İngiltere'de çocuklarını okula göndermeyen ebeveynlere mahkeme yolu

Kent bölgesindeki bir mahkemede görülen davaların çoğu, dönem içi tatil nedeniyle yapılan devamsızlıklarla ilgili. Ancak uzmanlar, okula devamsızlığın karmaşık bir sorun olduğunu ve pandemi sonrası devamsızlık oranlarının hâlâ yüksek olduğuna dikkat çekiyor.

Margate sahilinde, yaz tatilinin ortasında bir sabah, yedi anne ve iki baba okul çağındaki çocuklarını düzenli olarak okula göndermedikleri için mahkemeye çıktı. Bu ebeveynler, İngiltere genelinde bu ay içinde mahkemeye çağrılan yüzlerce kişi arasındaydı. Karşılarında, çocuklarının devamsızlık nedenlerine göre para cezası veya aşırı durumlarda üç aya kadar hapis cezası ihtimali vardı.

İlk davalı, yaz dönemi başında partneri ve kızıyla 10 günlüğüne yurt dışına tatile gittiğini kabul etti. Üç yıl üst üste dönem içinde tatile çıkmak, kızının yıllık devam oranını yüzde 75'in altına düşürmüştü. Ailesinin bir molaya ihtiyacı olduğunu, çünkü iki yakın arkadaşının öldüğünü ve çocuğun annesinin rahatsız olduğunu söyledi. Tatilin zamanlamasının, tatilin daha ucuz olmasından değil, ailenin yaşadığı stresten kaynaklandığını belirtti. “Evde çok şey oluyor” dedi mahkemeye.

Mahkemeler son çare olarak kullanılıyor

Mahkeme, İngiltere'de okul devam oranlarını iyileştirme çabalarının bir parçası. Covid nedeniyle okulların kapanmasından sonra devamsızlık oranları eski seviyelerine dönemedi. Yerel yönetimlerin çabaları sonuç vermezse veya üç yıl içinde birden fazla ceza kesilirse ebeveynler mahkemeye çıkarılıyor.

Ancak bu çabalar yavaşlıyor. Londra'da yayınlanan verilere göre, 2025-26 öğretim yılında İngiltere'deki öğrencilerin genel devamsızlık oranı yüzde 6.93 oldu. Bu, önceki yıla göre hafif bir artış ve Covid öncesi (2018-19) yüzde 4.7 seviyesinin oldukça üzerinde. Kalıcı devamsızlık oranları pandemiden bu yana iki katına çıktı ve neredeyse her beş çocuktan biri okulun en az yüzde 10'una katılmıyor.

Margate'teki duruşmada, Kent ilçe meclisi temsilcisi, bir kız çocuğunun ebeveynlerinin bir yıl önce diş tedavisi için yurt dışına götürdükleri için ve ondan önceki yıl izinsiz tatile götürdükleri için ceza aldığını anlattı. “Ucuz seyahat imkânı bir savunma değil” dedi yetkili.

Baba, kızının yurt dışındayken iPad'de ders çalıştığını ve geri kalmadığını söyledi. Ayrıca ilkokul personelinin sosyal medya paylaşımlarını takip etmesinden rahatsız olduğunu belirtti. Mahkeme sonunda suçunu kabul etti ve 166 sterlin para cezasına çarptırıldı. Baş yargıç, “Çocuğunuzu okula göndermek sizin göreviniz, göndermezseniz meclisin sizi kovuşturma görevi var” diyerek cezanın aylık 20 sterlin taksitle ödenmesi gerektiğini, aksi halde icra memurlarının kapısına geleceği uyarısında bulundu.

Ceza sayıları rekor kırdı

İngiltere'de 2024-25 yılında izinsiz devamsızlık nedeniyle ebeveynlere kesilen ceza sayısı 492 bin 825 ile rekor kırdı. Bu, bir önceki yıla göre hafif bir artış, Covid öncesi 2018-19'daki 333 bin 388 cezaya göre keskin bir yükseliş anlamına geliyor. Araştırmacılar, pandemiden bu yana devamsızlık konusunda “deprem gibi bir değişim” yaşandığını, bazı ebeveynlerin çocukların tam zamanlı okula gitmesi gerektiği görüşünü artık benimsemediğini belirtiyor.

