İngiltere hava trafik çökmesi önlenebilirdi

Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, İngiltere'de hava trafik kontrol sistemindeki teknik arızanın önlenebilir olduğunu söyledi. Alexander, Avam Kamarası'nda yaptığı açıklamada, Sivil Havacılık Otoritesi'nden (CAA) Nats tarafından işletilen sistemle ilgili bağımsız bir soruşturma başlatmasını istediğini duyurdu. Salı günü yaşanan ve dört saat süren arıza nedeniyle 2.000'den fazla uçuş iptal edildi.

Başbakanlık ofisi tarafından kısmen finanse edilen Nats'ın CEO'su Martin Rolfe ile görüşen Alexander, siber saldırı ihtimalinin elendiğini ancak "bu sorunun önlenebilir olduğuna inanmadığını" söyledi. Nats, üç yıl içinde üçüncü kez büyük bir teknik sorun yaşanması nedeniyle özür diledi.

Alexander, hükümetin Nats'ın yüzde 49'una sahip olduğunu hatırlatarak, "Nats sistemlerinin dayanıklılığı konusunda zorlu sorular sorulmalı" dedi. Ayrıca tüketicilerin mağduriyetlerinin giderilmesi konusunun da ele alınması gerektiğini vurguladı.

Soruşturma ve talepler

Alexander, Nats'tan olayı hafta içinde soruşturmasını isterken, CAA'dan altı ay içinde rapor sunmasını istedi. Hükümetin, 11 yıldır Nats'ın başında bulunan Rolfe'ye güveni tam. Ancak Wizz Air ve Ryanair gibi havayolları, Rolfe'nin istifasını talep ediyordu.

İngiliz havayollarını temsil eden Airlines UK, Ulaştırma Bakanı'na mektup göndererek üç yıl içinde üçüncü kez yaşanan bu büyük sistem arızası nedeniyle "ciddi endişelerini" iletti. Kuruluşun genel müdürü Tim Alderslade, "Sonuç, havayollarının başkalarının hatalarının faturasını ödemesi; sorumlu kuruluşlar ise mali açıdan hiçbir yaptırımla karşılaşmıyor" dedi. Alderslade, hesap verebilirliğin sorumluluğun bulunduğu yerde olması gerektiğini ve Sivil Havacılık Yasası'nın bunu çözebileceğini söyledi.

Arızanın ayrıntıları

Nats, ilk olarak Salı günü saat 13:46'da (TSİ 15:46) "teknik bir sorun" nedeniyle uçuşlarda aksama yaşandığını doğruladı. Sorun, Hampshire'daki Swanwick kontrol merkezinde meydana geldi. Şirket, yaklaşık 90 dakika sonra uçuş işleme sistemindeki arızayı tespit etti. Bu sistem, uçakların İngiltere hava sahasındaki hareketlerini sürekli izleyerek kontrolörlerin trafiği güvenli ve düzenli bir şekilde yönetmesini sağlıyor.

Nats, sorunu akşam 19:30'da çözdü ve uçuş artığını temizlemek için çalıştığını duyurdu. Ancak uçuş analiz şirketi Cirium'a göre, Çarşamba akşamı itibarıyla iptal edilen uçuş sayısı 2.000'i aştı. FlightRadar24 takip sitesine göre, en çok etkilenen havalimanları Heathrow, Gatwick, Manchester ve Birmingham oldu.

Heathrow'dan yapılan açıklamada operasyonların toparlandığı belirtilirken, Gatwick'te uçuşlar yeniden başladı ancak operasyonların tamamen normale dönmesinin zaman alacağı ifade edildi. Manchester, Luton, Stansted, Bristol ve Belfast City havalimanları da Çarşamba günü uçuşların devam ettiğini ancak gecikmelerin sürdüğünü duyurdu.

Büyük aksama, geçtiğimiz yıllarda da Nats'ın sistemini olumsuz etkilemişti. 2023'te Ağustos resmi tatil hafta sonunda yaşanan bilgisayar arızası 700.000 yolcuyu mağdur etmişti. 2025'te ise daha küçük çaplı bir arıza 150 uçuşun iptaline neden olmuştu.