İngiliz belediyeleri Send borçlarında 10 milyar sterlin uyarısı yaptı

İngiltere'deki yerel yönetimler, özel eğitim ihtiyaçları ve engellilik (Send) desteğine yönelik talebin hızla artması nedeniyle 2028'e kadar rekor düzeyde 10 milyar sterlin borç biriktirebilecekleri uyarısında bulundu. Belediyeler, biriken bu borçların kamu maliyesi üzerinde ciddi bir risk oluşturduğunu ve destek hizmetlerinin kalitesinin düşebileceğini belirtiyor.

Hükümet kısa süre önce belediyelerin geçmişte biriktirdiği 5 milyar sterlinden fazla Send borcunu temizlemişti. Ancak başvuru sayısındaki hızlı artış nedeniyle belediyeler, nisana kadar bu tutarın yeniden birikeceğini ve 2028'e kadar iki katına çıkacağını öngörüyor.

Eğitim, sağlık ve bakım planı (EHCP) başvurularındaki son dönemdeki hızlanmanın, kısmen velilerin ve okulların hükümetin Send düzenlemeleri yürürlüğe girmeden önce destek almak için acele etmesinden kaynaklandığı düşünülüyor. EHCP'ler, konuşma ve öğrenme güçlüğü, otizm veya DEHB gibi durumlar için destek sağlanmasını zorunlu kılıyor.

Belediye maliyetlerinin Send harcamalarıyla ezilmesi olasılığı, NHS (İngiltere Ulusal Sağlık Servisi) ve sosyal yardım sisteminde ruh sağlığı ile nörogelişimsel durumların yaygınlaşmasının kamu hizmetleri üzerinde yarattığı baskıya ilişkin benzer endişeleri yansıtıyor.

Hükümet tarafından hazırlanan Fonagy raporu, bu durumların artışının gerçek olduğunu ve birçok kişi için sıkıntı kaynağı olduğunu ortaya koydu. Ancak raporda, kamu hizmetleri üzerindeki baskıyı yönetecek yeni yollar bulunmadan bu talebin sürdürülebilir olmayacağı vurgulandı.

Belediyeler borçların silinmesi için garanti istiyor

Tahminleri salı günü yayımlayan County Councils Network (CCN - İlçe Belediyeleri Ağı), aşırı harcamanın belediyelerin hatası olmadığını belirterek bakanlardan yerel yönetimlerin gelecekteki Send borçlarını garanti altına almasını istedi. Aksi halde bazı belediyelerin yasal görevlerini yerine getirirken fiilen iflas edebileceği uyarısı yapıldı.

CCN'nin Send sözcüsü Linden Kemkaran, açıkların belediyelerin savurgan harcamalarından kaynaklanmadığını, hızla büyüyen yasal talebi karşılamak zorunda kalmalarından doğduğunu söyledi. Kemkaran, belediyelerin milyarlarca sterlinlik Send borcunu taşımaya devam etmesi halinde bunun yalnızca yerel yönetimlerin sorunu olmayacağını, vergi mükelleflerinin ve yerel toplulukların sonuçlara katlanacağını belirtti.

Hükümetin reformları, İngiltere'deki mevcut sistemi kademeli olarak terk ederek normal okullarda daha kapsayıcı bir Send destek yaklaşımına geçmeyi amaçlıyor. Ancak velilerin gelecekteki belirsizlikten kaçınmak için şimdi resmi destek almak üzere acele ettiği görülüyor.

Bakanlardan gelecekteki aşırı harcamaların silineceğine dair garanti alınamazsa, belediyeler nisan 2028'de Hazine ile yapılan özel bir 'geçersiz kılma' düzenlemesinin sona ermesiyle bu borçların bilançolarına dönmesi durumunda iflas riskiyle karşı karşıya olduklarını söylüyor.

Bakanlar, Mart 2026'ya kadar biriken İngiliz üst düzey belediye Send borçlarının %90'ını ödemeyi kabul etti. Ancak gelecekteki Send borçlarının ne kadarının karşılanacağı belirsiz. Bakanlar daha önce gelecekteki borç desteğinin 'uygun ve orantılı' olacağını, ancak 'sınırsız' olmayacağını söylemişti.

CCN, bakanların gelecekteki Send borcunun %90'ını ödeyeceğine dair taahhüt vermemesinin belediyeler için 'finansal bir felaket' olacağını belirtti. Bazı belediyelerin Send borçlarının yalnızca %10'unu tutması halinde bile ödeme güçlüğü çekeceği ifade edildi.

Açık kaynaklarda yer alan iç raporlar, bir dizi belediyenin yalnızca 2026-27'de 100 milyon sterlinin üzerinde aşırı harcama öngördüğünü gösteriyor. Hampshire ilçe belediyesi bu yıl için 200 milyon sterlin açık tahmin ediyor. Surrey, East Sussex, Kent, Worcestershire ve Norfolk ilçe belediyeleri de listede yer alıyor.

EHCP'ler, İngiltere'de yerel yönetimler ile aileler arasında çocuklar ve 25 yaşına kadar gençler için gereken desteği detaylandıran yasal belgelerdir. Bu belgeler ek finansmana veya özel okullarda yerlere erişim sağlar.

Ocak ayında EHCP'ye sahip genç sayısı son 12 ayda %12,5 artışla 718 bine ulaştı. Bu, planların 2014'te uygulanmasından bu yana en büyük yıllık artış oldu. Resmi verilere göre ek 1,3 milyon gencin tespit edilmiş özel ihtiyacı bulunuyor.

Birçok belediye önümüzdeki üç yılda yıllık çift haneli artışlar bekliyor. Bazıları mevcut artış hızıyla 2029'a kadar neredeyse her 10 öğrenciden birinin EHCP'ye sahip olacağını öngörüyor.

Fonagy raporu, EHCP'lerdeki artışın eğitim sisteminin yanıt kapasitesini 'büyük ölçüde aştığını' belirtti. 2024'te yapılan 105.300 yasal değerlendirmeden %94'ü EHCP verilmesiyle sonuçlandı.

Yetkililer ve hükümet ne diyor?

Chartered Institute of Public Finance and Accountancy (Kamu Maliyesi ve Muhasebe Yetkili Enstitüsü) başkanı Owen Mapley, Send açıklarının sürekli artmasının yasal sorumluluklar ile fon düzeyleri arasındaki uyumsuzluğun ciddi bir göstergesi olduğunu söyledi. Mapley, yerel yönetim mali işler müdürlerinin yıllardır bu kopukluğa dikkat çektiğini, bunun sağlıklı mali yönetim uygulamalarını zayıflattığını belirtti.

Bir hükümet sözcüsü, 'muazzam baskı altında bir Send sistemini devraldıklarını' ve reformlar tam olarak uygulanana kadar hem açıkların hem de EHCP başvurularının artmaya devam edeceğini her zaman kabul ettiklerini söyledi. Sözcü, belediye açıklarının %90'ını ödeyen hibelerin yanı sıra her topluluğun konuşma ve dil terapistleri gibi uzmanlara kolay ve erken erişimini sağlamak ve belediyelerin yerel reform planlarını yürütmesi için milyarlarca sterlin yatırım yaptıklarını belirtti.

Hükümet sözcüsü, Send sistemini düzeltmenin zaman alacağını ve belediyelerin açıklar konusunda daha fazla desteğe ihtiyaç duyacağını, detayları Mart 2028'den önce açıklayacaklarını sözlerine ekledi.