye konuşan ve güvenliği için adı değiştirilen Halia, telefon bağlantısı kesilmeden önce "Dün gece iki sivil daha öldü" dedi. Halia, kentin sürekli bombardıman altında olduğunu ve gıda ile sudan yoksun kaldığını belirtti. Üç gün sonra verdiği bilgide öldürülen iki kişinin bir karı-koca olduğunu ve onları iyi tanıdığını söyledi.

Dört ayrı kaynak, 20 Eylül'de 23 kilometre uzaklıktaki Radensk kasabasından yiyecek getiren iki sivilin hayatını kaybettiğini doğruladı. Çift, Rus işgal makamlarının koyduğu sokağa çıkma yasağına yetişemeyince insansız hava aracıyla öldürüldü.

Dinyeper Nehri ile Rus güçleri arasında sıkışan Oleşki, 2023'te Nova Kahovka Barajı'nın yıkılmasıyla su altında kalan kentlerden biri oldu. Ukrayna ve NATO barajın Rusya tarafından havaya uçurulduğunu öne sürerken, Rusya suçlamayı Ukrayna'ya yöneltti. Savaş öncesi 24 bin kişinin yaşadığı kentte Ukrayna hükümetinin tahminine göre şu anda 200'ü çocuk olmak üzere yaklaşık 6 bin kişi kaldı.

Tek hastane, haftada birkaç gün açık

Kent sakinleri, Oleşki ve çevresinde kalan çocukların yetersiz beslenme ve sağlık hizmeti eksikliği yaşadığını, eğitimden yoksun kaldıklarını aktarıyor. Sakinlerin çoğu BBC'ye bağımsız olarak kentte yalnızca bir hastanenin kısmen çalıştığını, haftada birkaç gün açılarak kritik ampütasyonlar yapabildiğini söyledi.

Ukrayna bölgeye yardım ulaştırmayı denedi ancak son aylarda başarılı olamadı. Kremlin bu hafta Oleşki'de "kritik bir durum" ve "gıda ile ilaç temininde sorunlar" olduğunu kabul etti; ancak Rus ordusunun sorunları çözmeye çalıştığını belirterek suçlamayı Kiev'e yöneltti.

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiha, kentteki sivil nüfusun Rus güçleri tarafından "tam abluka" altında tutulduğunu söyledi. New York'ta BM Genel Kurulu'nda konuşan Sibiha, uluslararası toplumu Rusya'ya baskı yaparak bölgeye insani yardım girişine izin vermeye çağırdı.

Halia, kentte yiyecek bulunmadığını ve son gıda dağıtımının Mayıs ayında yapıldığını belirtti. "Günde bir kez, sadece akşam yemeği yiyorum" diyen Halia, bazen domates ya da bal ile sade ekmek yaptığını ve çay içtiğini anlattı. Yaz boyunca yetiştirdikleri sebzeler tükenince birçok sakin bahçe otlarını pişirmeye başladı. Hangi otların yenebileceği ve nasıl kaynatılacağı, yerel Telegram sohbetlerinde ve sakinler arasındaki telefon görüşmelerinde gıda satma, takas etme veya paylaşma çağrılarıyla birlikte tartışılıyor.

Kentte açık dükkan kalmadı; sakinler giysi ve hijyen ürünü de temin edemiyor. Oleşki, Kahovka Barajı'nın yıkılmasından bu yana elektrik, gaz ve sudan yoksun. Bazı sakinler erzak bulmak için mayınlı yollardan yürümeyi göze alsa da bu artık çok tehlikeli görülüyor.

Ölü sayısını belirlemek güç

BM Ukrayna İnsan Hakları İzleme Misyonu, bu yıl Oleşki ve yaklaşık 24 kilometre doğusundaki Hola Pristan'da en az 29 sivilin öldüğünü ve 54 sivilin yaralandığını kaydetti. Yerel gönüllüler bu sayının çok daha yüksek olabileceğini tahmin ediyor.

2022 yazında kentten kaçmayı başaran gönüllü Ksenia Arkhipova, o tarihten bu yana ölüleri sayıyor. Arkhipova, isimleri ve doğum tarihleriyle birlikte yaklaşık 1.200 kişiyi kapsayan bir liste tuttuğunu söyledi.

Kimliğini açıklamak istemeyen Tetiana, bu yaz Oleşki'de anne ve babasını kaybettiğini belirtti. Tetiana, ailesinin Rus askerleri tarafından evlerinin içinde vurulduğunu ve askerlerin evi almak istediğini anlattı.

Sakinler, Rus işgal makamlarının Oleşki'de ölülerin gömülmesini kısıtladığını söylüyor. Tetiana, insansız hava aracıyla öldürülen, mayına basan ya da başka şekilde hayatını kaybedenlerin gömülmesine izin verilmediğini aktardı. BBC'ye verilen bilgiye göre işgal makamları bu ölümlerin bir Rus doktor tarafından yapılan otopsiyle doğrulanmasını istiyor; ancak bu Oleşki'de mümkün değil.

Tetiana, yalnızca doğal nedenlerle ölenlerin gömülebildiğini, bu nedenle "bazı cesetlerin Aralık'tan bu yana sokaklarda kaldığını" söyledi. Gönüllü Arkhipova, cesetlerin kıştan bu yana elektrik bulunmayan hastane morgunda biriktiğini ya da başıboş köpekler tarafından yendiğini belirtti. BBC, sakinlerden alınan çok sayıda fotoğrafa dayanarak bu ayrıntıyı doğruladı; görüntüler yayımlanamayacak kadar rahatsız edici.

Oleşki ve Rusya işgali altındaki diğer Ukrayna topraklarındaki insanlara yardım eden Humanity adlı yardım kuruluşunun kurucu ortağı Ester Vrataryova, bunun bir psikolojik baskı aracı olduğunu söyledi. Vrataryova, "Bir cesedi gömmeye çalışırsanız bir sonraki siz olursunuz" dedi.