İngiltere bütçesinde gelir vergisi artırılmadan para nasıl toplanabilir?

İngiltere'de bu hafta açıklanması beklenen bütçede Maliye Bakanı John Healey'nin gelir vergisi, KDV veya Ulusal Sigorta oranlarını artırmadan ek gelir bulması gerekiyor. İşçi Partisi'nin 2024 seçim manifestosu bu üç vergide artış yapılmayacağı taahhüdünü içeriyor. BBC Verify, bakanın başvurabileceği diğer gelir kaynaklarını inceledi.

Ekonomistler, hükümetin mali kurallara uyum için elinde tuttuğu tamponun son altı ayda yaklaşık 24 milyar sterlinden 11 milyar sterline kadar gerilemiş olabileceğini tahmin ediyor. Bunun nedeni kısmen özel yatırımcılardan borçlanma faizlerinin yükselmesi. Healey'nin bu açığı kapatmak ve artan yaşam maliyeti ile savunma harcamalarına kaynak bulmak için ek gelir arayışında olduğu belirtiliyor. Sermaye kazançları vergisi veya lüks konut vergisini artırma seçenekleri hükümet kaynakları tarafından reddedildi.

Bankalar ve kumar makineleri

İngiltere'de bankalar son yıllarda kârlarını artırdı. Banka yöneticileri arasında bakanın bu bütçede bankalara yönelik vergileri artıracağına dair yaygın bir inanç var. Düşünce kuruluşu Tax Policy Associates, bankaların kurumlar vergisi üzerine ödediği ek payın yüzde 3'ten yüzde 5,5'e çıkarılmasının yılda 1 ila 2 milyar sterlin ek gelir sağlayabileceğini tahmin ediyor. Bu durumda bankaların hissedarlara dağıtacağı kâr azalabilir. Bankalar ek vergilerin İngiltere'ye yatırımı caydırabileceği ve istihdamı düşürebileceği uyarısında bulunuyor. Araştırmalar, bankaların vergi yükünün bir kısmını daha düşük tasarruf faizleri veya daha yüksek borçlanma maliyetleriyle müşterilere yansıtabileceğine işaret ediyor.

Eski Başbakan Gordon Brown, Healey'ye bahis dükkânları ve yetişkin oyun merkezlerindeki elektronik kumar makinelerinden alınan verginin artırılması çağrısı yaptı. Social Market Foundation (SMF) düşünce kuruluşu, bu makinelerdeki verginin yüzde 20'den yüzde 40'a çıkarılmasının, kumarbazların tepkisine bağlı olarak 275 ila 460 milyon sterlin arasında gelir sağlayabileceğini hesapladı. Kumarhane sahipleri vergi artışının bahis dükkânlarının kapanmasına ve at yarışına yapılan katkının azalmasına yol açabileceğini savunuyor.

Online satıcılardan KDV tahsili

Haberlere göre bakan, Amazon, Ebay ve Temu gibi büyük online pazar yerlerinin platformlarında satış yapan perakendecilerin ödemesi gereken KDV'yi toplamaktan sorumlu tutulacağını açıklamaya hazırlanıyor. Hazine, şirketlerin ödemesi gereken ancak tahsil edilemeyen KDV'de yılda yaklaşık 12 milyar sterlin kayıp olduğunu tahmin ediyor. Uzmanlar, sorunun bir bölümünün bazı online satıcıların KDV kurallarına uymamasından kaynaklandığını belirtiyor. Büyük pazar yerlerinin KDV tahsilinden sorumlu tutulmasının yılda yaklaşık 1 milyar sterlin ek gelir sağlayabileceği belirtiliyor. Amazon, bu adımı desteklediğini ve yılda 700 milyon sterlin KDV toplanabileceğini tahmin ettiğini açıkladı. Bazı satıcılar fiyatları artırabilir veya platformdan ayrılabilir.

Bu üç vergi önleminin birlikte yılda en fazla yaklaşık 3,5 milyar sterlin getirebileceği, bunun da bakanın ihtiyaç duyabileceği tutara göre küçük kaldığı ifade ediliyor. Bu nedenle refah harcamalarında tasarruf seçenekleri de gündemde. Muhafazakâr Parti, refah ödemelerine erişimi kısıtlayarak yılda 36 milyar sterlin tasarruf sağlanabileceğini iddia ediyor. Reform UK ise bu yöntemle yılda 50 milyar sterlin tasarruf edilebileceğini söylüyor; bağımsız analistler bu kadar büyük tasarrufun ne kadar gerçekçi olduğunu sorguluyor. Çalışma çağındaki sağlık ve hastalık yardımlarının maliyeti salgın sonrası hızla arttı. Bütçe Sorumluluk Ofisi, bu maliyetin bu yıl 68 milyar sterlinden 2031'de 81 milyar sterline çıkacağını öngörüyor.