İngiltere'de hiç sigara içmeyenler neden elektronik sigaraya başlıyor?

İngiltere'de hiç sigara içmemiş ancak elektronik sigara (vape) kullanan kişi sayısı bir milyonu aştı. Ulusal İstatistik Ofisi'nin (ONS) son anket verilerine göre bu sayı her yıl artıyor. Elektronik sigara ilk piyasaya çıktığında sigarayı bırakmaya yardımcı bir araç olarak görülüyordu. Ancak bugün hiç sigara içmemiş kişiler de bu alışkanlığı ediniyor.

21 yaşındaki Gracey Mungulu, okulunda elektronik sigara yaygınlaştığında bunu sigara kadar itici bulduğunu söylerdi. Ancak alışkanlık sınıf arkadaşları arasında o kadar yaygınlaştı ki 16 yaşında kendisi de başladı. Şimdi her gün bir yeniden doldurulabilir elektronik sigara satın alıyor ve elleri meşgul olmadığı her an kullanıyor.

Londralı Gracey, elektronik sigaranın sosyal kaygı hissettiğinde yardımcı olduğunu düşünüyor. "El hareketi" diyor, "elinde bir şey olması, ağzında bir şey olması." Sigarada olduğu gibi elektronik sigarada da nikotin bulunuyor. Nikotin, vücuttan çıktığında sinirlilik ve kaygı gibi yoksunluk belirtileri tetikleyen oldukça bağımlılık yapıcı bir madde.

Uzmanlar ne diyor?

Doktor Helen Wall, düzenli elektronik sigara kullanımının alışkanlık boyutunu hastalarından sıkça duyuyor. "Duygularını neredeyse düzenlemek için başka bir şeye duyulan psikolojik bağımlılık" diyor. Gracey gibi Malin Andersson da yakın zamana kadar elektronik sigara kullanıyordu ve bu alışkanlığın sonsuz kaydırma (doomscrolling) ile el ele gittiğini söylüyor. 33 yaşındaki Malin, elektronik sigara kullanma olasılığı en yüksek yaş aralığında. ONS raporuna göre İngiltere'de 25-34 yaş arasındaki her altı kişiden biri elektronik sigarayı günlük veya ara sıra kullanıyor olabilir.

Manchester'dan Alex de zamanla elektronik sigara alışkanlığı geliştirdi. 26 yaşındaki Alex, dışarıda ara sıra kullandıktan sonra cihazları eve götürmeye başladı. Alışkanlık hayatının o kadar sabit bir parçası haline geldi ki yatağında dizüstü bilgisayarı önünde çalışırken göğsünde elektronik sigarası olurdu.

Riskler ve düzenlemeler

University College London Alkol ve Tütün Araştırma Grubu'ndan Profesör Sarah Jackson, ONS rakamlarının "alarm zilleri" çaldırabileceğini ancak bu gruptaki bazı kişilerin elektronik sigara kullanmasaydı sigara içmeye başlayabileceğini belirtiyor. "Bu durumda elektronik sigara onları daha zararlı bir davranıştan uzaklaştırmış olur ki bu iyi haber" diyor. Jackson, 2024 tarihli bir UCL araştırmasına işaret ederek İngiltere'de genç yetişkinler arasında nikotin kullanımının arttığını ancak sigara içmenin azaldığını söylüyor. ONS raporuna göre Britanya'da 16 yaş ve üzeri yaklaşık 5,4 milyon kişi elektronik sigara kullanıyor. İngiltere'de 4,9 milyon yetişkin ise sigara içiyor.

NHS, sigara içmeyenlerin ve 17 yaş altındakilerin asla elektronik sigara kullanmaması gerektiği konusunda uyarıyor. 18 yaş altındakilerin elektronik sigara satın alması yasal değil. Gençler arasında elektronik sigara kullanımının artışında kilit etken görülen tek kullanımlık cihazlar geçen yıl yasaklandı. Gracey, her gün 5 sterline yeniden doldurulabilir bir elektronik sigara satın aldığını ve haftada 35 sterlin harcadığını söylüyor. Sigara gibi elektronik sigarayı bırakmak da zor olabiliyor. İngiltere'de sağlık kuruluşlarının yalnızca yüzde 45'i elektronik sigarayı bırakma desteği sunuyor.