Fransa'da öğrenci protestoları sürerken Britanya'da neden eylem yok?

Fransa'da son haftalarda lise öğrencilerinin düzenlediği protestolar gündemde. Ülke genelinde yüzlerce okul bloke edildi veya kapatıldı; 6 binden fazla kişi gözaltına alındı, bunların çoğu 18 yaşın altında. Lens kentinde 15 yaşındaki bir öğrenci, polis müdahalesinde kopan bir kitle bombası nedeniyle elini kaybetti. Bu tabloya rağmen gençler her gün yeniden sokağa çıkıyor. Peki aynı yaştaki Britanyalı öğrenciler neden sokaklarda değil?

Konuyu bir yorum yazısında ele alan gazeteci Kitty Sayers, Fransa'da büyümüş bir Britanyalı olarak iki ülke arasındaki tarihsel ve kültürel farklara dikkat çekiyor. Ona göre Britanyalı gençlerin de öfkelenmek için pek çok nedeni var: yüksek öğrenci borçları, özel okul ayrıcalıkları ve giremedikleri bir konut piyasası. Ancak bu öfke kolektif eyleme dönüşmüyor.

Hak ve mücadele öğretisi

Sayers'in aktardığına göre Fransa'da okullarda devrim tarihi ve vatandaşlık hakları güçlü bir şekilde öğretiliyor. Öğrenciler, özgürlüklerinin geçmişteki isyan ve ayaklanmalardan doğduğunu öğreniyor. Müfredatta Fransız Devrimi 12 ve 16 yaşlarında; 1968 öğrenci hareketleri ise 14 ve 17 yaşlarında işleniyor. Tartışma kültürü, yaklaşık 11 yaşındaki ortaokul seviyesinden itibaren teşvik ediliyor. Yazara göre Fransız eğitim sistemi gençlere bir şeyden hoşlanmıyorlarsa onu değiştirme güçlerinin olduğunu aşılıyor.

Lise son sınıfta Jean-Jacques Rousseau'nun Toplum Sözleşmesi eseri okutuluyor. Bu metne göre vatandaş, sınırsız doğal özgürlüğünden vazgeçip yerine sivil ve ahlaki özgürlükler alıyor. Bireysel çıkarlar, genel irade lehine terk ediliyor. Yorum yazısına göre Fransızlar devletle ilişkilerini bu pazarlık üzerinden anlıyor: Vergileri ağır ödüyorlar ve karşılığında ülkenin işlemesini bekliyorlar. Emeklilik yaşı yükseltildiğinde, elektrik faturaları arttığında veya okul bütçeleri kısıldığında bu bir sözleşme ihlali olarak görülüyor ve protesto kendiliğinden geliyor.

Britanya'da bireycilik öne çıkıyor

Britanya'da ise yazara göre daha bireyci bir kültür hakim. Ülkenin Peterloo katliamı, Çartist hareket, süfrajetler ve poll tax (baş vergisi) ayaklanmaları gibi güçlü bir protesto geçmişi var; ancak bunlar ulusal hikayenin parçası olmaktan çok, ana akışı kesen tek tek olaylar olarak hatırlanıyor.
Thatcher döneminin sendikalara verdiği kalıcı zararın da Britanya halkını daha çok yakınan ama uyumlu bir toplum haline getirdiği savunuluyor. Yazara göre Britanyalı gençler sokağa çıksa yalnız kalacaklar.

Fransa'da öğrencilere itfaiyeciler, hemşireler, avukatlar ve öğretmenler dayanışma gösteriyor. Saint-Denis Belediye Başkanı Bally Bagayoko'nun öğrencileri polisten koruduğu bir video sosyal medyada yayıldı. 17 Ekim'de planlanan genel grev için veliler de çocuklarına katıldı ve diğer aileleri de eyleme çağırdı. Yazar, pek çok velinin kendisinin de lise yıllarında eğitim reformlarına karşı yürüdüğünü belirtiyor. Macron karşıtı velilerin çocuklarını suçlu değil, haklarını kullanan vatandaşlar olarak gördüğünü aktarıyor.

Yazı, Fransa'da herkesin protestoları desteklemediğini de not ediyor. Devlet müfredatla eylemi teşvik etse de öğrencilere gösterilen güç ve şiddet bunun tersini gösteriyor. Muhafazakar ailelerden gelen bazı öğrenciler eylemleri solcu bir komplo olarak görüyor. Britanyalı gençlerin de siyasetten uzak olmadığı, ancak genellikle Extinction Rebellion veya Gazze protestoları gibi büyük hareketlere katıldığı, kendi eylemlerini başlatmadığı ifade ediliyor. Yazara göre en büyük fark, Fransızların aniden ve toplu halde sokağa çıkma alışkanlığında.