Oleshky'de ateşkes sürüyor, Avrupalı liderler Putin'le görüştü

Rusya'nın işgali altındaki güney Ukrayna kenti Oleshky'de salı günü yerel ateşkesin sürdüğü ve tarafların insansız hava aracı saldırılarını durdurduğu bildirildi. Ateşkes, kentte mahsur kalan yaklaşık 2 bin sivilin tahliyesinden önce başladı.

Yerel ateşkes, Rusya kontrolündeki Oleshky'de saat 03.00'te yürürlüğe girdi. Dnipro Nehri kıyısındaki kent, nehrin karşı yakasındaki Herson'a yaklaşık 5 kilometre uzaklıkta. Ukrayna birlikleri Herson'ı 2022 sonbaharında geri almıştı.

Görgü tanıkları, nehir boyunca uzanan cephe hattının dört yıl sonra ilk kez sessiz kaldığını aktardı. Ukraynalı yetkililere göre ateşkes pazar günü saat 23.00'e kadar sürecek. Bu, sınırlı da olsa önemli bir gerilim azaltma adımı olarak değerlendiriliyor.

Finlandiya ve Norveç liderlerinden Putin'e telefon

Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre, Vladimir Putin ile Ukrayna savaşını sona erdirme çabaları hakkında "açık ve kapsamlı" bir telefon görüşmesi yaptıklarını açıkladı. Støre, görüşmenin ardından önemli anlaşmazlıkların sürdüğünü belirtti.

İki Kuzey Avrupa lideri, görüşmenin Rusya, Ukrayna ve ABD arasında gelecek ay Abu Dabi'de yapılması beklenen üçlü müzakerelerle bağlantılı olduğunu söyledi. Putin ile Batılı liderler arasındaki bu tür doğrudan temaslar nadir görülüyor.

Oleshky'deki ateşkesin Kremlin'in, üçlü zirve ve ABD ara seçimleri öncesinde Donald Trump'ın desteğini kazanma girişimi olduğu yorumları yapılıyor. Beyaz Saray, insani misyonun ABD First Lady'si Melania Trump'ın talebiyle düzenlendiğini duyurdu. Tahliyenin perşembe veya cuma günü başlaması bekleniyor. Ateşkes çağrısı ayrıca Papa XIV. Leo, Birleşmiş Milletler, AB yetkilileri ve Avrupa Konseyi'nden de gelmişti.

Kentte 1.500 ila 2 bin kişi Rusya'nın tam ablukası altında yaşıyor. Mağazalara son gıda teslimatı mayıs ayında yapıldı. Birçok kişi açlıkla mücadele ediyor ve yabani ot yiyor. Ukrayna ordusu insansız hava araçlarıyla gıda yardımı atıyor. Yerel halk, Rus güvenlik güçlerinin yardım alanları gözaltına aldığını söylüyor.

Kremlin'in propaganda turu ve diğer saldırılar

Ukraynalı gözlemciler, Kremlin'in bu hafta Oleshky'nin yıkımından Kiev'i sorumlu tutacağı büyük bir propaganda turu düzenlemeyi planladığını belirtiyor. Tahliyeye tanık olmak üzere Trump yanlısı ABD medya kuruluşları davet edildi. Otobüslerin kent sakinlerini işgal altındaki Kırım ve Rusya'ya götüreceği ifade ediliyor.

Ateşkes Ukrayna'nın diğer bölgelerini kapsamıyor. Gece boyunca Rusya, Kiev'i insansız hava araçları ve balistik füzelerle bombaladı; en az bir kişi öldü, 15 kişi yaralandı. Saldırılarda bir üniversite kampüsü, Dnipro Nehri üzerindeki bir köprü ve metro altyapısı hasar gördü. Öğrenciler yaralandı. Diğer on bölge de ateş altında kaldı.

Köprü trafiğe kapalı; bazı çalışanlar işlerine gitmek için köprüyü yürüyerek geçiyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, sosyal medyada yaptığı açıklamada Rusya'nın "bu savaşı uzatmayı bırakması gerektiğini" söyledi ve Avrupa'nın savaşı bitirme çabalarını memnuniyetle karşıladığını belirtti.

Zelenskyy, Stubb ve Støre'nin Putin ile görüşmesi hakkında kendisine bilgi verildiğini aktardı. "Alex ve Jonas, Rus liderliğine özellikle enerji sektörümüz ve altyapımız söz konusu olduğunda gerilimi azaltmaya yönelik gerçek adımlar atılması gerektiğini açıkça iletti" diye yazdı.

Finlandiya-Norveç girişimi, bazı Avrupa ülkelerinin Moskova ile doğrudan iletişim kanalı kurma ve müzakerelerde daha güçlü bir Avrupa sesi sağlama çabalarının arttığı bir dönemde geldi. Stubb ve Støre, görüşmeye kendi ülkelerinin liderleri olarak katıldıklarını ve tüm Avrupa adına konuşmadıklarını belirtti.

Avrupa hükümetleri, Rusya'nın maksimalist talepleri değişmeden dururken Putin ile doğrudan temasın yararlı olup olmadığı konusunda bölünmüş durumda. Görüşmelere kimin liderlik edeceği konusunda da uzlaşma yok. Bazı AB yetkilileri Stubb'ı olası bir aday olarak görüyor.

Bölünmeler, görüşme haberi ortaya çıktıktan kısa süre sonra Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen'in girişimi eleştirmesiyle açığa çıktı. Frederiksen, "Norveç ve Finlandiya'nın bağımsız girişimine çok şüpheliyim. Hiçbirimizle kararlaştırılmadı" dedi.

Frederiksen, "Rusya'nın Avrupa ile barış istediğine dair hiçbir işaret görmüyorum; ne her gün yürüttüğü hibrit savaşta ne de her gün acımasız ve saldırgan vuruşların devam ettiği ve birçok can aldığı Ukrayna'da" diye ekledi.

Putin bu ay başında barış görüşmelerine yalnızca Rusya'nın sert koşullarıyla dönmeye hazır olduğunu söylemişti. Bu koşullar, 2014'ten bu yana Rusya'nın ele geçiremediği kısımlar da dahil olmak üzere tüm doğu Donbas bölgesinin yanı sıra Herson ve Zaporijya illerinde daha fazla toprağın teslim edilmesini içeriyor.

Zelenskyy geçen hafta, savaşı mevcut cephe hattı boyunca donduran bir barış anlaşmasına açık olduğunu söylemişti. ABC News'e verdiği röportajda "Evet, bu savaşı mümkün olan en kısa sürede durdurmaya hazırız" demişti. Zelenskyy, Ukrayna'nın Rusya'nın ele geçirdiği ve işgal ettiği toprakları Rus toprağı olarak tanımayacağını açıkça belirtmişti.