İngiltere, Rus 'gölge filosu' tankerine el koymayı savundu

İngiltere hükümeti, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in misilleme tehdidine rağmen, İngiliz Kanalı'nda bir Rus "gölge filosu" petrol tankerine el konulmasını savundu. Royal Marines Komandoları, Haziran ayında yaptırım uygulanan MT Smyrtos adlı tankeri ilk kez durdurup denetlemişti.

Putin'den 'korsanlık' suçlaması

Pasifik Okyanusu'ndaki Rus donanma tatbikatlarını gözlemleyen Putin, Batılı ülkeleri "gemilerimize el koymakla" suçlayarak bu eylemi "korsanlık ve haydutluktan başka bir şey değil" olarak niteledi. Rusya'nın Pasifik Filosu komutanı Viktor Liina da İngiltere ve Fransa gibi ülkelerin kendi "gölge filolarını" işlettiğini öne sürdü.

Putin, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Batılı ülkeleri bu tankerlerden daha fazlasına el koymamaları konusunda uyardı: "Bu planlar uygulamaya konulursa, biz de aynı şekilde karşılık vermek zorunda kalacağız. Gemilerimize baskın yapılması planlanan sularda değil, gerekli ve uygun gördüğümüz her yerde."

İngiltere'den hukuk savunması

İngiltere hükümeti, Putin'in yorumlarına yanıt olarak, İngiliz silahlı kuvvetleri ve kolluk görevlilerinin Smyrtos gemisine "uluslararası hukuka tam uygun olarak" çıktığını bildirdi. Hükümet sözcüsü, "İngiltere, gölge filo gemilerini ve Rusya'nın Ukrayna ile savaşını besleyen zararlı deniz faaliyetlerini engelliyor ve caydırıyor" dedi. Sözcü, Rusya'nın gölge filosunun aksine, İngiliz silahlı kuvvetleri ve ticari gemilerinin uluslararası deniz hukukuna tam uygun hareket ettiğini vurguladı.

Smyrtos'un kaptanı Ajay Pant, Rusya'ya yönelik yaptırımları ihlal etmekle, yasaklı Rus petrolünü doğrudan veya dolaylı olarak tedarik etmekle suçlanarak mahkemeye çıkarıldı. Gemi, İngiltere'nin güneyindeki Weymouth yakınlarındaki bir limanda Ulaştırma Bakanlığı tarafından tutulmaya devam ediyor ve İngiliz yetkililerce izleniyor.

Batılı ülkeler, Rusya'nın petrol ihracatına uygulanan uluslararası yaptırımlardan kaçmak için yüzlerce gemiden oluşan bir "gölge filo" işlettiğini iddia ediyor. Bu gemiler, karmaşık sahiplik yapıları ve çeşitli taktiklerle yüklerinin menşeini gizleyerek Rusya ile bağlarını maskeliyor. İngiltere Savunma Bakanlığı'na göre Rusya, ülkenin yaptırım uygulanan petrolünün yüzde 75'ini taşıyan 700'den fazla gemiye sahip ve bu petrol, Kremlin'in Ukrayna'daki yasadışı savaşını sürdürmesi için "kritik bir can damarı" niteliğinde.

Batılı ülkeler, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinin ardından Rus enerjisine yaptırım uygulamıştı. Moskova'nın, genellikle belirsiz sahiplik veya sigortası olan eski tankerlerle petrol taşıyarak bu yaptırımlardan kaçtığı belirtiliyor. Bu taktikle mücadele için 2024'te AB, Avrupa Konseyi'nin tabiriyle "Putin'in karanlık filosu" olarak adlandırılan bireysel gölge filo gemilerine yaptırım uygulamaya başladı. Ağustos 2026 ortası itibarıyla 630'tan fazla gemi yaptırım listesinde ve AB limanlarına girişleri yasak.

Bu arada bazı Avrupa ülkeleri, Rusya bağlantılı gemilere el koyuyor veya alıkoyuyor ya da yaptırım ihlali şüphesiyle gemi denetimleri gerçekleştiriyor. En son İtalyan donanması, diğer AB ülkeleriyle birlikte, orta Akdeniz'de taşıdığı bayrağa hakkı olmadığından şüphelenilen bir tankere el koydu. Bu denetim geminin el konulmasıyla sonuçlanmasa da, yıl başından bu yana yaptırımları aştığından şüphelenilen dokuz gölge filo tankerine AB genelinde el konuldu.