Milletvekilleri: Sizewell C nükleer santrali planı vergi mükellefleri için 'kötü bir anlaşma'

İngiltere hükümetinin Suffolk'taki Sizewell sahasında inşa etmeyi planladığı çok milyar sterlinlik nükleer santral, kamu harcamalarını denetleyen komiteye göre vergi mükellefleri için yüzyılın geri kalanında "kötü bir anlaşma" anlamına geliyor. Parlamentonun Kamu Hesapları Komitesi (PAC), Sizewell C reaktörünün maliyetinin 48 milyar sterline yaklaşabileceği uyarısında bulundu.

Komiteye göre tüketiciler, santralin 2040'tan önce inşası için ek 9,8 milyar sterlin, 60 yıllık işletme ömrü boyunca ise 12 milyar sterlin daha ödemek zorunda kalabilir. PAC, hükümetin santralde yaklaşık yüzde 45 hisse almayı kabul etmesinin ardından vergi mükellefleri ve tüketicilerin "yüksek düzeyde risk" altında olduğunu belirtti. Sizewell C, Somerset'te büyük gecikmelerle inşa edilen Hinkley Point C nükleer santralinin halefi proje olarak görülüyor.

Hissedarlık yapısı ve maliyetler

Vergiler ve enerji faturaları üzerinden finanse edilecek anlaşma kapsamında İngiltere hükümeti yüzde 44,9 hisseye sahip. Fransız devlet nükleer şirketi EDF'nin payı yüzde 12,5. Kalan fon, British Gas'in sahibi Centrica (yüzde 15), Kanada yatırım grubu La Caisse (yüzde 20) ve yatırım yöneticisi Amber Infrastructure (yüzde 7,6) gibi özel yatırımcılardan geliyor.

Hükümet, ulusal güvenlik kaygılarının ortaya çıkmasının ardından Çin devlet nükleer şirketi CGN'nin yüzde 20'lik hissesini satın almak zorunda kaldı ve projede beklenenden büyük bir pay üstlendi. Komite, kamuoyunun milyarlarca sterlinlik maliyet aşımını sırtlanmak zorunda kalabileceğini, özel yatırımcıların ise yalnızca ek 30 milyon sterlin koymasının beklendiğini vurguladı.

PAC Başkanı Sir Geoffrey Clifton-Brown, "Sizewell C'nin inşasında vergi mükellefleri ve tüketicilerin taşıdığı yüksek risk olağanüstü" dedi. Clifton-Brown, özel yatırımcıların önemli kazançlar elde etmeye hazır göründüğünü, müşterilerin ise daha yüksek enerji faturalarıyla karşılaşabileceğini söyledi. Hükümete projenin başarılı şekilde tamamlanmasına odaklanma çağrısı yaptı.

Hükümet sözcüsü ise raporun, anlaşma koşullarıyla yatırımcıların inşaatı mümkün olduğunca ucuz ve hızlı bitirmeye teşvik edildiğini "tamamen göz ardı ettiğini" savundu. Sözcü, santralin faaliyete geçtiğinde enerji sisteminde yılda 2 milyar sterlin tasarruf sağlayabileceğini ve sahada 2 binden fazla çalışan bulunduğunu ekledi.

Maliyet tahminleri ve itirazlar

Hükümet, Sizewell C'nin maliyetinin 40,5 ila 47,7 milyar sterlin arasında olacağını ve inşaatın 2039-2043 arasında tamamlanacağını öngörüyor. Komite, hükümetten maliyet tahminlerine temel oluşturan senaryo analizini üç ay içinde sunmasını ve projenin gelişimine ilişkin altı ayda bir güncelleme yapmasını istedi.

Stop Sizewell C kampanya grubundan Alison Downes ve Greenwich Business School'dan Prof. Steve Thomas, projenin bugün terk edilmesinin maliyetinin, 60 yıl boyunca şişirilmiş enerji faturaları ödemenin maliyetinden "kat kat daha düşük" olacağını savundu. İkili, hükümetten bu finansman modelinin gelecekteki nükleer projelerde kullanılmasını dışlamasını istedi. Nükleer Sanayi Birliği (Nuclear Industry Association) İcra Kurulu Başkanı Tom Greatrex ise Sizewell C'nin "temiz, güvenilir ve sürekli kullanılabilir güç" sağlayacağını ve hanelerin şebeke dengeleme ya da ek ağ bağlantıları için ödediği maliyetlerden milyarlarca sterlin tasarruf etmesini sağlayabileceğini belirtti.