Hürmüz Boğazı'nda gemi saldırıları rekor seviyeye ulaştı

Hürmüz Boğazı ve çevresinde saldırıya uğradığını bildiren gemi sayısı rekor seviyeye çıktı. BBC Verify'ın Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) kurumundan derlediği verilere göre, 5-11 Ekim tarihleri arasında 12 gemi saldırıya uğradı. Bu, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın başlamasından bu yana UKMTO'ya bildirilen en yüksek haftalık saldırı sayısı. Bir önceki hafta 10 gemi saldırı bildirmişti.

UKMTO'ya göre söz konusu gemilerden altısı geçen pazar günü vuruldu; bu, tek günde kaydedilen en yüksek rakam. Bu hafta ise şu ana kadar dört saldırı bildirildi.

Saldırıların artmasıyla boğazdan geçen petrol sevkiyatındaki toparlanmanın yavaşladığı belirtiliyor. Sektör verilerine göre, 13 Ekim'de boğazdan günde yaklaşık 12,6 milyon varil petrol geçti. Bu rakam eylül sonunda bildirilen 15 milyon varilin altında. Savaş öncesi temel seviye ise günde yaklaşık 17 milyon varildi.

Saldırılar boğazın dışına taşıyor

Uzmanlara göre Tahran, ABD ordusunun boğazın güneyinde İran saldırılarından kaçmak için koruma sağladığı tanker sayısını artırması üzerine su yolu üzerinde daha fazla kontrol sağlamak amacıyla gemilere saldırıyor. İran ayrıca Hürmüz Boğazı'ndan uzak bölgelerde de gemi saldırılarını artırıyor.

Orta Doğu'daki operasyonları yürüten ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), sosyal medyada yaptığı açıklamada saldırılara rağmen "ticari trafiğin ABD güçleri ve bölgesel ortakların koordineli korumasıyla Hürmüz Boğazı'ndan akmaya devam ettiğini" bildirdi.

Pazar günü bildirilen altı saldırıdan birinin görüntüleri, Nikaragua bayraklı Petro Dolphin tankerinin yandığını gösterdi. Deniz istihbarat firması Vanguard'a göre gemi, boğazdan 250 kilometreden fazla uzaklıktaki Umman'ın Sohar demirleme bölgesi yakınında bir İHA tarafından vuruldu. Hindistan DenizcilerSendikası, 11 Hint denizcinin kurtarıldığını ancak ikisinin hâlâ kayıp olduğunu açıkladı.

Bu hafta saldırılar sürdü; konteyner gemisi GFS Pride salı günü boğazda bilinmeyen bir mermiyle vurulduktan sonra battı. 21 mürettebat güvenle tahliye edildi. İran Devrim Muhafızları (IRGC), aynı geminin battığını gösteren görüntüler yayımladı ve geminin "2.500 konteyner kaçak mal" taşıdığını ve "izinsiz bir rota" kullandığını öne sürdü.

Korumalı geçişler ve rota tartışması

ABD Deniz Kuvvetleri verilerine göre, ekim ayının ilk 10 gününde Hürmüz Boğazı'ndan geçişte yardım sağlanan gemi sayısı ağustos ayının aynı dönemine kıyasla %85 arttı.

Son dönemde Körfez Arap ülkelerinden sevk edilen petrolün çoğu, bir tanker filosunun yükleyip boğazdan geçtikten sonra kargolarını Umman Körfezi'ndeki daha büyük tankerlere aktardığı bir "mekik" sistemiyle taşınıyor. Bu gemiler Umman kıyı şeridine yakın bir rota kullanıyor. İran bu rotayı "izinsiz" olarak nitelendiriyor ve gemilerin kendi kıyısına daha yakın alternatif bir güzergâh kullanması konusunda ısrar ediyor.

Söz konusu yardımlı geçişler, eylülde Orta Doğu'dan petrol akışının savaş öncesi seviyelere yaklaşmasında kilit rol oynadı. Bu rakamlara, ABD'nin İran limanları ve gemilerine uyguladığı abluka nedeniyle tamamen duran İran ihracatı dahil değil.

Orbital Risk Intelligence CEO'su Martin Kelly, İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünün gevşemesine yanıt olarak "stratejisini geliştirdiğini" ve "neredeyse her gün ya da her gün birden fazla saldırı" gerçekleştirdiğini söyledi. Kelly, "Buradaki amaç gemilerin geçişini durdurmak ve diğerlerini caydırmak" dedi.

IRGC Donanması, saldırıların "Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmayacağını" açıkladı ve ardından devlet medyasına göre bölge genelinde "yeni bir konuşlanma düzeni" duyurdu. Martin Kelly, BBC Verify'a İran'ın saldırılarını genişlettiğini ve Körfez Arap ülkeleri kıyıları ile Umman Körfezi'ndeki gemileri hedef aldığını belirtti.

Vanguard'a göre 8 Ekim perşembe günü Katar'ın kuzeyinde, boğazdan 500 kilometreden fazla uzaklıkta bir tanker birden fazla mermiyle vuruldu ve çok sayıda can kaybı bildirildi. 9 Ekim cuma günü ise BAE'nin Al-Jazirah al-Hamra kasabası yakınında bir tanker daha saldırıya uğradı. Doğrulanmış görüntülerde mürettebatın güvertede koşup can yeleği giydiği ve geminin üzerinde büyük bir siyah duman bulutunun yükseldiği görülüyor.