İngiltere'de tek bir gölde yaşayan küçük salyangozu koruma çabası

İngiltere'de yalnızca tek bir gölde yaşadığı tespit edilen küçük bir salyangoz türü, yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Avrupa'nın en nadir türlerinden biri olan jöleli salyangoz (glutinous snail) için koruma çalışmaları başlatıldı. Bir zamanlar İngiltere sularında yaygın olan tür, artık sadece Galler'deki Llyn Tegid Gölü'nde bulunuyor.

Koruma uzmanı Ian Hughes, nesli tükenme tehlikesi altındaki bu yumuşakçayı korumayı kendine "hayatının misyonu" edinmiş durumda. Ceredigion'daki evinin bahçesinde kurduğu düzeneklerde yaklaşık 2 bin salyangoz yetiştiriyor. Hughes, "Bir noktada bahçemizde doğada görülenden daha fazla salyangoz vardı" diyor.

Nadir türün özellikleri ve yaşam alanı

Myxas glutinosa olarak bilinen jöleli salyangoz, adını son derece hassas, altın benekli kahverengi kabuğunu saran jelatinimsi örtüsünden alıyor. Parmak ucundan büyük olmayan bu canlının alışılmadık derecede büyük antenleri var. Hughes bunları "büyük sarkık kulaklar"a benzetiyor.

Yosunla beslenen ve sağlıklı göllerin göstergesi kabul edilen salyangozlar, İngiltere genelinde kirlilik ve yaşam alanı kaybı nedeniyle tükendi. Galler'in en büyük doğal gölü olan ve Eryri Ulusal Parkı'nda (Snowdonia) bulunan Llyn Tegid, türün bilinen son sığınağı.

Hughes, 2014'ten bu yana Natural Resources Wales'in izniyle göle girerek salyangozları topluyor ve inceliyor. Göl içine beton barınaklar yerleştirdi ve Llanarth'taki evinin serasında kendi üretim popülasyonunu oluşturdu.

Başlangıçta "Bir saat dayanacaklar mı, bir gün dayanacaklar mı?" diye endişelenen Hughes, dört ay sonra tankta yumurtaların görüldüğünü belirtiyor. "Biz bu keşfi yapmadan önce kimse onların yumurtalarını bilerek görmemişti" diyor.

Zoo ve parklara taşıma çalışmaları

Hughes ailesi şimdi British and Irish Association of Zoos and Aquariums (BIAZA) ile işbirliği yaparak bazı salyangozları İngiltere'deki yaban hayatı parklarına taşıyor. Bu, hükümet destekli 60 milyon sterlinlik nadir türleri koruma programı kapsamında, türün gelecek yıllarda doğaya geri kazandırılmasına yönelik ilk adım olarak görülüyor.

Kent'teki Wingham Wildlife Park'tan Samantha Eden, Hughes'un evine giderek 24 jöleli salyangoz teslim aldı. Eden, "Onlar için yeni bir tesis kurduk - üç güzel havuzumuz var; burada üretip, öğrenip çevresel ihtiyaçlarını daha iyi anlayacağız" dedi.

York'taki Askham Bryan Wildlife Park, Wiltshire'daki Longleat ile Dudley ve Chester hayvanat bahçeleri de projeye katılıyor. Freshwater Habitats Trust ise salyangozların sonunda salınabileceği uygun su kütlelerini araştırıyor.

BIAZA'nın tür yönetimi ve koruma başkanı Nicky Needham, salyangozların ekolojisi, bakımı ve genetiği üzerine çok sayıda araştırma yaptıklarını belirterek, güçlü bir veri tabanı oluşturabilmeleri halinde üç yıl içinde doğaya yeniden kazandırmanın mümkün olabileceğini söyledi.

Eryri Ulusal Parkı'nda görevli Simon Jones ise projeyi memnuniyetle karşıladıklarını ve parkın bu benzersiz türe ev sahipliği yapmaktan gurur duyduğunu ifade etti. Ancak iklim değişikliğinin türler üzerindeki tehdidi artırdığını, hayvanat bahçelerinin yardımıyla popülasyonun yaşatılma şansının daha yüksek olduğunu ekledi.