İngiltere bütçesi: Hane halkı gelirlerine etkisi ne olacak?

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, hayat pahalılığıyla mücadele kapsamında yeni bütçe önlemlerini açıkladı. Açıklamalara göre, enerji faturalarındaki artış beklentisinin ötesinde gerçekleşecek ve Ocak ayında yıllık enerji faturalarının yaklaşık 300 sterlin veya daha fazla artması bekleniyor. Healey, bu önlemleri "nefes alma alanı" olarak nitelendirdi.

Enerji faturaları ve vergi indirimleri

İngiltere'de council tax (belediye vergisi) A ile D bandında oturan hanelere Ocak ayından itibaren 100 sterlinlik tek seferlik "Hane Enerji Ödemesi" yapılacak. Bu ödeme doğrudan banka hesabına yatırılacak. Ödeme, bankalara uygulanan ek vergiyle finanse edilecek. İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'ya eşdeğer fon aktarılacak ve bu bölgeler aynı ödemeyi yapıp yapmama kararını kendileri verecek.

Elektrik faturalarındaki KDV indirimi, Nisan ayında sona erecekken Temmuz ayına kadar uzatıldı. Ekim ayında başlatılan bu indirim, enerji fiyatlarındaki artışa karşı bir önlem olarak sunulmuştu. Düzenleyici kurum Ofgem'in fiyat sınırına bağlı tarifelerin yıllık 2.000 sterlinin üzerine çıkması bekleniyor.

Gaz abonelik ücretleri (standing charges) İngiltere, İskoçya ve Galler'de 2027 yılında "veya mümkün olan en kısa sürede" kaldırılacak. Bu sabit günlük ücretler, her bir enerji biriminin fiyatına yansıtılacak. Hazine hesaplamalarına göre hanelerin yüzde 60'ı yılda ortalama 45 sterlin kazançlı çıkacak; ancak bu, Ocak ayındaki büyük fatura artışından sonra gerçekleşecek. Daha fazla tüketim yapan büyük haneler ve kalabalık düşük gelirli aileler ise şu andan daha fazla ödeyecek.

Akaryakıt ve asgari ücret

2022'de Rishi Sunak tarafından getirilen akaryakıt vergisindeki 5 penilik "geçici" indirim Temmuz ayına kadar uzatıldı. Böylece sürücüler litre başına 52 peni ödemeye devam edecek. İran savaşının etkisiyle motor yakıt fiyatları keskin şekilde arttı; dizel geçtiğimiz günlerde litre başına 2 sterlini aşarak yeni bir rekor kırdı. Tipik bir aile otomobilini dizelle doldurmanın maliyeti Şubat sonundan bu yana yaklaşık 30 sterlin arttı. Benzin deposu ise yaklaşık 23 sterlin daha pahalı.

Asgari ücret oranları Nisan ayında yüzde 3,9 artacak. Buna göre 21 yaş ve üzeri çalışanlar için Ulusal Yaşam Ücreti saat başına 12,71 sterlinden 13,21 sterline yükselecek. 18, 19 ve 20 yaşındakiler için saatlik ücret 10,85 sterlinden 11,27 sterline çıkacak. 16 ve 17 yaşındakiler için ise 8 sterlinden 8,31 sterline yükselecek. Çıraklık ücreti de 8 sterlinden 8,31 sterline çıkacak.

Gelir vergisi dilimlerindeki mevcut dondurma politikası bütçede değiştirilmedi. Bu, herhangi bir ücret artışının çalışanları daha yüksek vergi dilimine sokabileceği veya gelirin daha büyük bir kısmının vergilendirilmesine yol açabileceği anlamına geliyor.

Devlet emekliliği (state pension) üçlü kilit politikası gereği ortalama ücret artışına paralel olarak yüzde 3,9 artacak. Nisan 2016 sonrası emeklilik yaşına ulaşanlar için haftalık 250,70 sterlin (yıllık 13.036,40 sterlin) olacak; bu şu andakine göre 488 sterlin artış demek. Nisan 2016 öncesi emekliler için ise haftalık 192,10 sterlin (yıllık 9.989,20 sterlin) olacak; bu da 374,40 sterlinlik artış anlamına geliyor.

Hükümet daha önce yalnızca devlet emekliliği geliri olanları vergilendirmeme taahhüdü vermişti. Bakan, en az 2030'a kadar bu durumun geçerli olacağını ve yeni bir Emeklilik Vergi Muafiyeti getirileceğini söyledi.

İlk Ev Alıcısı ISA'sının hükümetle planlama aşamasında olduğu ve sık eleştirilen Lifetime ISA'nın yerini almasının amaçlandığı doğrulandı. Ayrıca İngiltere'de ilk kez ev alacaklar için yüzde 2,5 depozitoyla yeni yapı konut alımına olanak tanıyan "Your First Home" öz sermaye planı da onaylandı. Bu plan, alım bedeline yardımcı olmak için mülk değerinin yüzde 20'si kadar kredi sağlayacak.