İskoç köyü St Abbs'ta hayat kurtaran tekne: Tunnock'un bağışı

İskoçya'nın Borders bölgesindeki küçük sahil köyü St Abbs'ta, on yıl önce hizmete giren yeni hayat kurtaran tekne (lifeboat) köyde büyük sevinçle karşılanmıştı. Ancak bu teknenin hikayesi, bir asrı aşan bir mücadelenin ve trajik bir olayın ardından yazıldı.

Birleşik Krallık'ın arama kurtarma kuruluşu RNLI (Royal National Lifeboat Institution - Kraliyet Ulusal Hayat Kurtaran Tekne Kurumu), 2015 yılında St Abbs'taki istasyonu kapattı. Kurum, yakındaki Eyemouth'ta zaten bir istasyon bulunduğunu ve burada açık bir ihtiyaç görülmediğini belirtti. Böylece köyün 104 yıllık geçmişi sona erdi.

Köy halkı, tekneyi geri getirebilmek için gereken parayı toplamak üzere harekete geçti. Bu süreçte beklenmedik bir destek buldular: tatlı üreticisi Sir Boyd Tunnock. Sadece bir yıl sonra, iş insanının rahmetli kardeşi ve dedesinin onuruna Thomas Tunnock adı verilen tekne büyük bir coşkuyla denize indirildi.

1907 faciası ve kuruluşun doğuşu

St Abbs'taki istasyonun hikayesi bir trajediyle başladı. Ekim 1907'de Alfred Erlandsen adlı kargo gemisi yakındaki kayalara çarptı. Kayalıkların tepesinde toplanan köylüler, gemiden gelen yardım çığlıklarını sadece dinleyebildi. Kaç kişinin hayatını kaybettiğine dair farklı kayıtlar bulunuyor; bazı kaynaklar kaptanın eşi dahil 17 kişinin öldüğünü belirtiyor. Hayatta kalan tek canlı, kıyıya yüzmeyi başaran kaptanın Danua cinsi köpeği Karo oldu.

Gemi kazasına tanık olan kadın hakları savunucusu ve hayırsever Jane Hay, Edinburgh Evening News gazetesine yazdığı mektupta şöyle diyordu: "St Abbs'ta kendimize ait bir hayat kurtaran tekne ve roket düzeneğimiz olana kadar asla huzur bulmayacağım." Dört yıl sonra, Ağustos 1911'de RNLI burada Helen Smitton adlı tekneyi konuşlandırdı. Bağış toplama çalışmalarına katılan köpek Karo'nun da teknenin varışını izleyen konuklar arasında olduğu söyleniyor.

Sonraki yüzyılda St Abbs'taki tekne yüzlerce kişiyi kurtardı. Ancak 2015'te kurum, "kapsamlı bir incelemenin" ardından hizmetin çekileceğini duyurdu. Bunun yerine Eyemouth'tan destek sağlanacağı sözü verildi, fakat bu planlar tepkiyle karşılandı; karşı imza kampanyasında yaklaşık 13 bin imza toplandı.

Bağış ve yeni tekne

8 Eylül 2015'te istasyon kapandı. Hemen ardından bağımsız bir tekne için gereken 500 bin sterlini toplama çağrısı yapıldı. İşte tam bu noktada iş insanı Tunnock devreye girdi. O dönemde yaptığı bağışın "bir sürü karamel gofret" değerinde olduğunu söyledi. Tekneye 250 bin sterlin vermeyi kabul etti ve eski istasyonun kapanmasından henüz bir yıl sonra yeni tekne resmen hizmete girdi.

Mevcut operasyon müdürü Barry Shaw, bu bağışın köyde ve çevresinde çok değer verilen bir hizmetin sürdürülmesini sağladığını belirtti. "Ne yazık ki 10 yıl önceki eski mürettebatımızdan bazılarını kaybettik, ancak yeni üyelerimiz var" dedi. Shaw, "Teknenin çalışma şekli, 10 yıl önce yaptığımızla tamamen aynı. Hâlâ sahil güvenlikten gelen çağrılara yanıt veriyoruz ve bölgemizdeki kıyıyı kullanan insanları koruyoruz" diye ekledi.

Tunnock'un bağışının tekneyi "tahmin edilenden çok daha hızlı" hayata geçirdiğini söyleyen Shaw, "Burada hâlâ bir teknenin olması ve çalışır durumda kalması, sadece mürettebatın değil tüm gönüllülerin büyük bir başarısı" ifadelerini kullandı.

Shaw, istasyonun "çok küçük bir köy" için hâlâ büyük önem taşıdığını vurguladı. "Limana tam merkezde konumlanmış durumda. Hâlâ yerel halk tarafından kullanılıyor; dümenlerimiz yerel kişiler. Dalış teknesi işletmecimiz, balıkçılarımız var; hâlâ tekneyi onlar yönetiyor" dedi.

Köye 2020'de taşınan Shaw, komşusu ve tekne için bağış kampanyasını yöneten Alistair Crowe tarafından hemen mürettebata katılmaya "davet edildiğini" anlattı. "Gerçekten bir seçenek yokmuş gibiydi" diyen Shaw, "Aşağı indim, herkesle konuştum ve bunun bir parçası olmak istediğimi düşündüm" şeklinde konuştu. Önce tekne mürettebatı olarak başlayan Shaw, o zamandan bu yana çeşitli görevler üstlendi.

Gönüllü olmanın "birinin zor durumda olmasına yardım etmenin" derin bir tatmin sağladığını belirten Shaw, hizmetin öneminin sadece denizdeki çalışmayla sınırlı olmadığını söyledi. "Sadece tekneye binmekle ilgili değil; aynı zamanda yerel topluluğumuzu desteklemekle de ilgili" dedi.