Cornell Üniversitesi tecavüz iddiaları ve rıza yasalarındaki tartışma

ABD'nin New York eyaletindeki Cornell Üniversitesi'ne bağlı bir kız öğrenci, 2024 yılında bir kardeşlik evinde (fraternity house) birkaç erkek tarafından uyuşturucuyla bayıltıldığını ve tecavüze uğradığını ileri sürerek dava açtı. Yasal belgelerde adı "Jane Doe" olarak geçen kadın, olaydan önce alkol aldığını, daha sonra gittiği kardeşlik evinde birden fazla kişinin kendisine ketamin çektirmeye zorladığını ve grup mesajında "ücretsiz" cinsel birliktelik duyurusu yapıldığını iddia etti.

Doe, olay sırasında sarhoş olduğunu ve rıza gösteremeyecek durumda bulunduğunu belirtti. New York yasalarına göre, kişi kendi isteğiyle alkol veya uyuşturucu aldıysa, bilinci kapalı olmadığı sürece otomatikman rıza gösteremez kabul edilmiyor. Bu durum kamuoyunda "gönüllü sarhoşluk boşluğu" (voluntary intoxication loophole) olarak tartışılıyor.

New York Valisi Kathy Hochul geçen hafta yaptığı açıklamada, "Gönüllü sarhoşluk tecavüz veya toplu tecavüz için bir ruhsat değildir" dedi ve yasal boşluğu kapatmak için eyalet meclisiyle çalışacağını söyledi. Ancak uzmanlar yasanın yanlış yorumlandığını, alkol veya uyuşturucu kullanan kişilerin cinsel saldırıyı bildirmesini engellemediğini belirtiyor. Yasa, mağdurun fiziksel olarak rıza gösteremeyecek kadar aciz olduğunu kanıtlamasını gerektiriyor; bu, sadece sarhoş olmaktan daha yüksek bir eşik.

Rıza ve sarhoşluk arasındaki yasal eşik

Eski cinsel suçlar savcısı Dan Schorr, BBC'ye yaptığı açıklamada New York yasasının alkol veya uyuşturucu almayı seçen mağdurları koruduğunu söyledi. "Bir kişi alkol veya uyuşturucu etkisiyle rızasını ifade edemiyorsa, onunla her türlü cinsel eylem rıza dışıdır; alkolü gönüllü alsın ya da almasın" diyen Schorr, gönüllü sarhoş mağdurlara yönelik saldırılardan mahkûmiyet sağladığını ve faillerin hapse girdiğini ekledi.

New York dahil en az 19 eyalette, bir kişinin rıza gösteremeyecek kadar sarhoş sayılması için daha yüksek bir eşik aranıyor. New York yasası, bir kişinin "bilinçsizse veya herhangi bir nedenle fiziksel olarak isteksizliğini iletemiyorsa" rıza gösteremeyeceğini belirtiyor. Ancak bir başka hukuk uzmanı Mitchell Epner, bunu kanıtlamanın zor olduğunu söyledi. Bazı savcıların "sarhoş ama tamamen aciz olmayan birinin 'rıza gösterdiği' gerekçesiyle dava açmadığını veya sanıkların beraat ettiğini" belirten Epner, başka eyaletlerde ise "bozulmuş" veya "belirgin şekilde bozulmuş" kişilerin rıza gösteremeyeceğini, araba kullanamayacak kadar sarhoş olmanın bu düzeye işaret edebileceğini ifade etti.

Cornell dahil üniversite kampüslerinde rıza için farklı standartlar geçerli; Cornell "bilerek, gönüllü ve karşılıklı karar" olarak tanımlanan olumlu rıza (affirmative consent) standardını kullanıyor. Sessizlik veya direnç göstermemek rıza sayılmıyor.

Epner, New York yasasında değişiklik yapılmasını destekliyor. Eyalet Senatosu bir yasa tasarısını birkaç kez kabul etti ancak Meclis oylamaya sunmadı. Tasarı, kişinin kendi davranışını "geçici olarak değerlendirme veya kontrol etme" yetisini kaybettirecek maddelerin etkisindeyken rıza gösteremeyeceğini ve bunun karşı tarafça bilinmesi ya da bilinmesi gerektiğini öngörüyor. Pennsylvania da benzer bir değişiklik için çalışıyor.

Cornell Üniversitesi'nin bulunduğu bölgenin temsilcisi Lea Webb, BBC News Channel'a yaptığı açıklamada yasa değişikliği için çalıştıklarını ve tasarının çeşitli değişikliklerden geçtiğini söyledi. Webb, mevcut yasaların "kanıt yükünü mağdura yüklediğini" belirtti.

New York Eyalet Ceza Savunma Avukatları Birliği ise mevcut yasaların yeterli olduğunu ve "gönüllü sarhoş mağdurların yer aldığı davalarda insanların tecavüzden mahkûm edildiğini" savundu. Birlik, "davranışını değerlendirme veya kontrol etme yetisinden yoksun" ifadesinin "adil uygulanamayacak kadar belirsiz" olduğunu ve yasanın rıza gösteremeyecek kadar sarhoş olmanın ne anlama geldiğini netleştirmediğini belirtti. Schorr da bir kişinin tam olarak hangi noktada rıza gösteremeyecek kadar sarhoş olduğunu yanıtlamanın kolay olmadığını, "toplum olarak, eyalet olarak konuşmamız gereken bir konu" olduğunu söyledi.