İngiltere ve AB gıda ihracatında Brexit bürokrasisini kaldıracak taslak anlaşmada uzlaştı

İngiltere ile Avrupa Birliği (AB), gıda ve tarım ürünleri ihracatında Brexit sonrası uygulanan kontrolleri kaldırmayı öngören bir taslak anlaşma üzerinde uzlaştı. BBC'nin edindiği bilgiye göre, 200 sayfalık taslak metin, sözde "SPS" (sanitasyon ve fitosanitasyon) anlaşması kapsamında Brüksel'deki AB ülkelerine Çarşamba günü yapılacak toplantıda görüşülmek üzere dağıtıldı.

Aynı zamanda emisyon ticareti ve genç seyahat-çalışma programı konularındaki anlaşmalara ilişkin benzer metinler ile İngiltere ve AB liderleri için 15 sayfalık ortak açıklama taslağı da dağıtıldı. Gıda anlaşması, şimdiye kadar üzerinde uzlaşılan "Brexit sıfırlama" sürecinin en önemli parçası olarak görülüyor. Anlaşma, İngiltere'nin AB tek pazarından çıkmasının ardından ihracatçıları vuran kontrolleri ve bürokrasiyi ortadan kaldıracak.

Düzenleme kapsamında ihracat ve ithalatta 200 sterlinlik İhracat Sağlık Sertifikası, 25 sterlinlik Fitosanitasyon sertifikası, denetçi ücretleri, organik sertifikalar, bazı liman ücretleri, numune alma ücretleri ve diğer kontrollerin kaldırılması bekleniyor. Hükümet, İngiltere ekonomisinin uzun vadede yıllık 5,1 milyar sterlin fayda sağlayacağını savunuyor.

Anlaşmanın kapsamı ve dinamik uyum

Taslak anlaşma ile İngiltere'den AB'ye taze sosis, hamburger, kendi sularından çıkarılan kabuklu deniz ürünleri ve tohumluk patates ihracatı yeniden başlayabilecek. Ayrıca AB'ye götürülen İngiliz evcil hayvanları için pasaport uygulaması da mümkün hale gelecek.

Anlaşma uyarınca İngiltere, bitki, hayvan ve gıda ticareti standartlarına ilişkin mevcut AB düzenlemelerini gözlemlemeyi ve bunlara uyum sağlamayı taahhüt edecek. "Dinamik uyum" olarak adlandırılan bu süreç, İngiltere'nin AB kurallarına paralel hareket etmesini gerektiriyor. İngiltere kuralları büyük ölçüde AB ile uyumlu olsa da, İngiltere'nin bazı alanlarda AB mevzuatından ayrıldığı biliniyor. Örneğin, bitkilerde "hassas üretim" olarak bilinen ve önceden gen düzenleme olarak adlandırılan konuda farklılıklar bulunuyor. Son haftalarda AB'nin yeni düzenlemelerinin yürürlüğe girmesi sırasında geçiş düzenlemeleri konusunda anlaşma sağlandı.

Hükümet daha önce, yeni AB kural ve düzenlemelerinin uygulanması için yasal bir mekanizma sağlayacak bir Avrupa Ortaklıkları Yasa Tasarısı'nı duyurmuştu. Bu tasarı, İngiltere'nin emisyon ticareti sisteminin AB'ninkiyle bağlantılandırılması için gerekli uyumlaştırmayı da mümkün kılacak ve İngiliz ihracatçıların AB'nin yeni karbon sınır vergisini ödemesini önleyecek.

Taslak anlaşmalar, AB büyükelçilerinin Çarşamba günü Coreper toplantısında ele alınacak. Gençlik Deneyim Programı'nda planlanan sayılara ilişkin bazı önemli detaylar önümüzdeki günlerde siyasi düzeyde netleştirilecek. AB öğrencileri için tam yabancı öğrenci ücretlerinde indirim yapılması ve elektrik piyasalarının yeniden bağlanması planının gelecek yıla ertelenmesi bekleniyor.

BBC'nin anladığına göre taslak anlaşmalar, İngiltere'nin savunma işbirliği programlarına katılımı, kolluk kuvvetleri veri tabanlarına erişim ve AB'nin "Avrupa'da Üretim" planlarına ilişkin bazı güvenceler de içerecek.

İş dünyası ve eleştiriler

Gıda ticareti planları süpermarketler ve çiftçi temsilcileri tarafından desteklenirken, bazı Brexit yanlısı kampanyacılar AB kurallarının yeniden uygulanmasını eleştiriyor. Boris Johnson hükümetinin imzaladığı Brexit sonrası ticaret anlaşması, yeni düzenleyici bürokrasi, kontroller ve gecikmelerden kaçınmak yerine İngiltere'nin düzenleyici özgürlüklerine öncelik vermişti.

İngiliz Ticaret Odaları (BCC), Pazartesi günü üyelerinin görüşlerine ilişkin yeni bir analiz yayımlayarak daha yakın bir ilişki için seçenekler önerdi. İş dünyası lobi grubu, mevcut ticaret ilişkisinin "beklentileri karşılamadığını" ve firmaların Birleşik Krallık'ın birlikten çıkışının üzerinden yaklaşık altı yıl geçmesine rağmen "Brexit bürokrasisi çalılıklarıyla boğuştuğunu" belirtti. BCC, hükümete seçenekleri analiz edip yayımlama çağrısında bulundu.

BCC, gümrük birliği, "İsviçre tarzı" tek pazar ilişkisi ve "Kanada modeli" ortak üyelik de dahil olmak üzere dokuz seçenek sunuyor. BCC Genel Direktörü Shevaun Havilland, "İş dünyasından gelen kanıtlar, başbakanın Avrupa ile gelecekteki ilişkimiz konusunda bir konuşma başlatmakta haklı olduğunu gösteriyor ve bunu yaptığı için gerçekten takdiri hak ediyor. Hükümet tüm seçenekleri incelemeli, her birinin içerdiği ödünleşimler konusunda net olmalı ve iş dünyasını karar alma sürecine baştan dahil etmeli" dedi.

BCC anketine katılan ihracatçı işletmelerin yarısından fazlası (yüzde 56), büyümek için AB gümrük evraklarının ve gecikmelerin kaldırılmasını istediğini belirtti. Bu oran imalatçılar arasında yüzde 58'e çıkıyor. Başbakan, bu ayki zirveyi İngiltere'nin AB ile ilişkisinde uzun vadeli bir yol konusunda konuşma başlatmak için kullanmak istediğini, buna "sonuna kadar gitmek" yani birliğe yeniden katılmak da dahil olduğunu söylemişti.