Kral Charles, Jamaika'nın kölelik tazminatı dilekçesini privy council'e sevk etti

Jamaika Kültür Bakanı Olivia Grange, Kral Charles'ın ülkenin kölelik tazminatı dilekçesini hukuki görüş alınmak üzere üst düzey bir İngiliz temyiz mahkemesine sevk ettiğini parlamentoda duyurdu. Grange, kararı "gerçekten büyük bir mesele" olarak nitelendirdi.

Grange, milletvekillerine Kral'ın, Jamaika'nın hukuki sorularının Londra merkezli privy council'e (İngiltere'nin denizaşırı toprakları ve bazı Commonwealth ülkeleri için nihai temyiz mahkemesi) iletildiğini teyit ettiğini söyledi.

Dilekçe üç soruya yanıt arıyor: Afrikalıların zorla Jamaika'ya taşınmasının yasal olup olmadığı; bunun insanlığa karşı suç oluşturup oluşturmadığı; ve Britanya'nın kölelik ile onun süregelen sonuçları için tazminat ödeme yükümlülüğü altında olup olmadığı.

Zong katliamının yıl dönümünde sunuldu

Grange, dilekçeyi 7 Eylül 2026 Pazartesi günü Kral'a sunduklarını belirterek bunun Zong katliamının 245. yıl dönümünden bir gün sonra gerçekleştiğini kaydetti. Zong katliamı, köle ticaretinin vahşetini simgeleyen bir olay olarak anılıyor.

"Kral bizi görmezden gelebilirdi. Kral yanıtı geciktirebilirdi. Soruları privy council'e sevk etmemeye karar verebilir ya da sevk etmeye karar verebilirdi" diyen Grange, "Kral Charles, 7 Eylül 2026'da Jamaika halkı adına sunulan dilekçeyi privy council'in Yargı Komitesi'ne sevk etmiştir" ifadelerini kullandı.

Jamaika'nın hukuk müşavirlerine göre ülke, 1833 tarihli Yargı Komitesi Yasası'ndaki nadiren kullanılan bir mekanizmayı devreye soktu. Bu mekanizma, sıradan mahkemelerde çözülemeyen "hukuki veya anayasal nitelikteki" soruların Kral tarafından privy council'e sevk edilmesine imkân tanıyor.

Bakan, konuyu Uluslararası Adalet Divanı'na taşımanın Jamaika için bir seçenek olmadığını söyledi. Grange, Britanya'nın Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargı yetkisine belirli çekinceler koyduğunu, bunun da Divan'ın Britanya ile Commonwealth üyesi olan veya olmuş ülkeler arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamasını engellediğini belirtti.

Privy council'in görüşü Britanya hükümetini tazminat ödemeye zorlamayacak; ancak Jamaikalı yetkililer bunun müzakerelerin ve hukuki seçeneklerin şekillenmesine katkı sağlayabileceğini ve tazminat arayan diğer Commonwealth ülkeleri için emsal oluşturabileceğini düşünüyor.

Londra ziyareti ve Karayip ülkelerinin planı

Bu ayın başlarında Grange başkanlığındaki bir Jamaika heyeti, dilekçeyi resmen sunmak üzere Londra'ya gitmişti. Heyet, avukatlar ve ülkenin tazminat konseyi üyeleriyle birlikte Britanya'da diasporayla, milletvekilleriyle, kilise liderleriyle ve kültür kurumlarıyla görüşmeler yaptı. Görüşülen kurumlar arasında, Jamaika'nın sömürge döneminde götürülen eserlerin iadesini istediği British Museum da yer aldı.

Salı günkü açıklama, geçen hafta Barbados'ta düzenlenen Caricom Tazminat Bölgesel Konferansı'nın ardından geldi. Konferanstaki yetkililer, Karayip ülkelerinin Britanya'yı onlarca yıllık bir kölelik tazminatı anlaşmasına razı etmek için hukuki seçenekler içeren çok yönlü bir "eylem planı" hazırladığını belirtti.

Bölge liderleri, Britanya'nın yaklaşan Commonwealth ve BM zirvelerinde hedefli ve yapıcı müzakerelere razı olmasını umut ediyor; ancak Britanya diplomatik seçeneklere direnmeyi sürdürürse konuyu uluslararası mahkemelere taşımaya hazır olduklarını ifade ediyor.

Caricom Tazminat Komisyonu Başkanı Prof. Sir Hilary Beckles, konferansta tazminatın bir adalet meselesi olduğunu söyledi. Beckles, bölge ülkelerinin sömürgeciliğin "enkazından" yaşayabilir demokrasiler kurmak zorunda kaldığını ve bunun etkilerinin bugün de sürdüğünü belirtti.

Beckles, "Jamaika dilekçesini Britanya'ya götürdüğünde, 1962'de bağımsız olduğunda Jamaika'daki siyah insanların %80'inin okuyup yazamadığı gerçeğini dilekçenin etrafına yerleştirmek zorunda kaldık" dedi. 300 yıllık Britanya sömürgeciliğinin ardından bağımsızlığa %80 okuma yazma bilmezlikle girildiğini kaydeden Beckles, bu koşullarda modern bir ulus kurmanın zorluğuna dikkat çekti.

Bu ayın başlarında Andy Burnham'ın sözcüsü, Britanya hükümetinin uzun süredir savunduğu "Birleşik Krallık tazminat ödemeyecek ve ödemeyecektir" tutumunu yineledi.

Grange parlamentoda, ülkenin privy council Yargı Komitesi'nden davada atılacak sonraki adımlara ilişkin talimat beklediğini ve başsavcının davaya hazırlandığını söyledi.