İngiltere'de yabancı savunma şirketlerine yatırım şartı

İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting, büyük savunma sözleşmelerini kazanan yabancı şirketlerin ülkeye eş değerde yatırım yapmasını zorunlu kılan yeni kuralları açıkladı. Streeting'e göre bu düzenleme, kamu kaynaklarının karşılığının ülkede kalmasını sağlayacak.

Yeni kurallara göre 50 milyon sterlin üzerinde sözleşme alan şirketler, aynı tutarı İngiltere'deki fabrikalara, istihdama ve eğitime harcamak zorunda olacak. Hükümet, yabancı işletmeler için getirilen bu yatırım şartlarını "denkleştirme stratejisi" olarak adlandırıyor ve bunun ülke savunma sanayisine yatırımı artırması bekleniyor.

Hükümet açıklamasına göre Savunma Bakanlığı (MoD) kuralları Nisan 2027'den itibaren her sözleşmeyi ayrı ayrı değerlendirerek uygulayacak. Açıklamada Polonya, Norveç ve Hollanda'nın da savunma alımlarından ekonomik fayda sağlamak amacıyla benzer düzenlemeleri uygulamaya koyduğu belirtildi. Hükümet mümkün olan her durumda İngiliz savunma sözleşmelerini satın almayı önceliklendirdiğini, zorunlu olarak yurt dışından alım yapıldığında ise yeni yaklaşımın İngiliz çalışanların ve işletmelerin de kazançlı çıkmasını sağlayacağını ifade etti.

Hedef, GSYH'nin yüzde 3'ünü savunmaya ayırmak

Yeni düzenleme, hükümetin 2030 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 3'ünü savunmaya ayırma hedefini tutturma baskısıyla aynı dönemde geliyor. Bazı muhalefet milletvekilleri ve savunma uzmanları, bu hedefin tutturulabileceğine kuşkuyla bakıyor.

Streeting, BBC Breakfast programında yeni kuralların bu hedefe ulaşmaya katkı sağlayacağını söyledi. 50 milyon sterlin ve üzeri değerdeki sözleşmelerde amaçlarının ülkeye fayda sağlamak olduğunu belirten Bakan, savunmanın ülkeye maliyet getirdiğini ve bu nedenle diğer alanlara ayrılabilecek kaynakları etkilediğini kabul etti.

Streeting ve Maliye Bakanı John Healey, yeni kuralları Birleşik Krallık savunma yüklenicisi BAE'nin Glasgow'daki gemi inşa tesisine yapacakları ziyarette duyuracak.

Politika, doğrudan ek kesinti veya harcama taahhüdü vermek yerine savunmaya yönelik ek yatırımı siyasi açıdan daha kabul edilebilir kılmayı hedefliyor gibi görünüyor. Bu adım, sıkı kamu maliyesi koşullarında hükümetin savunma harcama hedeflerine nasıl ulaşacağı tartışması sürerken geldi.

Avam Kamarası Savunma Seçme Komitesi'nin İşçi Partili başkanı Tan Dhesi, kilit kararların Çarşamba günkü Bütçe yerine gelecek yılki harcama gözden geçirmesine "üzüntü verici biçimde" ertelendiğini söyledi. Dhesi, kapasitenin acilen yeniden inşa edilmesi gerektiğini, aksi halde büyük bir çatışma durumunda ülkenin ciddi biçimde savunmasız kalacağını savundu. Muhafazakar Parti lideri Kemi Badenoch da Healey'in Bütçe'de "yüzde 3 için bir plan" ortaya koymayarak kendi testinde başarısız olduğunu ifade etti.

Streeting ise eleştirilere karşı çıkarak Dhesi'ye "kesinlikle katılmadığını" söyledi ve hükümetin savunmada sorumluluğu ertelemediğini savundu. BBC Breakfast'a konuşan Bakan, "Mümkün olduğunca çok şeyi, mümkün olduğunca hızlı yapıyoruz... elbette yapılacak daha çok şey var" dedi. Yüzde 3 hedefine ilişkin ayrıntıların gelecek yılki harcama gözden geçirmesine bırakılmasının "doğru şey" olduğunu, böylece bakanların harcamaları bir bütün olarak değerlendirebileceğini belirtti. Streeting, Birleşik Krallık'ın düşmanca tehditlerle baş edebilecek durumda olduğunu ancak "olmak istedikleri noktada olmadıklarını" ekledi ve silahlı kuvvetlerine on yıldan fazla süredir yetersiz yatırım yapıldığını söyledi.

Bazı tahminler, on yılın sonuna kadar yüzde 3 hedefine ulaşmak ve NATO genelinde 2035'e kadar milli gelirin yüzde 3,5'ini savunmaya ayırma taahhüdünü karşılamak için hükümetin yılda ek 10 milyar sterlin harcaması gerekebileceğini öne sürüyor.