Sırbistan'da iktidar değişimi: Vuciç ve Orban'ın düşüşü benziyor

Sırbistan'da geçen pazar günü yapılan parlamento seçimlerinde, iki yıldan kısa süre önce kurulan öğrenci hareketi büyük bir farkla kazandı. Bu sonuç, Macaristan'da nisanda Viktor Orban'ın Péter Magyar'ın Tisza Partisi tarafından yenilgiye uğratılmasının ardından geldi. İki ülkedeki muhalefet zaferleri, genç seçmenlerin yoğun katılımı ve seçim gözlemciliği sayesinde gerçekleşti.

Macaristan'da katılım oranı %79, Sırbistan'da %69 oldu. Her iki ülkede de teknolojiye hakim gençler, yapay zeka araçlarıyla seçim sonuçlarını analiz etti ve seçim gözlemcisi olarak görev aldı. Macaristan'daki DE sivil eylem grubu, