Macaristan'da eski yargıç András Baka cumhurbaşkanı seçildi

Macaristan parlamentosu, 73 yaşındaki saygın yargıç ve eski Yüksek Mahkeme Başkanı András Baka'yı devlet başkanı olarak seçti. Baka, 140'a karşı 6 oyla seçildi; ancak eski Başbakan Viktor Orbán'ın partisi Fidesz'in tüm milletvekilleri oylamadan önce salonu terk etti.

Macaristan'da cumhurbaşkanlığı büyük ölçüde temsili bir rol olarak görülse de, Baka'nın görev süresinin hareketli geçmesi bekleniyor. Görevi, Başbakan Péter Magyar'ın Orbán'ın kurduğu ekonomik ve siyasi güç yapısını sökme çabalarını denetlemek ve Orbán'ın 2011 anayasasının yerine geçecek yeni anayasayı hazırlamak üzerinde çalışmak olacak.

Yeni anayasa ve hukuk mücadelesi

Baka, parlamento konuşmasında "Yeni Macaristan'ı intikam üzerine inşa edemeyiz" dedi. Toplumun büyük bir kesiminin kurtuluş ve umut hissettiğini, diğerlerinin ise hayal kırıklığı ve belirsizlik yaşadığını belirterek, "Demokratik bir toplumda bu bir anormallik değil, doğal bir durumdur" ifadelerini kullandı. Yeni anayasanın oluşturulmasında mümkün olan en geniş tartışmayı vaat etti.

Magyar hükümeti, Mayıs ayı başında göreve gelmesinden bu yana Orbán'ın mirasına hızla saldırıyor. Yirmi yedi yasa çıkarıldı ve anayasada iki değişiklik yapıldı. Orbán'ın kararname ile yönetmek için kullandığı göç, Covid ve Ukrayna savaşı olağanüstü halleri kaldırıldı. Fidesz hükümetinin eleştirel gazetecilere ve STK'lara saldırmak için kullandığı Egemenlik Koruma Dairesi kapatıldı ve eski hükümet döneminde devlet fonlarını çaldığı iddia edilen kişileri soruşturmak ve kovuşturmak için geniş yetkilere sahip Ulusal Varlık Kurtarma ve Koruma Dairesi kuruldu.

Fidesz, Tisza hükümetini "tiranlık" kurmakla suçluyor. İronik olarak, 2011 yılında hukukun üstünlüğünü zayıflatma çabalarını engellemeye çalıştığı için Baka, Yüksek Mahkeme başkanlığından çıkarılmıştı.

Bağımsızlık ve güç sınırlamaları

Kamu radyo ve televizyonu, haber programlarının yenilenmesi nedeniyle 9 Temmuz'dan beri yayında değil. Amaç, Fidesz dönemindeki hükümet propagandası organları rolünden bağımsızlıklarını geri kazandırmak.

Anayasanın 16. ve 17. değişiklikleri ile başbakanın görev süresi iki dönemle, milletvekillerinin görev süresi ise üç dönemle sınırlandırıldı. Fidesz tarafından kaldırılan Anayasa Mahkemesi'nin parlamento kararlarını denetleme yetkisi de geri verildi.

Tisya çoğunluğu Baka'nın uysal bir cumhurbaşkanı olmasını bekliyorsa, yanılıyor olabilirler. BBC'ye cumhurbaşkanlığı görevi teklif edilmeden önce yaptığı açıklamada, milletvekillerinin görev sürelerinin sınırlandırılmasını, seçmenlerin temsilcilerini özgürce seçme hakkına müdahale olarak gördüğünü belirtti.

Strazburg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde 17 yıl Macar yargıç olarak görev yapan Baka, "Ben siyasi bir insan değilim. Siyasete profesyonel hukuki düşünce tarzımla dahil oldum" dedi.

Baka, geçiş dönemi figürü olarak seçildi. Cumhurbaşkanlığını mümkün kılan anayasa değişikliğine göre, yeni cumhurbaşkanı yalnızca yeni anayasa yürürlüğe girene kadar ya da en fazla beş yıl görevde kalabilecek.

Salı günü parlamentoya hitaben yaptığı konuşmada Baka, Macarların güçlü liderlere güvenme eğilimine karşı olduğunu açıkça belirtti. "Devlet kendisi için yoktur; insanlar için vardır" dedi.