İngiltere'nin Çin politikası 'doğaçlama' olmakla eleştirildi

İngiltere'nin Çin politikasına ilişkin bir parlamento raporu, hükümetin bu politikayı "doğaçlama" biçimde yürüttüğünü ve stratejinin Washington ya da Pekin tarafından belirlenmesi riskini taşıdığını ortaya koydu. Avam Kamarası İş, İnovasyon, Bilim ve Ticaret Komisyonu'nun incelemesinde, İşçi Partisi hükümetinin 2024'ten bu yana tutarlı bir strateji oluşturamamasının İngiltere için "iki dünyanın en kötüsünü birleştirdiği" belirtildi.

Komisyon başkanı ve İşçi Partisi milletvekili Liam Byrne, ülkenin Çin politikasının AB ile ticaretini de tehlikeye attığını, büyük imalat sözleşmelerinden "kopma" riski bulunduğunu söyledi. Hükümetin ne İngiliz şirketlerine ticari fırsatlar sunabildiği ne de Çin ile ilişkilerde "ölçülemeyen, yönetilen riske artan maruz kalımı" kontrol edebildiği tespit edildi.

Raporda, "2024'te yeni hükümet, Çin'e karşı stratejik, uzun vadeli ve tutarlı bir yaklaşım vaat etti. Bunu yerine getirmedi" denildi. "İngiltere, Çin ile ilişkisini kendi şekillendirmeli ya da bu ilişkinin bizim yerimize Washington veya Pekin'de şekillendirilmesi riskini göze almalı" ifadeleri kullanıldı.

Son 10 yılda temas eksikliği

İngiltere'nin Çin ile ilişkisi son 10 yılda temas eksikliğiyle dikkat çekiyor. Keir Starmer, Ocak ayında Theresa May'in 2018'deki ziyaretinden bu yana ilk resmi ziyareti gerçekleştirdi. Bu ziyaret "diplomatik buzul çağını" sona erdirme çabası olarak sunuldu; ancak 2018'den bu yana Çin, sanayisizleşme korkularını körükleyen bir ihracat patlaması yaşadı. Siber casusluk ve ulusal güvenliğe ilişkin mevcut derin kaygılar da sürüyor.

Milletvekilleri, Çin ile ticaretin avantajlarını da kabul etti. Rapora göre İngiliz şirketlerinin Çin'de kârlı faaliyetleri var ve büyüme ile ülkenin "dünya lideri" yeniliklerinden öğrenme konusunda istekliler. Hane gelirleri sıkışırken tüketiciler de düşük maliyetli ithalattan yararlanıyor; elektrikli araçlar buna örnek gösterildi.

Ancak Byrne, hükümetin parça parça yaklaşımını sert biçimde eleştirdi: "Hükümet Çin politikasını doğaçlama yapmaya devam ederken İngiltere'nin işletmeleri geleceği planlayamaz. Bakanlar netlik ve tutarlılık vaat etti. Bunun yerine kaçırılan fırsatlar, yönetilmeyen riskler ve son ana bırakılan kararlarla karşı karşıyayız."

Ming Yang kararı ve çelik devri örnek gösterildi

Komisyon, Çinli firma Ming Yang'ın İskoçya'da 1,5 milyar sterlinlik rüzgâr enerjisi tesisi kurmasının Mart ayında engellenmesini örnek gösterdi. Yıllar süren müzakerelerin ardından alınan karar, belirtilmeyen güvenlik riskleri gerekçesiyle verildi. İskoçya Birinci Bakanı John Swinney, Andy Burnham'a Starmer'in kararını yeniden değerlendirmesi çağrısında bulundu. Raporda bu karar ile British Steel'in Çinli sahiplerinden acil devralınmasının "tepkisellik, tutarsızlık ve şeffaflık eksikliği" ile nitelendiği belirtildi.

Komisyon, yeni bir stratejinin haksız rekabete karşı yeni ticaret önlemlerine yönelik resmi hazırlıklarla birleştirilmesi gerektiğini bildirdi. Elektrikli araçlara olası gümrük tarifeleri de bunlar arasında; Downing Street bu seçeneği dışlamadı. Rapor, "oyunun kurallarına ilişkin açık yeni kurallar" belirlenmesini ve Çin yatırımına kapalı sektörler için "kırmızı bölge", ticaretin teşvik edileceği alanlar için "yeşil bölge" tanımlanmasını öneriyor.

Byrne, "Avrupa hızla değişiyor" derken Çin stratejisinin acil bir konu olduğunu söyledi. Avrupa'nın Pekin'e karşı daha cesur ve Washington'a karşı daha temkinli hale gelerek yeni ticaret korumaları önerdiğini belirtti. Yeni yasaların "İngiltere'yi AB ticaret duvarlarının dışında tuzağa düşürebileceğini ve en büyük pazarımızdan koparabileceğini" kaydetti. Byrne, hükümetin elektrikli araç tarifeleri dahil AB ile "dinamik uyum" sağlamayı değerlendirmesi gerektiğini, bunun İngiliz firmalarının AB'nin "Avrupa'da Üretilen" projesinde yer almasının bedeli olduğunu söyledi.

İngiltere, elektrikli araç tarifelerinde AB ile uyum sağlaması için zaten baskı altında. Ticaret Bakanı Jonathan Reynolds ise kararı İngiltere'nin çıkarına göre vereceğini açıkladı. AB, Çin menşeli elektrikli araçlara tarife uyguladı, Çin'den ithal edilebilecek hibrit araç sayısını sınırladı ve şimdi Çin'in ticareti silah olarak kullanması halinde ithalatı durduracak bir "kill switch" için Fransa-Almanya önerisini değerlendiriyor. Çin geçen yıl nadir toprak mineralleri ve çiplerin ihracatına kısıtlama getirmişti. Raporda "İngiltere'nin ortakları daha ileri ve daha hızlı hareket ediyor" denildi.