Karayip ülkeleri İngiltere'ye karşı kölelik tazminatı planı hazırlıyor

Karayip ülkeleri, İngiltere'yi yıllardır süren kölelik tazminatı anlaşması müzakerelerine zorlamak amacıyla hukuki seçenekleri de içeren çok yönlü bir "eylem planı" hazırlıyor. Bu hafta Barbados'ta düzenlenen ve Karayip Tazminat Komisyonu (CRC) tarafından desteklenen Caricom Bölgesel Tazminat Konferansı'na katılan yetkililer, planın ayrıntılarını değerlendirdi.

Bölge liderleri, İngiltere'nin önümüzdeki İngiliz Milletler Topluluğu ve Birleşmiş Milletler zirvelerinde hedefli ve yapıcı müzakere görüşmelerini kabul etmesini umuyor. Ancak İngiltere diplomasi seçeneklerine direnmeye devam ederse, konuyu uluslararası mahkemelere taşımaya hazırlar.

Bu ayın başlarında Andy Burnham'ın bir sözcüsü, İngiliz hükümetinin uzun süredir devam eden tutumunu yineleyerek "İngiltere tazminat ödemez ve ödemeyecek" demişti.

Birleşik strateji ve hukuki yollar

St Vincent ve Grenadinler'in eski başbakanı Ralph Gonsalves, Barbados'un ev sahipliğinde CRC ile düzenlenen konferansın, İngiltere'yi müzakere masasına getirecek birleşik bir strateji üzerinde anlaşmak için kilit önemde olduğunu söyledi. Şu anda Repair Campaign adlı sosyal hareketin danışmanı olan Gonsalves, köleliğin yüzyıllar boyunca sürdüğünü ve tazminatın gerçekçi olması ve on yıllara yayılması gerektiğini belirtti. "Somut, nesiller boyu sürecek bir plana ihtiyacımız var" dedi.

Gonsalves, İngiltere'nin transatlantik kölelik döneminde tarihsel yasaları ihlal etmediği yönündeki argümanlara karşı çıkarak, ülkenin güncel BM sözleşmelerine imza atmasının tazminat adaleti için bağlayıcı bir hukuki yükümlülük oluşturduğunu savundu. "Köleliğin sonuçları doğrudan, devletleri yerli soykırım ve köleliğin sonuçlarını ele almaya mecbur bırakan Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi'nin (CERD) kapsamına giriyor" dedi.

Bu yılın mart ayında 123 ülke, BM'de çığır açan bir karara oy vererek köleliği insanlığa karşı en ağır suç olarak tanımlamıştı. İngiltere, kararda çekimser oy kullanan birkaç Avrupa ülkesinden biriydi. Ancak geçen ay BM ırk ayrımcılığının ortadan kaldırılması komitesi, ülkelerin transatlantik köle ticareti için tazminatları değerlendirmek ve ırk ayrımcılığının kalıcı mirasını ele almak üzere başka önlemler almakla yasal olarak yükümlü olduğunu açıkladı.

Barbados Ulusal Tazminat Görev Gücü başkan yardımcısı David Comissiong, Karayip ülkelerinin "birkaç hukuki strateji" değerlendirdiğini söyledi. "Jamaika'nın İngiltere'nin ulusal yargı sistemi olan Privy Council ile temas kurma girişimi bir strateji" dedi ve Uluslararası Adalet Divanı'ndan görüş almanın bir başka seçenek olduğunu ekledi.

Tazminat adalet meselesi

CRC başkanı Prof. Sir Hilary Beckles, tazminatın bir adalet meselesi olduğunu belirterek, bölge ülkelerinin sömürgeciliğin "enkazından" yaşayabilir demokrasiler kurmaya zorlandığını ve bunun etkilerinin bugün de sürdüğünü söyledi. "Jamaika dilekçesini İngiltere'ye götürdüğünde, 1962'de bağımsız olduğunda Jamaika'daki siyahilerin yüzde 80'i okuyup yazamıyordu. 300 yıllık İngiliz sömürgeciliğinden sonra yüzde 80 okuma yazma bilmezliğiyle bağımsızlığa geçtiler. Yüzde 80 okuma yazma bilmezliğiyle nasıl modern bir ulus, bırakın rekabetçi bir ekonomiyi, inşa edersiniz?" dedi.

Konferansta konuşan Barbados Başbakanı Mia Mottley, Karayipler'in "kimseyi iflas ettirme arzusu olmadığını" ancak "adalet arzusu" taşıdıklarını söyledi.

Bu yılın başlarında Barbados, İngiltere'nin ülkedeki kölelik yoluyla 25 milyon yıllık yaşam ve emeği çaldığını gösteren bir rapor hazırlatmıştı. Mottley, "İngiliz hükümeti, köle sahiplerine 20 milyon sterlin ödediğinde oluşan borcunu geri ödemek için neredeyse 200 yıl harcadı" dedi. Mottley, Almanya'nın Holokost'un dehşeti nedeniyle Yahudi toplumuna 95 milyar dolar (71 milyar sterlin) ödediğine dikkat çekti.

Mottley, "Burada, liderlik etme onuruna sahip olduğum ülkede, 1627'deki yerleşimden itibaren, gelecek yıl 400 yıl olacak, 211 yıl boyunca, altı yıl değil, insanların köle olarak muamele gördüğü gerçeğini kimsenin küçümsemesini istemiyorum" dedi. "Konuşmaya veya hoşa gitmeyen şeyler yapmaya cesaret ederlerse, yaşamları ve uzuvları risk altındaydı. Kanıtlar açık. Eksik olan ise irade" diye ekledi.