Kenya'da keçi çobanının altın bulması 'altına hücumu' tetikledi

Batı Kenya'nın uzak bir bölgesinde yaşayan bir keçi çobanı, bulduğu altın külçesinin bölgede bir 'altına hücum' başlattığını ve küçük köyünün son haftalarda bu akına sahne olduğunu BBC'ye anlattı. 33 yaşındaki Manasse Lomachar, birkaç hafta önce üç gram altını 36.000 Kenya şilinine (yaklaşık 280 dolar) sattığının duyulmasının ardından binlerce kişinin Cheporor'a akın ettiğini söylüyor.

Geçen ay sadece çalılık ve kaba otlak olan alan şimdi çukurlar, toprak yığınları ve geçici maden kamplarıyla dolu. Yerel yetkililer, akının zirvesinde yaklaşık 10.000 kişinin bölgeye geldiğini tahmin ediyor. Küçük bir miktar altın bile, Kenya'dan ve komşu Uganda'dan gelen ve çoğu güvencesiz tarım geliriyle geçinen bu insanların geleceğini değiştirebilir.

Lomachar, altını tamamen tesadüfen bulduğunu söylüyor. Kayıp keçisini ararken nehir yatağında altın arayan bir grup kadınla karşılaşmış: "Onlara katıldım ve köy bu bölgede altın olduğunu böyle öğrendi."

Köylüler ve öğrenciler umutla kazıyor

Komşu Napawoi köyünden çiftçi ve çoban Patrick Lokolia, ailesini geçindirmek için ek gelir umuduyla bu altın akınına katıldı. Eski bir Chelsea forması giyen Lokolia, "Okulda çocuklarım var, harçlarını ödemek benim için büyük sorun" diyor. 18 yaşındaki Abigael Chelengat ise daha önce hiç madencilik yapmamış; okul harçlarını ödeyebilmek ve kardeşlerini okutabilmek için geldiğini söylüyor.

Yüzlerce insan yan yana çalışıyor; kazma ve küreklerle kayalık zemini kazıyor. Bazıları toprağı yakındaki mevsimsel nehre taşıyor; çoğunluğu kadın olanlar, çamurlu suda çöküp kum ve toprağı eleyerek altın izi arıyor. Daha deneyimli madenciler derin çukurlarda toprak kazıyor, kayaları deliyor.

Yetkililer ve güvenlik endişeleri

Batı Pokot ilçesi vali yardımcısı Samuel Kiarie, akının iki dikkat çekici keşfin ardından başladığını düşünüyor: "Genç erkekler önemli miktarda altın buldu. Ertesi gün kadınlar aynı bölgede bir başka önemli keşif yaptı." Kadınların yıllardır aynı nehir yatağında küçük miktarlarda altın bulduğunu, haftada 8-23 dolar kazandığını belirtiyor. Ancak Ağustos başında daha büyük miktarların ortaya çıkması birçok kişinin dikkatini çekti. Söylentiler yayıldıkça keşiflerin boyutu abartılmış; çok az maden deneyimi olan ya da hiç olmayan insanlar umutla bölgeye gelmiş.

İlk akından bu yana sayı 2.500'e düştü. Yetkililer, cinsel şiddet ve kadın kız çocuklarının güvenliği endişesiyle güvenlik devriyelerini artırdı. Halk sağlığı ekipleri hastalık salgınlarını önlemek için bölgede görevlendirildi. Eylül'de okullar yeniden açılırken çocukların madencilik faaliyetlerine çekilmesinden de endişe ediliyor.

Bölgede bazı küçük ölçekli altın tüccarları, kendilerine her gün ortalama 100 kişinin geldiğini doğruladı. Bireysel keşiflerin değerinin birkaç yüz Kenya şilininden yaklaşık 600 dolara kadar değiştiği bildiriliyor.

Doğu Uganda'dan gelen küçük ölçekli madenci Mugisha Godfrey, arkadaşından duyduğu üzerine Cheporor'a geldi. 100.000 Uganda şilini (27 dolar) harcayarak yola çıkan Godfrey, kötü yaşam koşullarına rağmen kararlı: "Ağaçların altında uyuyoruz, sabah olunca çalışmaya devam ediyoruz. Bazen gece gündüz çalışıyoruz. Bir şey bulmadan geri dönemeyiz."

Altın arayışı, kazmayanlar için de fırsatlar yarattı. Yerel yetkililere göre bölgede 200'den fazla işletme açıldı; yemek, su ve diğer ihtiyaç maddeleri satılıyor. Irene Ameja, komşu Baringo ilçesinden gelerek su, meşrubat, ekmek ve süt satıyor: "Ayrılırken işimi büyütecek kadar para kazanmış olmayı umuyorum." Ancak hızla büyüyen yerleşim, altyapı eksikliğini de ortaya çıkardı; temiz su ve sağlıklı yaşam koşulları yok. Kadınlar için geceleri güvenli bir yer bulmak da ayrı bir zorluk.

Yetkililer, derin kazıların sürdüğü bölgeden birkaç kamyon dolusu malzemeyi işlenmek üzere yakındaki Ortum kasabasına taşıdı; sonuçlar bekleniyor. Lomachar ise madenciliğin durdurulmasını değil, daha organize hale getirilmesini istiyor. Hükümetten metal dedektörleri gibi ekipman desteği bekliyor: "Çevreye baksanıza, neredeyse hiç demir çatılı ev yok; çoğu sazdan evler. Topluluğumuzun gelişmesi için yardım istiyoruz."