Nir Oz sakinleri yıkılan kibbutzlarını nasıl yeniden kuracaklarını tartışıyor

İsrail'in güneyinde, Gazze sınırına yaklaşık 1,6 kilometre mesafede bulunan Nir Oz kibbutzunun sakinleri, 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırılarının üçüncü yıl dönümünde hem kayıplarını anıyor hem de yıkılan yerleşimlerini nasıl yeniden kuracaklarını tartışıyor. Saldırıda kibbutzda 41 kişi hayatını kaybetti, 76 kişi ise Gazze'ye kaçırıldı.

Bir zamanlar 400 kişilik sıkı bir topluluğun merkezi olan yemek salonunda şimdi yalnızca kuş sesleri yankılanıyor. Sakinlerden Dalit Ram Aharon ve eşi Achi, kaybettikleri arkadaşlarının anısına Nir Oz'a dönmek istediklerini söylüyor.

Giriş kapısındaki posta kutularında saldırı sonrası yerleştirilen etiketler dikkat çekiyor: kırmızı öldürülenleri, siyah ise rehin alınanları işaret ediyor. Dalit, "Bu, dört kişiden biri demek: öldürülen ya da kaçırılan. Çocuklar ve bebekler dahil" diyor.

Yıkımın boyutları ve yaşananlar

Yakındaki Siman Tov ailesinin yıkılmış evinde zaman durmuş gibi. Kapıda bir rüzgar çanı sallanıyor. Fotoğrafta Tamar ve Yonatan, beş yaşındaki ikiz kızları Shahar ile Arbel ve iki yaşındaki oğulları Omer görülüyor. Ebeveynler, roket saldırılarına karşı tasarlanmış, ancak silahlı saldırıya karşı koruma sağlamayan bomba sığınağının kapısından vurularak öldürülmüş.

Dalit, o gün Tamar'ın komşularına gönderdiği son mesajları hatırlıyor: "Sabah kadınlar grubuna 'Herkes iyi mi?' yazdı. Sonra 'Bizi vuruyorlar' dedi. Ardından birçok yazım hatasıyla 'Çok yaralıyız' yazdı." Dalit, anladıklarına göre evin ateşe verildiğini ve çocukların boğularak öldüğünü, böylece tüm ailenin hayatını kaybettiğini belirtiyor.

Yaklaşık 500 Filistinli, Hamas'ın seçkin Nukhba gücü öncülüğünde, aralarında çocukların da bulunduğu sivil yağmacılarla birlikte Nir Oz'a saldırdı. Kibbutzdan 41 kişi ve yabancı işçiler öldürüldü; yakındaki bir partiden kaçan altı kişi de hayatını kaybetti. 76 kişi Gazze'ye kaçırıldı; bunların dokuzu ceset, 14'ü ise esir alındıktan sonra öldürüldü. Nir Oz'dan hayatta kalan son rehineler 13 Ekim 2025'te İsrail'e döndü, son ölü rehine Amiram Cooper'ın naaşı ise iki hafta sonra getirildi.

Yeniden inşa ve tartışmalar

Yürüyüş sırasında yeşillikler arasında yalnızca kuş sesleri ve aç sokak kedilerinin miyavlaması duyuluyor. Yangın hasarı görmüş düzinelerce tek katlı ev yıkılmış, geriye sadece insanları koruyamayan betonarme güvenli odalar kalmış. Aharon çifti, bazı hasarlı evlerin kanıt olarak bırakılmasını istiyor. Achi, "Bunu gerçekten destekliyoruz. İnsanlar ne olduğunu, yıkımı, buradaki saf nefreti görmeli" diyor.

Kibbutzun yeniden inşa projesinin direktörü Emi Palmor, "Teröristler evlerin %97'sine girdi ve neredeyse %50'sini yaktı. Şimdi İsrail'de tamamen yıkılması ve yeniden planlanması gereken tek yer burası" diyor. Palmor, yeniden tasarımın hem ev hissi vermesi hem de dönenlerde yeni travma yaratmaması arasında hassas bir denge olduğunu belirtiyor: "Bu büyük bir tartışma – çok acı verici bir tartışma. Bazıları 'Geri dönersem her yer huzurlu görünsün, her gün kaybettiklerimi hatırlıyorum zaten' diyor. Diğerleri ise 'Bu bir inkar – son evleri de yıkarsak kim inanacak?' diyor."

Yeniden inşa edilen 20 ev olmasına rağmen, Aharon çifti ve çocukları için Nir Oz'un tamamen açılması iki yıl sürecek. Şu anda kuzeydeki bir kasabada yerinden edilmiş olarak yaşıyorlar.

7 Ekim 2023'te yaklaşık 1.200 kişi öldürüldü ve 251 kişi rehin alındı. İzleyen savaşta Hamas yönetimindeki sağlık bakanlığına göre Gazze'de 74.200'den fazla kişi hayatını kaybetti. ABD arabuluculuğundaki ateşkese rağmen şiddet sürüyor ve Gazze'nin 2,1 milyonluk nüfusunun neredeyse tamamı yerinden edilmiş durumda.

İsrailliler için 7 Ekim saldırılarının önlenememesinin hesabı hâlâ soruluyor. Nir Oz sakinleri kapsamlı bir devlet soruşturma komisyonu istiyor ve güvenlik endişeleri devam ediyor. Dalit, büyük oğlu Uri'nin 7 Ekim 2023'te dokuzuncu yaşına girdiğini ve o günü sığınakta geçirdiklerini hatırlıyor: "Bana 'Anne, doğum günümde ölmek istemiyorum' dedi. İnsanlar bu korkunç günü hâlâ yaşadığımızı anlamıyor."

Bu yıl dönümü, Gazze'de rehine kalmadığı ilk yıl dönümü. Dalit bunu "büyük bir rahatlama" olarak nitelendiriyor. Achi ise artık kişisel iyileşmeye odaklanma zamanı olduğunu söylüyor: "Rehineler dönene kadar tek düşüncemiz oydu. Şimdi kendine, kaybettiklerine, neye ihtiyacın olduğuna odaklanma zamanı. Şimdi bizim iyileşmemiz ya da mümkün olduğunca bir tür iyileşme."