Hollanda'nın labia için yeni kelimesi sözlüğe giriyor

Hollanda'nın önde gelen sözlüğü Dikke van Dale, kadın cinsel organı labia için yeni bir terim olan "vulvalippen"i yakında çıkacak çevrimiçi baskısına ekleyeceğini duyurdu. Sözlük, geleneksel "schaamlippen" teriminin yanı sıra yeni terime de yer verecek. "Schaamlippen" kelimesi Türkçeye kabaca "utanç dudakları" veya "kasık dudakları" olarak çevrilebiliyor.

Avrupa'da uzun süredir kampanya yürüten gruplar, kadın bedeni, cinsellik ve sağlığıyla ilgili ifadelerin yeniden yazılmasını talep ediyor. Bu grupları birleştiren ortak nokta, genellikle kadın düşmanı ya da yargılayıcı görülen terimlerden uzaklaşma isteği.

Schaamteloos kampanyasının kurucularından Shari Klein, "Dil, kendimizi nasıl gördüğümüzü şekillendiriyor" dedi. Klein, insanların bilinçli ya da bilinçaltı olarak utanca bağlanan bir kelime yerine daha nötr ve anatomik olarak doğru bir kelimeye sahip olmasının kritik olduğunu belirtti.

Sözlük kararı ve kampanyanın hedefleri

"Vulvalippen" çağrıları yeni değil, ancak kampanyacılar sözlüğe girmesinin toplumun "nihayet değişime hazır" olduğunun işareti olabileceğini söylüyor. Önde gelen Hollandalı feminist grup Dolle Mina'dan Esther Van der Valk, konunun cinsellik pozitifliği ve beden utancını azaltmakla da ilgili olduğunu ifade etti.

Kampanyanın sonraki adımları, doktorları ve yetkilileri broşürlerde ve muayenelerde "vulvalippen" kullanmaya ikna etmek. Geçtiğimiz ay Hollanda'da düzenlenen bir yürüyüşte katılımcılar yeni kelimeyi kutladı ve tanıttı.

Sözlüğün editörü Ton den Boon, "vulvalippen"in eklenmesinin haklı olduğunu, çünkü kelimenin dilde yerleşmeye başladığını, medyada, biyoloji ders kitaplarında, tıbbi broşürlerde ve hatta veterinerlikte görüldüğünü söyledi. Ancak kelimenin geniş çapta benimsenip benimsenmeyeceği henüz belirsiz.

Hollandacada hem kadınlar hem erkeklerle ilgili başka kelimeler de benzer çağrışımlar taşıyabiliyor: "schaam haar" (kasık veya utanç kılı), "schaam been" (kasık veya utanç kemiği) ve hatta kasık biti için "schaam lice" gibi.

Ancak eleştirmenler, bir kelimeyi değiştirmenin insanların hayatını mutlaka değiştirmeyeceğini savunuyor.

Avrupa'daki benzer çabalar ve tartışmalar

Kampanya, Almanya'daki girişimleri de yansıtıyor. 2018'de gazeteciler Gunda Windmüller ve Mithu Sanyal, "Shamlippen"i "Vulvalippen" olarak değiştirmek için bir imza kampanyası başlatmıştı. Windmüller, bir jinekoloğun bazı kadınların bedenleri hakkında konuşurken ve tıbbi muayenelerde taşıdığı utancı anlatması üzerine harekete geçtiğini söyledi.

"Vulvalippen" henüz bir Alman sözlüğü tarafından benimsenmedi, ancak Windmüller kelimeyi sohbetlerde, okul kitaplarında ve kadın dergilerinde gördüğünü belirtti. Hollanda'daki adımın kendi ülkesinde de destek ateşleyeceğini umuyor.

Benzer şekilde İsveç'te 2009'daki bir kampanyanın ardından kızlık zarı için akademik sözlüğe yeni bir kelime eklendi. Cinsellik eğitimi derneği RFSU, geleneksel "mödomshinna" teriminin anatomik olarak yanlış olduğunu ve kızlık zarı ile bekaret etrafındaki mitleri gidermediğini düşündü. Yeni terim "slidkrans" vajinal taç anlamına geliyor ve zarın genellikle bir kez kırılan bir mühür değil, halka şeklinde doku kıvrımları olduğunu yansıtıyor. RFSU'dan Sonja Ghaderi, yeni kelimeyle kadın cinselliğini ve özgürlüğünü kontrol etmeye çalışan mitlere meydan okuyabileceklerini söyledi.

İngiltere'de feminist podcast sunucusu Nicola Denson-Elliott, rahmin cerrahi olarak alınması için kullanılan "hysterectomy" kelimesinin "uterectomy" ile değiştirilmesi için imza kampanyası başlattı. Denson-Elliott, histerektominin bir zamanlar kadınlarda duygusal aşırılık hastalığı olarak görülen histeri ile dilsel bağlantıları olduğunu savunuyor ve duygularla ilişkilendirilen değil, anatomik olarak daha doğru bir terim istiyor. Dilekçe bunu "tıbbi kadın düşmanlığı" olarak tanımlıyor.

Dilbilim araştırmacısı Dr Beth Malory, herhangi bir değişikliğin önce araştırılması gerektiğini söylüyor. Yeni kelimelerin belirsiz olamayacağını, karışıklık yaratmaması için tüm sistemin incelenmesinin önemli olduğunu belirtiyor.

Malory ayrıca hamilelik ve kayıpla ilgili dili de inceliyor. Araştırmasında öne çıkan bir ifade, rahim ağzının kısalmasını tanımlamak için kullanılan "yetersiz rahim ağzı" terimi. Kadınlar bu ifadenin kendilerini tıbbi sorun için suçlanmış hissettirdiğini söyledi. Kadın doğum uzmanı Dr Brooke Vandermolen, "Başarısızlık veya yetersizlik gibi yargılayıcı kelimelere neden ihtiyacımız var?" diyor.

2022'de Kraliyet Ebelik Koleji alternatif ifadeler sunan bir rehber hazırladı. Ancak Vandermolen bazı geleneksel terimlerin hâlâ kullanıldığını ve sıkıntıya yol açtığını söylüyor. "Hollanda'daki bu değişimin burada da kadın bedenleri hakkında nasıl konuştuğumuz üzerine daha fazla sohbet başlatmasını umuyorum" diyor.