İngiltere'de gençlere sosyal yardım reformu tartışılıyor

İngiltere Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, daha fazla gencin işe girmesini sağlamak amacıyla sosyal yardım sisteminde önemli değişiklikler yapılmasının "ahlaki bir sorumluluk" olduğunu belirtti. McFadden, İşçi Partisi milletvekillerine reform çağrısında bulundu.

McFadden, İşçi Partisi'nin Clement Attlee hükümeti döneminde kurulan ve New Labour döneminde yeniden düzenlenen sistemi "yenileme" zamanının geldiğini söyledi. Bakan, bu sonbaharda iki değerlendirme raporunun yayımlanacağını hatırlattı: Alan Milburn'un gençlere ilişkin raporu ve Timms panelinin temel bir engellilik yardımına ilişkin raporu.

Raporların ardından hükümetin "kararlar alması ve sorumluluklar üstlenmesi" gerekeceğini belirten McFadden, İşçi Partisi'nin "fırsata odaklanan yeni bir sistemi nasıl kuracağını, 'neye hakkınız var' sorusundan 'hayatınızı nasıl değiştirebiliriz' sorusuna nasıl geçileceğini" belirlemesi gerektiğini ifade etti.

Yıllık 5 milyar sterlinlik kesinti planı geçen yıl geri çekilmişti

McFadden'in konuşması, hükümetin sosyal yardım sisteminde yeni değişikliklere zemin hazırladığına işaret ediyor. Keir Starmer hükümeti geçen yıl, engellilik yardımlarında yıllık 5 milyar sterlinlik kesinti programını parti içi muhalefet nedeniyle geri çekmek zorunda kalmıştı. Planların yüz binlerce engelli kişiyi yoksulluğa iteceği endişesi tepkiye yol açmıştı.

Starmer'ın yerine başbakan olan Andy Burnham, sistemi "İşçi Partisi'ne yakışır biçimde" değiştirmekten çekinmeyeceğini, amacın tasarruf değil insanları işe döndürmek olduğunu söyledi. Engellilere destek veren birçok yardım kuruluşu ise geçmişteki kesintiler nedeniyle yeni reformlara temkinli yaklaşıyor.

Timms ve Milburn değerlendirmelerinin ardından hükümetin, engellilik yardımları için yeni bir sistem ve değerlendirme süreci tasarlaması bekleniyor. Bu düzenleme büyük olasılıkla yeni bir yasama çalışması gerektirecek. Hükümet ayrıca gençlerin işe ve eğitime yönlendirilmesine odaklanacak. Mevcut "iş garantisi" programı, 25 yaş altındakiler için altı aylık istihdam yerleşimi finanse ediyor; engelli gençlere hızlı erişim hakkı tanınıyor.

Yetkililer, Hollanda ve Danimarka gibi ülkelerin yardım sistemlerinden yararlanılabilecek unsurları inceliyor. Hollanda'da gençlik merkezleri işsizlikle mücadele ediyor. Danimarka'da ise 40 yaş altındakilerin "engellilik emekli maaşına" erişimi sınırlandırılıyor; bu kişilere kalıcı olarak çalışamayacak durumda olmadıkları belirlenmedikçe esnek iş ve eğitim desteği sağlanıyor.

İngiltere'de şu anda bir milyon genç ne çalışıyor ne eğitim görüyor ne de iş arıyor. Özellikle pandemiden bu yana engellilik yardımı başvurusunda bulunan gençlerin sayısı hızla arttı. Bu durum, çalışma çağındaki engellilik harcamalarının sürdürülebilirliği tartışmasını alevlendirdi. Söz konusu harcamanın 2019'da 14 milyar sterlinden 2030'da 34 milyar sterline çıkması bekleniyor.

ADHD ve otizm bağlantılı başvurular üç kat arttı

Gençler arasında bazı başvuru türleri özellikle arttı. Bu yılın nisan ayında 16-24 yaş arası yaklaşık 205 bin kişi, ADHD veya otizmle bağlantılı engellilikler için kişisel bağımsızlık ödemesi (Pip) aldı. Bu sayı 2019'a göre üç katından fazla artış anlamına geliyor ve 2025-26 döneminde maliyeti 1,36 milyar sterlini buluyor. Bu gruptaki ortalama Pip başvurusu yıllık 8 bin 800 sterlin.

McFadden, sistemin hem mali hem de insani yükünün "çok ağır" olduğunu söyledi. Timms değerlendirmesinin ara bulguları, Pip'in amacına uygun olmadığını ve savunmasız başvuru sahiplerini sık sık insanlık dışı ve küçük düşürücü hissettirdiğini ortaya koydu. Engelliliğin ek maliyetlerine yardımcı olan bu yardım, gelir testine tabi değil ve istihdam durumuyla ilişkili değil. Bir panel, engelli kuruluşlarının katkısıyla sistemi yeniden düzenleyecek önlemleri görüşüyor.

Mayıs ayında yayımlanan Milburn ara raporu, ömür boyu karmaşık ihtiyaçlarla yaşayan ve hiç çalışamayacak gençlerin yardım sistemi tarafından korunması gerektiğini açıkça ortaya koydu. Ancak rapor, daha hafif durumdaki ve çalışmaya desteklenebilecek gençlerin yardımlarında kesintiye gidilebileceğine işaret etti.

McFadden konuşmasında, çok sayıda gencin işe kazandırılmak yerine engellilik yardımına mahkûm edilmesini önlemenin bir "ahlaki seferberlik" olduğunu söyledi. Bakana göre 20 yaşında hastalık yardımına başvuran bir gencin, 30 yaşına geldiğinde arada düzenli bir işte çalışmış olmasından çok hâlâ yardım alıyor olma olasılığı daha yüksek. McFadden, işsiz kalan bir gencin okul sırasında yanında oturduğu arkadaşlarına kıyasla zamanından önce ölme olasılığının çok daha yüksek olduğunu belirterek bunun utanç verici olduğunu ve kabul edilemeyeceğini ifade etti.