İngiltere'de kölelik özrü gündemde: Tazminat yok

İngiltere Savunma Bakanı John Healey, ülkenin iki yüzyıllık köle ticareti geçmişi için resmi özür dilemesinin finansal tazminat anlamına gelmeyeceğini söyledi. Healey, BBC'de Laura Kuenssberg'in programında yaptığı açıklamada, Başbakan'ın "özür konusunda bir tartışmaya" açık olduğunu ancak "tazminatın doğru yaklaşım olmadığına inandığını" belirtti.

Healey, mevcut İngiliz halkının yüzlerce yıl önce işlenen ve kendilerinin rolü olmayan suçların finansal yükünü üstlenmemesi gerektiğini savundu. Bu açıklama, İngiltere'nin Milletler Topluluğu (Commonwealth) liderleriyle yapacağı toplantı öncesinde geldi.

İngiltere'nin köle ticaretindeki rolü, 1560'lardan 1807'ye kadar yaklaşık 250 yıl sürdü. İngiliz gemileri, monarşi ve parlamento tarafından desteklenen bir devlet politikasıyla 3 milyondan fazla köleleştirilmiş Afrikalı erkek, kadın ve çocuğu taşıdı. Kölelik 1833'te kaldırıldığında İngiliz plantasyonlarında hala 800 bin köle vardı. O dönemde hükümet, köle sahiplerine "tazminat" olarak büyük bir meblağ ödedi; bu ödeme ancak 2015'te kapatılan dev bir krediyle finanse edildi. İngiltere, köleleştirilen insanlara veya ülkelerine hiçbir zaman tazminat ödemedi.

Tartışmanın tarafları: Özür var, tazminat yok

Liberal Demokratlar lideri Ed Davey de hükümetin özür yönündeki adımını destekleyerek "bu tartışmayı yapmalıyız" dedi. Davey, "Bir yanlış yaptıysanız özür dilemekte sorun görmüyorum. Normal insanların yapmasını beklediğimiz şey budur" ifadelerini kullandı. Ancak o da tazminatı reddederek "doğru yaklaşım olmadığını" söyledi ve İngiltere'nin yoksul ülkelere yardım ve kalkınma desteği sağlamasını önerdi.

Muhafazakar Parti lideri Kemi Badenoch ise özür tartışmasını "gereksiz bir oyalanma" olarak nitelendirdi. Badenoch, "Herkes transatlantik köle ticaretinin yanlış olduğunu biliyor. İngiltere bunu durdurmada büyük rol oynadı" dedi. Badenoch, Milletler Topluluğu ülkelerinin ekonomik sıkıntılar yaşadığını ve İngiltere'den daha fazla para isteyeceğini öne sürdü. Ayrıca İngiltere'nin AB'ye yeniden katılması fikrini de reddetti.

İngiltere'deki ana muhalefet partileri, hükümetin özür konusundaki tutumunu değerlendirirken, Karayip ülkeleri liderleri özür adımını memnuniyetle karşıladı ancak tazminat konusundaki farklılıkların sürdüğünü belirtti. Barbados Başbakanı Mia Mottley, Andy Burnham'ın köle ticaretinin "acımasızlığını kabul etmesini, resmi özür konusundaki açıklığını ve yapılandırılmış diyalog teklifini" olumlu bulduğunu söyledi. Antigua ve Barbuda Başbakanı Gaston Browne da açıklamayı "önemli ve memnuniyet verici bir gelişme" olarak nitelendirdi.

İngiltere'de hükümet yetkilileri, köle ticareti nedeniyle resmi özür dilenmesi halinde bunun yasal ve finansal taleplerin kapısını aralayabileceği endişesini taşıyor. Kral Charles da bu hafta Karayipler ziyaretinde geçmişteki "büyük acı ve adaletsizlikleri" kabul etti ancak resmi özür dilemedi. İngiltere'nin mevcut politikası, köle ticaretindeki rolü nedeniyle resmi özür dilememek yönünde.