İngiltere bütçesi: 25 yaş altı için maaş ve konut desteği

İngiltere'de Maliye Bakanı (Chancellor) John Healey, bütçe planlarını açıkladı. Bütçede asgari ücret artışı, ilk kez ev alacaklara yönelik yeni bir tasarruf hesabı ve genç girişimcilere destek gibi düzenlemeler yer alıyor. Peki bu kararlar 25 yaş altındakileri nasıl etkiliyor?

Asgari ücrette yaş farkı sürüyor

18-20 yaş arası asgari ücretle çalışanların maaşı gelecek nisan ayından itibaren %3,9 artacak. Ancak bu artış, 18-20 yaş arası çalışanların daha önce vaat edildiği gibi 21 yaş üstü çalışanlarla aynı seviyeye getirilmesini sağlamıyor. Healey, selefi Rachel Reeves'in gençler için asgari ücreti artırma yönteminden geri adım attı. İşçi Partisi, "ayrımcı yaş bantlarını" kaldırarak tüm yetişkinlerin aynı asgari ücreti almasını vaat etmişti. Bu yıl 18-20 yaş arası çalışanlar, daha yaşlı çalışanlarla aynı oranda zam alacak; ancak yaş grupları arasındaki ücret farkı devam edecek. Buna göre 18-20 yaş arası çalışanların saatlik ücreti 11,27 sterline, 21 yaş üstü çalışanlarınki ise en az 13,21 sterline yükselecek.

Bu artış, tam zamanlı asgari ücretle çalışan ve 2023 sonrasında öğrenim kredisi almış 21 yaşındaki bir kişinin, yıllık 25.000 sterlinlik geri ödeme eşiğini aşmasına yetecek. Bu eşiğin üzerinde kazanç elde edenler, gelirlerinin %9'unu kredi geri ödemesi olarak ödeyecek.

Ev alacaklara yeni tasarruf hesabı

Bütçede ilk kez ev alacaklara yönelik "First Time Buyer Isa" (İlk Ev Alıcısı Bireysel Tasarruf Hesabı) adlı yeni bir hesap açılması planı da yer aldı. Bu hesapta biriktirilen paraya hükümet, yılda 4.000 sterline kadar olan katkılara %25 bonus ekleyecek. Yeni tasarruf hesabı 2029'da kullanıma sunulacak ve mevcut Lifetime Isa'nın (Yaşam Boyu Bireysel Tasarruf Hesabı) yerini alacak. Mevcut hesap, 450.000 sterlinlik fiyat sınırının üzerinde ev alanlara ağır cezalar uygulaması nedeniyle eleştiriliyordu. Yeni hesapta da fiyat sınırı korunacak; ancak tasarruf sahipleri, uygun olmayan para çekme işlemlerinde kendi birikimlerini kaybetmeyecek, yalnızca hükümetin yaptığı katkıları kaybedecek. Mevcut Lifetime Isa'lardan yapılan para çekme cezaları da düşürülecek.

Hükümet daha önce İngiltere'de ilk kez ev alacaklar için "Your First Home" (İlk Eviniz) adlı 4,7 milyar sterlinlik bir program açıklamıştı. Program, 70.000 kişi ve çiftin ev sahibi olmasına yardımcı olmayı hedefliyor. Bu kapsamda yeni yapılan bir ev, %2,5 peşinatla satın alınabilecek; alıcıya evin değerinin %20'sine denk gelen bir kredi sağlanacak. Londra dışında 110.000 sterlin, başkentte ise 140.000 sterlin ile sınırlı olan program, "anne baba bankası" desteği olmadan ev almak isteyenlere yönelik.

Genç girişimcilere destek

İngiltere'de iş kurmak isteyen gençler için de bütçede iyi haber var. Hükümet, daha fazla gencin kendi işini kurmasını teşvik etmek amacıyla İngiltere'de "Young Entrepreneurs Allowance" (Genç Girişimciler Desteği) adlı bir pilot program başlatacak. Bu destek kapsamında, işletmenin faaliyette olduğu ilk yıl genç girişimcinin yaşam masraflarının bir kısmı hükümet tarafından karşılanacak. Healey, bunun daha fazla gencin risk alıp girişimci olmasını teşvik edeceğini umuyor. Programın ayrıntıları henüz net değil; yalnızca "yakında" hayata geçirileceği belirtildi.

Öte yandan, ne eğitimde ne istihdamda ne de stajda olan (Neet) bir milyondan fazla 18-24 yaş arası genç için bütçe hayal kırıklığı yaratmış olabilir. Bakan, gençlerin karşılaştığı krizin boyutunu kabul etti ancak çözümlerin henüz gelmeyeceğini söyledi. Hükümet, İngiltere'de bu kadar çok gencin neden Neet olduğunu araştıran Alan Milburn'ün önerilerini bekliyor. Milburn, kriz nedeniyle İngiltere'nin "kayıp bir nesil" riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulundu ve tek bir çözüm yerine kapsamlı bir dizi önleme ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Önerilerini bu yıl içinde hükümete sunacak.

Bütçede öğrenim kredisi borcu olanlar için de somut bir adım atılmadı. Hükümet, geri ödeme sistemini reforme etmeyi değerlendirdiğini açıkladı ancak bütçede bu konuda bir eylem gelmedi. Hazine Bakan Yardımcısı Emma Reynolds, BBC'ye yaptığı açıklamada geri ödeme sisteminin "gözden geçirildiğini" söyledi.