İran'ın yeni güvenlik şefi ABD'ye katılan komşuları tehdit etti

İran'ın üst düzey güvenlik kurulunun yeni başkanı Mohsen Rızai, ABD'nin Tahran'a yönelik ekonomik baskısına katılan komşularını 'düşman' olarak göreceğini ve ABD'nin bölgedeki ticari çıkarlarını hedef alacağını açıkladı. Rızai'nin bu açıklamaları, Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı ABD toprağı ilan etme fikrini yinelemesinin ardından geldi.

İran devlet televizyonuna konuşan Rızai, komşularının ABD'nin 'ekonomik savaşına' katılması halinde, Basra Körfezi'ndeki alternatif petrol sevkiyat yollarını hedef alacaklarını söyledi. Bu ülkelerin 'düşman' kabul edileceğini ve 'çıkarlarının hedef alınacağını' belirtti.

Rızai, 1980-88 İran-Irak Savaşı sırasında İslam Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) başkomutanıydı. Bu ay yapılan üst düzey atamalarla Tahran'ın siyasi ve askeri duruşunu sertleştirdiği yorumları yapılıyor. Rızai'nin İRIB kanalına verdiği röportaj, göreve atanmasından bu yana en kapsamlı açıklaması oldu.

Rızai'den ABD ekonomik çıkarlarına tehdit

Rızai ayrıca İran'ın ekonomik savaşta daha fazla kozu olduğunu iddia ederek, 'henüz hiçbir ABD ekonomik çıkarına saldırmadık' dedi. Cumartesi yayınlanan röportajda, 'Şu ana kadar sadece askeri üsleri hedef aldık, ancak bize ekonomik yaptırım uygulamak isterlerse, ABD'nin İran çevresinde ve başka yerlerde petrol ve ekonomik şirketleri var, onları vuracağız' ifadelerini kullandı.

Geçen hafta Trump, İran ekonomisini izole etmek için yeni bir kampanya başlattığını duyurmuş ve Tahran'la iş yapan veya ona yardım eden ülkeleri 'muazzam ekonomik sonuçlarla' tehdit etmişti. Trump'ın 28 Şubat'ta İsrail ile başlattığı savaş, haziranda imzalanan ateşkes anlaşmasının çökmesiyle altı ayı doldurmak üzere ve henüz çözüm belirtisi yok.

Hürmüz Boğazı, çatışma öncesinde dünya petrol arzının beşte birine ev sahipliği yapıyordu ve İran'ın kontrolünde bulunuyor. Washington, başta İran'ın en önemli stratejik ortaklarından Çin olmak üzere diğer hükümetleri İran ekonomisini izole etme çabalarına katılmaya çağırdı. Ancak Pekin, ABD yaptırımlarının Orta Doğu'daki çatışmayı çözmeyeceğini savunarak inisiyatifi eleştirdi.

İran'ın önemli ticaret ortaklarından Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), geçen hafta Tahran'la tüm ticaret ve finansal işlemleri ikinci bir emre kadar askıya aldığını duyurdu. ABD Hazine Bakanlığı aylardır 'Operasyon Ekonomik Öfke' adı altında İran'ın finansmanını hedefli yaptırımlarla kesmeye çalışıyor; Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukası da İran'ın hayati petrol ihracatını engellemeyi amaçlıyor.

Hürmüz Boğazı açmazı

Trump, son günlerde boğazı ABD toprağı ilan etme fikrini defalarca gündeme getirdi. Pazartesi günü gazetecilere 'Ablukayla kontrol ediyoruz ve onu toprak ilan etme fikrini seviyorum' dedi. Cuma günü Güney Carolina'da kalabalığa hitaben 'Kazandık mı bilmiyoruz bile, çünkü Hürmüz Boğazı'nı şu an ABD toprağı olarak görüyorum' ifadelerini kullandı. Cumartesi gecesi de sosyal medya hesabından boğazı 'yeni ABD toprağı' olarak gösteren bir harita paylaştı.

Rızai röportajında, boğazın karşısındaki Umman ile su yolu yönetimi konusunda görüşmelerin sürdüğünü ve ücret uygulanacağını söyledi. Fransız cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman'ın, Suudi liderin pazar günü başlayacak iki günlük Paris ziyareti sırasında Hürmüz Boğazı'na alternatif güzergahlar geliştirmek için planları görüşmesi bekleniyor. Bu kapsamda Umman limanlarından ticareti artırma, Suudi Arabistan ve başka yerlerdeki boru hatlarını genişletme veya ikiye katlama ve yeni demiryolu bağlantıları geliştirme önerileri bulunuyor.