Yeni eğitim bakanı Paul Waugh, devamsızlığı pandemi öncesi seviyelere çekme konusundaki ilerlemenin yavaşladığını kabul etti. Cuma günleri hastalık nedeniyle devamsızlığın haftanın diğer günlerine göre yüzde 25 daha yüksek olduğuna dikkat çekerek, “Öğrencilerin okulla bağının zayıf olduğu yerlerde Cuma, devamsızlık için özellikle zayıf bir nokta olabilir” dedi.

Bazı davalar kronik ve açıklanamayan devamsızlıklarla ilgiliyken, çoğu dönem içi tatillerle ilgiliydi. Ulusal olarak cezaların yüzde 90'ından fazlası (459 bin 288) bu nedenle kesiliyor. Bir anne, yedi yaşındaki kızını üç yıl üst üste izinsiz tatile götürdüğü için mahkemeye çıktı; e-posta ile mahkemeye katılamayacağını ancak suçu tekrarlamayı planlamadığını bildirdi. Yasalara aykırı davranmasının nedeninin, başka türlü tatile çıkacak parası olmaması olduğunu söyledi. 140 sterlin cezaya, ek ücretler ve mahkeme masraflarıyla birlikte toplam 252 sterlin ödemesi, ödemeyi aylık 20 sterlin taksitle yapması kararlaştırıldı.

Waugh, izinsiz tatillerin yanı sıra ekranların uyku üzerindeki etkisi, sosyal medya kullanımına bağlı zorbalık, özel eğitim ihtiyacı olan çocuk sayısındaki artış, yaz sıcak hava dalgaları ve kış gribi gibi devamsızlıkların arkasında bir dizi neden olduğunu kaydetti.

Kovuşturmalar tartışmalı olmaya devam ediyor. Kampanyacılar, cezaların genellikle annelere kesildiğini ve bunun bütçeleri zaten sıkı olan aileler üzerinde olumsuz etkisi olduğunu savunuyor. Ancak Eğitim Bakanlığı, cezaları son çare olarak kullanmakta kararlı. Ortaokul öğrencilerinde kalıcı devamsızlık yapanların, eğitimde, istihdamda veya stajda olmayan (NEET) gençlerin artan sayısına katılma olasılığının üç kat daha fazla olduğunu belirtiyor.

Kent ilçe meclisi sözcüsü, okuldan kaçınmanın tetikleyicilerini anlamak için çalıştıklarını ve okul devamını ulusal ortalamayla “genel olarak aynı seviyeye” getirdiklerini söyledi. Ebeveynleri mahkemeye çıkarmanın “hafife alınan bir karar olmadığını, tüm diğer yollar tükenmeden başvurulmadığını” ekledi.

Mahkeme salonunda, bir sonraki dava daha ciddi bir suçlamayı içeriyordu: 1996 Eğitim Yasası'nın 444(1A) bölümü uyarınca, çocuğunun geçerli bir sebep olmadan okula gitmesine “bilerek” izin verme. Bu suçlama 2 bin 500 sterlin para cezası veya üç aya kadar hapis cezası öngörüyor, ancak hapis cezaları nadiren uygulanıyor. Davalı, yıllık devam oranı yalnızca yüzde 19 olan 14 yaşındaki bir çocuğun annesiydi. Görevli avukat, annenin oğlunun okulda ciddi şekilde zorbalığa uğradığını ve saldırıya uğramaktan korktuğunu gösteren kanıtları toplamak için süre istedi; dava ertelendi.

Anne, duruşma sonrası “Oğlumu evde tutuyorum. Bir çocuğu güvenliği için evde tutmak zorunda kalmak üzücü bir dünya” dedi. Oğluna DEHB ve otizm teşhisi konduğunu, ortaokula geçişte sorunların başladığını, hafif zorbalığın şiddetli istismara dönüştüğünü söyledi. Polisin birkaç kez çağrıldığını, oğlunun zorbalar tarafından kaburgalarının kırıldığını ve tehdit edildiğini anlattı. En büyük kaygısının oğlunun yalnızlaşması olduğunu, ona evde ders vermeye çalıştığını, kek yapmayı, kaleleri ve para yönetimini öğrettiğini ancak kendi disleksisinin tam müfredat vermesini engellediğini belirtti. Eylül'de oğlunun öğrenmeye engel oluşturan çocuklar için uzmanlaşmış bir koleje başlayacağını ve ileride tamirci olmak istediğini söyledi.