Kuzey İrlanda'da Orange Order yürüyüşü tartışması yeniden alevlendi

Kuzey İrlanda'nın Portadown kentinde Pazar günü düzenlenen Orange Order yürüyüşü, bölgede yıllardır süren mezhepsel gerilimi yeniden gün yüzüne çıkardı. Yaklaşık 30 yıl aradan sonra ilk kez izin verilen yürüyüşe yüzlerce kişi protesto amacıyla yolu kapatarak engel olmaya çalıştı. Olaylar, Kuzey İrlanda'da barış sürecinin hâlâ kırılgan olduğunu ve çözülmemiş sorunların sokak düzeyinde ciddi çatışmalara dönüşebileceğini gösteriyor.

Orange Order, Protestan ve Britanya yanlısı bir örgüt. Yürümek istediği Garvaghy Road bölgesi ise büyük ölçüde Katolik ve İrlanda yanlısı milliyetçilerin yaşadığı bir alan. Bu nedenle söz konusu yol, sadece yerel bir güzergâh tartışması değil, aynı zamanda iki farklı siyasi kültürün çatışma noktası olarak görülüyor.

Emekli bir siyasetçinin ifadesiyle, "Drumcree'de olanlar asla Drumcree'de kalmaz." Bu söz, bölgesel bir olayın Kuzey İrlanda'nın tamamına ve Stormont'taki güç paylaşımı düzenlemelerine sıçrayabileceğini özetliyor. 1990'ların ortasında ilk kez şiddete dönüşen yürüyüş tartışması, o dönem barış sürecini neredeyse raydan çıkarmıştı. Yıllar içinde gerilim azalsa da sorun tamamen çözülmemişti.

Tartışmanın hukuki boyutu ve tarafların tutumu

Bu yılın başlarında konu yeniden mahkemeye taşındı. Haziran ayında Orange Order'ın yürüyüş yasağına yönelik hukuki itirazı usul gerekçesiyle kabul edildi. Bunun üzerine örgüt, 400 yerine sadece 35 katılımcıyla sınırlı bir yürüyüş için yeniden başvurdu ve izin aldı. Karar, Garvaghy Road'da yaşayan milliyetçi sakinler arasında şok ve öfkeyle karşılandı. Onlara göre yürüyüş, gelenekten çok üstünlük gösterisi anlamına geliyor ve eski toplumsal yaraları yeniden açıyor.

Kuzey İrlanda'da yürüyüş anlaşmazlıklarını karara bağlamak üzere 1990'ların sonunda kurulan Parades Commission (Geçit Töreni Komisyonu), şimdiye kadar defalarca Garvaghy Road güzergâhı aleyhine karar vermişti. Orange Order ise 1800'lerin başına dayanan geleneksel bir yürüyüşün engellendiğini savunuyor. Örgüt, son 30 yılda bin defadan fazla başvuru yaptığını ve her seferinde reddedildiğini belirtiyor.

Yürüyüş konusunda Kuzey İrlanda'nın iki büyük partisi Sinn Féin ve Demokratik Birlik Partisi (DUP) karşıt kamplarda yer alıyor. Sinn Féin bölge sakinlerini desteklerken, DUP tamamen Orange Order'ın yanında. İki parti Stormont'taki yerinden yönetim hükümetinde ortak olsa da Drumcree söz konusu olduğunda görüşleri taban tabana zıt.

Son dakika hukuki mücadelesi sırasında bir hâkim, tüm taraflara ortak zemin bulma ve anlaşma çağrısı yaptı. Ancak bu çağrının karşılıksız kalması kimseyi şaşırtmadı. Önümüzdeki yıl yapılacak Stormont seçimleri nedeniyle partilerin uzlaşmak yerine pozisyonlarını sertleştirmesi bekleniyor. Drumcree anlaşmazlığı, Kuzey İrlanda'da devam eden bölünmelerin tam merkezinde yer alıyor ve barış sürecinin hâlâ tamamlanmadığını, hem sokakta hem de Stormont'ta yapılacak işler olduğunu hatırlatıyor.