İskoçya'da yenidoğan bakımı reformunda gecikme uyarısı

Doktorlar, İskoçya'da yenidoğan bakımının yeniden düzenlenmesindeki gecikmelerin ülkedeki en küçük ve en hasta bebeklerin hayatını riske attığı uyarısında bulundu.

İskoçya hükümetinin tartışmalı planı, yenidoğan yoğun bakım ünitesi (Neonatal Intensive Care Unit - NICU) sayısını sekizden üçe düşürmeyi öngörüyor. 2017'de açıklanan plan hâlâ hayata geçirilmedi.

Öneriyi destekleyen doktorlar ve yardım kuruluşları, planın hayat kurtaracağını savunuyor. Ancak bakanları, bu değişikliği güvenli biçimde uygulamak için yeterli bebek yatağı ve personel sağlamamakla suçluyorlar.

Sağlık Bakanı Angela Constance, gecikmenin daha fazla süremeyeceğini kabul ederek "Bu değişiklikler yapılacak" dedi.

Üniteler nasıl değişecek?

Plana göre yenidoğan bakımı belirli bebekler için merkezileştirilecek. Üç ulusal yenidoğan yoğun bakım ünitesi Aberdeen Doğum Ünitesi, Edinburgh Kraliyet Infirmary'si ve Glasgow'daki Kraliyet Çocuk Hastanesi'nde kurulacak.

Dundee, Wishaw, Kirkcaldy, Kilmarnock ve Glasgow'daki Princess Royal Doğum Hastanesi'ndeki diğer beş ünite ise yerel yenidoğan ünitesi (Local Neonatal Unit - LNU) haline gelecek ve diğer bebeklere sınırlı yoğun bakım sunacak. Benzer bir uygulama İngiltere'de 2003'te hayata geçirilmişti.

Yeni modelin 2026'ya kadar uygulanması bekleniyordu, ancak ne zaman başlayacağına dair hâlâ bir tarih yok.

İngiliz Perinatal Tıp Derneği (British Association of Perinatal Medicine - BAPM), kaydedilen ilerlemenin yetersiz olduğunu ve İskoçya'nın "İngiltere'nin gerisinde kaldığını" belirtti. BAPM Başkanı Dr. Stephen Wardle, kanıtların hizmetlerin merkezileştirilmesini açıkça desteklediğini söyledi.

Wardle, daha büyük merkezlerin en hasta bebekler için hayatta kalma şansını artırdığını, bu bebeklerin yüksek eğitimli uzman personele, donanıma ve cerrahiye erişebileceğini ifade etti. Yeni modelin uygulanmamasının bazı hayatları riske attığını, ek kaynakların en kısa sürede sağlanması gerektiğini vurguladı. "Bu değişiklikler için on yıl beklemek çok uzun bir süre" dedi.

Kapasite ve muhalefet

BBC Scotland News'e konuşan NHS ve Edinburgh Üniversitesi'nden danışman neonatolog Profesör James Boardman, merkezileştirmeyi destekleyen kanıtların "tartışmasız" olduğunu ve en savunmasız, düşük kilolu bebekler için "hayat memat meselesi" olduğunu söyledi.

Yoğun bakım için ayrılan ünitelerdeki bebek yatağı sayısının henüz planlandığı gibi artmadığı öğrenildi. Mevcut NHS verilerine göre İskoçya'da son 20 yılda doğum sayısı ve yoğun bakım ihtiyacı duyan bebek sayısı azaldı. Hükümet, yeniden yapılanmanın yalnızca 50-60 en erken doğmuş ve kırılgan bebeği etkileyeceğini belirtiyor.

Ancak bazı ebeveynlerden önemli muhalefet var. Bir parlamento komitesi, planın tamamen iptal edilmesini isteyen kampanyacıların dilekçesini inceliyor. İnceleme, hükümetin kampanyacıları ve medyayı "tekrarlanan yanlış bilgi" sunmakla suçlamasıyla söz düellosuna dönüştü. Dilekçe sahibi Lynne McRitchie, yayınlanan belgeler ve klinik kanıtlar hakkında "cevaplanmamış sorular" olduğunu, etkilenen bebek sayısına dair çelişkili rakamlar bulunduğunu söylüyor.

Özellikle Wishaw'daki yenidoğan ünitesiyle ilgili endişeler öne çıktı. Klinisyenler, yeni model ve bunun Lanarkshire'daki aileler üzerindeki etkisine dair şüphelerini komiteye yazdı.

Blairgowrie'den Lauren Bruce, yerel yoğun bakım imkânlarındaki herhangi bir azalmanın İskoçya genelindeki mevcut kapasite sorunları nedeniyle güvensiz olacağından korkuyor. 37 haftalıkken doğan kızı Grace, Dundee'deki Ninewells Hastanesi'nde doğumdan hemen sonra ciddi şekilde hastalandı ve ünitedeki dört yoğun bakım yatağından birine alındı. Plana göre yatak sayısı bire veya ikiye düşürülecek. Lauren, Grace doğduğu gece üç bebeğin daha yoğun bakıma ihtiyaç duyduğunu, ancak İskoçya'nın hiçbir yerinde kapasite olmadığının söylendiğini belirtiyor. "Bu, hastanelerin hâlihazırda karşı karşıya olduğu baskıyı gösteriyor. Sayı bire düştüğünde ne olacak?" diye soruyor.

Kelly Dalley, bebeğinin kalp rahatsızlığı olduğunu biliyordu ve doğumdan sonra ameliyat için Dundee'den Glasgow'a gitmeyi bekliyordu. Ancak Annabel 32 haftalıkken erken doğdu ve 12 günlükken ağırlaştı. Kelly, "O noktada Glasgow, Edinburgh ve Aberdeen'de yer yoktu; Ninewells'teki personel onu stabilize olana kadar hayatta tuttu" diyor. Ninewells'teki yoğun bakım yatağı sayısındaki olası azalmanın güvensiz olacağından endişe ediyor.

Merkezileştirmeyi destekleyen ebeveynler de var. Euan Duff'ın kızı Nula erken doğdu ve doğumdan kısa süre sonra nefes almayı durdurdu. Önerilen yoğun bakım ünitelerinden birinin kurulacağı Aberdeen Doğum Hastanesi'ndeki yenidoğan ünitesinde altı hafta kaldı. Euan, "Her ünitede tüm en uzman personeli bekleyemezsiniz. Gerekirse Londra'ya giderdik" dedi.

Erken doğan bebekleri ve ailelerini destekleyen Bliss yardım kuruluşu da yeniden yapılanmayı destekliyor. Kuruluş, İskoçya'da üçten fazla yoğun bakım ünitesini destekleyecek kadar bebek olmadığını belirtiyor. Ancak genel müdür Caroline Lee-Davey, gecikmelerin "son derece sinir bozucu" olduğunu söyledi. Hükümetten personel seviyeleri, yatak sayısı, ulaşım ve ebeveynler için ünite içi konaklama konusunda güvence istiyor.

Sağlık Bakanı Angela Constance, kadınlara ve ailelere "değişikliklerin yapılacağı" güvencesini vermek istediğini belirtti. En iyi klinik kanıtları izlemenin zorunlu olduğunu, doğru kaynak ve organizasyonun yerinde olması konusunda güvence istediğini söyledi. Yeni bir takvim vermeyen Constance, "Daha fazla geciktiremeyiz" dedi. Sağlık yöneticilerinden kapasitenin artırılabileceğine dair güvence aldığını, ancak bunun "aşamalı ve planlı" yapılması gerektiğini ekledi.