İnsanlar neden istifçi evi temizlik videolarını izlemekten kendini alamıyor

İngiltere'de aşırı temizlik işleriyle uğraşan Victoria Gordon, müşterilerinin evlerinde devasa kıyafet yığınları, yıkanmamış bulaşıklar ve tıkanmış tuvaletlerle karşılaşıyor. Bu işi yaparken çektiği videoları sosyal medyada paylaşan Gordon, insanların bu içeriklere olan ilgisini şaşkınlıkla izliyor.

44 yaşındaki Gordon, sıradan bir temizlikçi değil. İstifçi evleri, olay yeri temizliği ve diğer aşırı temizlik projelerinde uzmanlaşmış durumda. Çevrimiçi platformlarda temizlik maceralarını belgelemeye başladığından beri, başkalarının yaptığı işe olan ilgisini "büyüleyici" buluyor.

Temizlik videolarının yükselişi

Son yıllarda temizlik videolarının popülaritesi hızla arttı. 2023'te Unilever, TikTok ile ortaklık kurarak CleanTok topluluğunu başlattı. Bu içerik türü, platformda 78 milyar izlenmeye ulaşmıştı. TikTok, CleanTok topluluğunun sıradan temizlik işini platformun "en sevilen ve eğlenceli türlerinden" birine dönüştürdüğünü söylüyor.

Gordon, videolarının binlerce kez izlenmesini insanların "doğal olarak meraklı" ve "burnu havada" olmasına bağlıyor. "İnsanlar başkalarının hayatlarına göz atmayı seviyor, özellikle de şok edici bir 'önce-sonra' görüntüsü varsa veya süreci izleyebiliyorlarsa" diyor. İnsanlar bunu "gerçekten ilginç ve aslında oldukça tatmin edici" buluyor.

Hull Üniversitesi'nden kıdemli pazarlama öğretim görevlisi Dr. Wasim Ahmed, bunun insanların kontrol duygusu, merak ve yakınlık arayışına dayandığını belirtiyor. "Kısa videolarda bir gerilim yaratılıyor, size bir sürü dağınıklık gösteriliyor ve bir süreç ile çözüm var; bu oldukça rahatlatıcı olabiliyor" diyor.

Temizlik fenomenleri ve algoritma etkisi

Bu tür içerikler sosyal medya fenomeni haline gelmeden önce, televizyonda 'Britain's Biggest Hoarders', 'The Hoarder Next Door' ve 'Hoarder SOS' gibi programlar izleyici çekiyordu. Trend, "temizlik fenomenleri" olarak adlandırılan içerik üreticileri tarafından sürükleniyor.

Hampshire'dan temizlikçi Ann Russell, işini paylaşmaya başladıktan sonra TikTok'ta küresel çapta üç milyon takipçi kazandı. BBC'ye konuşan Russell, "Hâlâ kendi evimi temizlemeyi sevmiyorum ama başka birinin evini temizlerken tam bir kaosa girebilir, orayı düzenleyip güzelleştirebilir ve ayrılıp teşekkür alabilirsiniz" dedi.

Gordon, "diğer insanların yapmak istemediği tüm iğrenç şeyleri" gösteren daha niş içerik üreticilerinden biri. "Çok dikkatli olmam gerekiyor; izinsiz hiçbir şey paylaşmıyorum ve sormayacağım birçok temizlik var" diyor. Bu ay, istifçi bir evi temizlerken bulduğu 35 yıllık bir Mars çikolatasının videosunu paylaştı. "İnsanların neyi ilginç bulduğu çok şaşırtıcı. Neredeyse çöpe atıyordum; şimdi onunla Birleşik Krallık turu yapabilirim" dedi.

Ahmed, videoların viral olmasının nedeninin sosyal medya platformlarının bu tür içerikleri "aktif olarak ödüllendirmesi" olduğunu söylüyor. Algoritmalar, kullanıcıların videolarda geçirdiği süreden öğreniyor; "gerçekten pis bir oda veya şok edici bir olay yeri" dikkati tutuyorsa, algoritma bunu kalite metriği olarak okuyor ve benzer içerikleri daha fazla kullanıcıya sunuyor.

İstifleme bozukluğuna dikkat çekmek

Gordon, çevrimiçi paylaşım yapmasının ana nedeninin özellikle istifleme bozukluğu ve ruh sağlığı konusunda farkındalık yaratmak olduğunu söylüyor. NHS'e göre istifleme bozukluğu, kişinin günlük yaşamını olumsuz etkileseler bile eşyalarından kurtulmakta zorlandığı bir ruh sağlığı durumu.

Gordon, "İnsanların bu evlerin görüntülerini görüp tembel olduklarını düşünmeleri çok kolay. Damgalama ve yanlış anlama var" diyor. İstifçi olmanın damgasının insanların yardım aramasını engelleyebileceğini söyleyen Gordon, "Bu gerçek hayat. Ruh sağlığı. İnsanlar kendi hataları olmadan güvensiz ve sağlıksız koşullarda yaşıyor. Ne kadar çok konuşursak o kadar iyi" ifadelerini kullanıyor.

Gordon, takipçilerinin çoğunun istifçi olduğunu belirtiyor: "Birçok mesaj alıyorum: 'İçeriğiniz için çok teşekkürler. Geçen hafta temizlediğiniz ev benimkinden farklı değil, bu şekilde yaşayan tek kişinin ben olmadığını hissettiriyor.' Bazıları videolarımı izledikten sonra yardım isteme cesareti bulduğunu söyledi."