Kovid aşı hasar desteği programının işletme maliyeti yapılan ödemelerin iki katını aştı

Kovid aşıları ve diğer aşılardan zarar gören kişilere destek sağlamak amacıyla yürütülen devlet programının işletme maliyeti, kurbanlara ödenen toplam tutarın iki katından fazla çıktı. Yeni açıklanan verilere göre Nisan 2022'den bu yana programın idari giderleri ve tıbbi değerlendirmeleri için 83 milyon sterlin harcandı. Aynı dönemde mağdurlara yapılan mali destek ödemeleri ise 32 milyon sterlinde kaldı.

Söz konusu program, 1979'da kurulan Vaccine Damage Payment Scheme (Aşı Hasarı Ödeme Programı). Program, nadir durumlarda herhangi bir aşıdan zarar gören kişilere mali destek sunmayı amaçlıyor. Programı hükümet adına yürüten NHS Business Services Authority (NHSBSA — Ulusal Sağlık Servisi İş Hizmetleri Kurumu), artan başvuru sayısının idari ve tıbbi değerlendirici giderlerini yükselttiğini belirtiyor.

Kasım 2021'den bu yana toplam 24.260 başvuru yapıldı; bunlardan yalnızca 264'ü başarıyla sonuçlandı. Başvuruların büyük bölümü AstraZeneca aşısı ve diğer Kovid aşılarıyla ilgili. AstraZeneca'nın Kovid aşısının dünya genelinde milyonlarca hayat kurtardığı belgelenmiş durumda; ancak zarar görenler için ortaya çıkan sonuçlar ağır olabiliyor.

Program nasıl işliyor?

Programda başvuru sahiplerinin önce bağımsız bir doktor tarafından "ağır sakatlık" eşiğini karşılayıp karşılamadıklarının değerlendirilmesi gerekiyor. Onaylanmaları halinde 120.000 sterlin tutarında tek seferlik, vergiden muaf bir ödeme alabiliyorlar. Süreç aylar, hatta yıllar sürebiliyor. Hükümetin yeni yayımladığı verilere göre tıbbi değerlendirme maliyetleri 2022/23'te 4,3 milyon sterlinden 2025/26'da 19,3 milyon sterline yükseldi. Haziran 2026'ya kadar mevcut en güncel verilere göre Kovid aşısı sonrası hayatını kaybeden ya da yaralanan kişilere ödenen toplam tazminat 31,6 milyon sterline ulaştı.

Programın tam maliyeti ilk kez, Muhafazakâr Parti milletvekili Sir Christopher Chope'un parlamentoya sunduğu soruya verilen yanıtla ortaya çıktı. Sağlık bakanı Dame Diana Johnson, Nisan 2022 ile Mart 2026 arasında personel, idari işler ve tıbbi incelemeler için toplam 83 milyon sterlin harcandığını açıkladı.

Eleştiriler ve hükümetin yanıtı

Vergi mükelleflerinin çıkarlarını savunan Taxpayers' Alliance (Vergi Mükellefleri İttifakı) düşünce kuruluşu, harcamanın kamuoyunda şaşkınlık yaratacağını belirterek hükümeti programı acilen gözden geçirmeye çağırdı. Kuruluşun CEO'su John O'Connell, "İdari maliyetler on milyonlarla ifade edilirken bakanların sistemin neden bu kadar pahalı olduğunu ve mağdurların bundan fayda sağlayıp sağlamadığını açıklaması gerekiyor" dedi.

Mağdur aileleri desteklemek için kurulan Vaccine Injured and Bereaved UK (VIBUK — Aşıdan Zarar Görenler ve Yakınlarını Kaybedenler Birleşik Krallık) kampanya grubu ise programın amacına hizmet etmediğini savunuyor. Grubun temsilcisi Kate Scott, eşi Jamie'nin AstraZeneca Kovid aşısı nedeniyle ağır engelli kaldığını belirterek programın "çok az kişiye, çok az ve çok geç" destek sunduğunu söyledi. Scott, hükümeti Kovid kamu soruşturmasının dördüncü modülünün önerilerini uygulamaya ve programı reforme etmeye çağırdı.

Bu yılın başlarında Kovid soruşturmasının başkanı Barones Heather Hallett, ödeme tutarının artırılmasını ve zararın derecesine göre belirlenmesini önermişti. Hükümetin bu önerilere yanıt vermesi bekleniyor. Sağlık ve Sosyal Bakım Bakanlığı, soruşturma önerilerini "dikkatle değerlendirdiğini" ve "kısa süre içinde yanıt vereceğini" bildirdi. Bakanlık ayrıca başvuruların hızlandırılması ve başvuru sahiplerinin deneyiminin iyileştirilmesi için çalışıldığını belirtti. NHSBSA ise program maliyetlerinin yönetimi konusunda hükümetle "yakın" çalışmayı sürdürdüğünü açıkladı.