İngiliz avukat Dapo Akande BM'nin uluslararası adalet divanına seçildi

İngiliz hukukçu Dapo Akande, Birleşmiş Milletler'in (BM) yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'na (UAD) yargıç olarak seçildi. Bu sonuç, İngiltere'nin yaklaşık 10 yıl aradan sonra divanda yeniden bir yargıçla temsil edilmesini sağlayan önemli bir diplomatik başarı olarak görülüyor.

Akande, divanın 15 yargıcından biri olarak en az dokuz yıl görev yapacak. Kendisi daha önce Nijerya'da avukatlık yapmış, ardından İngiltere'nin önde gelen uluslararası hukukçuları arasına girmiş bir isim. Oxford Üniversitesi'ne bağlı All Souls College'da profesör olan Akande, aynı zamanda BM Uluslararası Hukuk Komisyonu'nun seçilmiş bir üyesi.

Akande, UAD da dahil olmak üzere çeşitli uluslararası mahkeme ve yargı organlarında avukat, danışman ve uzman olarak görev aldı. Seçilmesinin ardından yaptığı açıklamada, "Uluslararası Adalet Divanı'na seçildiğim için derinden onur duyuyorum. Bana güvenen tüm devletlere minnettarım. Bağımsızlıkla hizmet edeceğime ve davaları hukukun sadık ve tarafsız bir şekilde uygulanması temelinde karara bağlayacağıma söz veriyorum. Bugün seçilen diğer meslektaşlarımla birlikte, uyuşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesine yardımcı olma konusunda divanın hayati çalışmalarına katkıda bulunmayı sabırsızlıkla bekliyorum" dedi.

İngiltere'nin divandaki temsili ve önceki kayıp

İngiltere'nin divandaki son yargıcı Sir Christopher Greenwood, 2017'de beklenmedik bir şekilde Hindistanlı rakibine karşı koltuğunu kaybetmişti. Bu sonuç, İngiltere'nin BM nezdindeki konumu ve UAD'nin danışma görüşlerine uyum konusundaki sicili hakkında ciddi tartışmalara yol açmıştı. O dönemde ilk kez divanda bir İngiliz yargıç bulunmuyordu.

BM'nin en üst mahkemesi olarak da anılan UAD, devletler arasındaki uyuşmazlıkları ele alıyor. Divan son dönemde, İsrail'in işgalci güç olarak Gazze halkına karşı yükümlülüklerini yerine getirmediğine ilişkin bir dizi görüşüyle dünya gündeminde geniş yankı uyandırdı.

İngiltere'nin BM Genel Kurulu'ndaki ayrı bir oylamada, 2016'da Mauritius'un desteklediği ve İngiltere'nin Hint Okyanusu'ndaki Chagos Adaları üzerindeki egemenliğinin tartışmalı hukuki statüsünü sorgulayan bir karar tasarısına 94'e karşı 15 oyla yenildiği hatırlanıyor. Tasarı UAD'ye havale edilmiş, divan daha sonra Mauritius lehine karar vermişti. Ardından göreve gelen İşçi Partisi hükümeti, Muhafazakâr hükümet döneminde başlatılan müzakereleri tamamlayarak bir anlaşmaya vardı. Ancak anlaşmanın İngiltere parlamentosunda onaylanması için gereken hukuki süreç, Trump yönetiminin itirazları nedeniyle tıkanmış durumda.

İngiltere Lordlar Kamarası Başkanı (Lord Chancellor) Alex Norris, Akande'nin seçilmesi için yoğun çaba harcadı. Norris, "Uluslararası hukukun baskı altında olduğu bir dönemde Profesör Akande, divanın ihtiyaç duyduğu bağımsızlığı, hukuki titizliği, muhakeme gücünü ve geniş bakış açısını getiriyor. Divanın çalışmalarına çok güçlü bir katkı sunacaktır" ifadelerini kullandı. İngiltere'nin divanı kararlılıkla desteklediğini belirten Norris, ülkesinin divanın zorunlu yargı yetkisini kabul ettiğini hatırlatarak, henüz kabul etmeyen devletleri de divanın tüzüğü uyarınca bu yetkiyi tanımayı değerlendirmeye çağırdı.