İngiltere Bütçesi: 'Sıkışan orta sınıfın' anlatacakları

İngiltere'de Şansölye John Healey'nin ilk bütçesini açıklamaya hazırlandığı günlerde, yıllardır süren yaşam pahalılığı baskısı altındaki "sıkışmış orta sınıf" ne durumda? BBC, Ipswich'te yaşayan ve aylık giderlerini kısmak için elinden geleni yapan ailelerle görüştü.

İki çocuk annesi Dawn Fazackerley-King, birkaç ay içinde ipotek ödemelerinin artması beklenirken ailesinin bu ek yükü nasıl karşılayacağını hesaplamaya çalışıyor. Ipswich'teki evlerinin kredi faiz oranının yüzde 1,4'ten yaklaşık yüzde 5,3'e çıkabileceğini belirten Dawn, bunun "sadece aynı evde yaşamak için ayda yaklaşık 250 sterlin ekstra" anlamına geleceğini söylüyor.

"Kısacak yağ kalmadı" diyen Dawn, aylık sabit ödemelere baktığında "lüks hiçbir şey olmadığını" ekliyor. Aylık giderleri arasında ipotek, belediye vergisi (council tax) ve enerji faturaları bulunan Dawn, "düzenli olarak dışarıda yemek yemek ya da benzeri bir şey yok" diyor.

42 yaşındaki Dawn, Ipswich'te tam zamanlı serbest çalışan bir Pilates eğitmeni. Eşi ofiste çalışıyor ve çiftin yıllık hane geliri yaklaşık 70 bin sterlin. "Evet, hayat kesinlikle daha pahalı hale geliyor" diyor.

Yaşam maliyeti artışı kronik bir sorun haline geldi

Ulusal İstatistik Ofisi'nin (ONS) anketine göre, Ağustos ayında yetişkinlerin yüzde 55'i yaşam maliyetlerinin bir önceki aya göre arttığını belirtti. Bu oran Ağustos 2025'te yüzde 62, bu yılın Nisan ayında ise yüzde 79'du. Ancak yetişkinlerin yarısından fazlası hâlâ artan giderlerle karşılaşıyor; bu da sorunun kısa vadeli bir krizden çok uzun süreli bir hal aldığını gösteriyor.

Maliyetlerin arttığını söyleyenler en sık gıda alışverişi, yakıt ve enerji faturalarını gerekçe gösteriyor. Dawn, "Sanırım şu an durumun böyle olduğunu kabul ettik ve kafamızı suyun üstünde tutabildiğimiz için şanslıyız" diyor.

Başbakan Andy Burnham yaz aylarında masraflarla boğuşan hanelere "nefes alma alanı" yaratma sözü vermişti. İngiltere'de çoğu tek seferlik otobüs ücretine 2 sterlinlik üst sınır getirileceğini ve konut elektrik faturalarındaki KDV'nin düşürüleceğini açıklamıştı. Daha yakın zamanda ise gaz faturalarındaki sabit ücretlerin kaldırılması planlarını duyurdu.

Dawn'ın başbakan ve şansölyeye mesajı net: "Lütfen dinlemeye başlayın. Yaşam maliyeti dayanılmaz hale geliyor ve hükümetin bu mesajı her zaman duyduğunu hissetmiyorum." Sabit ücretler konusundaki adımı olumlu karşılamakla birlikte, bakanların "açık yaralara yara bandı yapıştırmaya" çalıştığını ve bunun "sorunları çözmediğini" söylüyor.

Bütçe Sorumluluğu Ofisi (OBR), 2026-2030 yılları arasında gerçek hane halkı kullanılabilir gelirinin yılda ortalama yüzde 0,75 artacağını öngörüyor. Aynı oran, 2000-2007 arasında yılda ortalama yüzde 3 büyümüştü.

Tek anne: "Kağıt üzerinde aydan aya yaşıyoruz"

Essex, Clacton-on-Sea'de yaşayan 41 yaşındaki tek anne Jessica Taylor, yıllık gelirinin yaklaşık 26 bin sterlin olduğunu ve Evrensel Kredi (Universal Credit) aldığını söylüyor. O da sıkışmayı "kesinlikle" hissettiğini belirtiyor. 11 yaşındaki oğluna "iyi bir hayatları olsa da kağıt üzerinde aydan aya yaşadıklarını" anlattığını hatırlıyor. "İşimi kaybetsem, bir ay - belki iki ay - sonra gerçekten yoksul oluruz" diyor.

Jessica, parasını daha uzağa götürmek için "gerçekten küçük şeyler" yapıyor. Bunlar arasında park kısıtlaması olmayan sokakları bulmak için haritaları ve uydu görüntülerini taramak var. Dışarı çıkmadan önce banyoda Google Earth'te "10 dakika 'o yol!' diye baktığını" anlatıyor.

Jessica ve 62 yaşındaki annesi Karen Badenoch, insanların para yönetimi tavsiyeleri ve stratejileri paylaştığı ücretsiz oturumlar düzenleyen Trusted Money Confidence adlı toplum çıkarı şirketini yönetiyor. Daha önce bir mimarlık bürosunda idari işlerde çalışan Karen, sık sık "ay sonunu getirmek için kredi kartlarında ve şimdi al sonra öde sistemlerinde borç biriktiren çalışan insanlar" gördüklerini söylüyor. "Herkesin yapabileceği en büyük şey açık olmak... ve sorunlarınıza bakmak - böylece onları çözebilirsiniz. Gerçekten bir şeylerle ilgilenmeye ve onlarla yüzleşmeye başlarsanız zihninizden büyük bir yük kalkar ve inanın bana, yalnız değilsiniz."

Healey, bütçenin İşçi Partisi'nin üç ana vergiyi - gelir vergisi, Ulusal Sigorta ve KDV - artırmama taahhüdüne ve mali kurallara bağlı kalacağını vaat etti. Ayrıca bütçenin "her posta kodunda büyüme sağlarken işletmelere ve ailelere nefes alma alanı vereceğini" söyledi. Healey ilk bütçesini Çarşamba günü açıklayacak; Dawn, Jessica ve diğerleri sıkışmayı hafifletmek için neler yapacağını o zaman öğrenecek.