İngiltere'den Batı Şeria yerleşimlerine yaptırım, İsrail'den sert tepki

İngiltere, işgal altındaki Batı Şeria'daki yasa dışı İsrail yerleşimlerine yaptırım uygulayacağını duyurdu. Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İsrail hükümetini Filistinlilere yönelik 'etnik temizliği' görmezden gelmekle suçladı. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ise bu suçlamayı 'çirkin bir yalan' olarak nitelendirdi ve İngiltere'nin Doğu Kudüs'teki konsolosluğunu kapatma dahil karşı önlemler alacağını açıkladı.

İngiltere'nin açıkladığı yaptırımlar, yerleşim mallarının satışını yasaklamanın yanı sıra yerleşimlerin genişletilmesine hizmet veren şirket ve kişileri de hedef alacak. Fransa ve Kanada'nın da aralarında bulunduğu ülkelerle ortak bir bildiri yayımlayan İngiltere, bu adımın 'iki devletli çözümü koruma yaklaşımlarında bir dönüm noktası' olduğunu belirtti.

Miliband: 'Yeni bir yaklaşımın başlangıcı'

Avam Kamarası'nda milletvekillerine açıklama yapan Miliband, 'İngiliz hükümeti, Batı Şeria'nın bazı bölgelerinde yerleşimci teröristler tarafından Filistinlilere yönelik etnik temizlik yapıldığı konusunda hemfikirdir. İsrail hükümeti çoğu zaman buna göz yumdu; hatta bazı üyeleri Filistinlilerin zorla yerinden edilmesini destekleyen açıklamalar yaptı ve eylemlerde bulundu' dedi. Miliband, bu adımın 'adaletsizliği ve acıyı sadece dile getirmekle kalmayıp harekete geçen' yeni bir yaklaşımın başlangıcı olduğunu söyledi.

Miliband, hükümetin resmi görüşünün, İsrail'in Batı Şeria'yı işgalinin 'kontrolünü sağlamlaştırması, kalıcı egemenliğini genişletme niyeti ve yasa dışı yerleşimler yoluyla yayılmacı gündemi' nedeniyle hukuka aykırı olduğunu belirtti. Bu görüşün, Uluslararası Adalet Divanı'nın 2024 tarihli danışma görüşüyle uyumlu olduğunu vurgulayan Miliband, önümüzdeki altı ila dokuz ay içinde 'kapsamlı yeni bir yaptırım rejimi' uygulamaya koyacaklarını açıkladı.

İsrail'den karşı önlemler

İsrail Dışişleri Bakanı Saar, düzenlediği basın toplantısında, 'Britanya'da birçok dostumuz olduğunu biliyoruz. Ne yazık ki, İsrail devletine karşı sürekli hareket eden düşmanca bir İşçi Partisi hükümeti var ve bu düşmanca eylemlerine yanıt vermekten başka seçeneğimiz kalmadı' dedi. Saar, İngiltere'nin Doğu Kudüs'teki konsolosluğunu kapatacağını ve aralarında eski İşçi Partisi lideri Jeremy Corbyn, Diane Abbott ve beş Yeşil Parti milletvekilinin de bulunduğu 11 İngiliz milletvekilinin İsrail'e girişini yasaklayacağını duyurdu.

İngiltere'nin bu hamlesi, İsrail'in Doğu Kudüs'ün doğusundaki stratejik öneme sahip E1 bölgesinde yaklaşık 1.200 yerleşim konutu için ihale açmasının ardından geldi. Bu planlar uluslararası alanda geniş çapta kınanmıştı. Miliband, E1 gelişiminin 'Filistin'in kalbini keseceğini' ve iki devletli çözümü 'uygulanamaz' hale getireceğini söyledi.

Miliband ayrıca, 7 Ekim 2023'te Hamas liderliğindeki saldırının 'Yahudi halkına yüzyıllardır süren zulmün korkunç yankıları'nı taşıdığını ve İsrail'in 'halkını koruma ve toprağını savunma hakkı' olduğunu vurguladı. Ancak bunun Gazze'de yaşananları haklı çıkaramayacağını ekledi. Uluslararası hukukun savaşan devletlere açık kurallar getirdiğini belirten Miliband, Gazze'de savaş suçu işlendiğine dair artan kanıtlar olduğunu ve bunların yasal süreçlerle belirlenmesini desteklediklerini söyledi.

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, hedeflenen önlemlerin 'İsrail halkına değil, iki devletli çözümü desteklemek amacıyla' uygulandığını söyledi. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ise kararın 'tarihin yanlış tarafında kalacağını' söyleyerek, yaptırımların Filistinlilere doğrudan zarar vereceğini ve 'yapıcı diyaloğa' yönelinmesi gerektiğini belirtti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Beyaz Saray'ın bu ortak eylem hakkında yorumu olmadığını ve 'İngiltere'nin yaptığını yapmayacaklarını' söyledi.

Filistin yönetimi İngiltere'nin kararını memnuniyetle karşılayarak, 'İsrail'in sömürgeci sistemine ve Filistin halkına yönelik ihlallerine karşı önemli bir adım' olarak nitelendirdi. Öte yandan İngiltere Baş Hahamı Sir Ephraim Mirvis, yaptırımların 'İngiliz Yahudileri için gerçekten karanlık bir gün' olduğunu söyledi. Ana muhalefetteki Muhafazakar Parti'nin gölge dışişleri bakanı Tom Tugendhat ise hükümetin 'işe yaramayacağını bildiği politikaları uyguladığını' iddia etti.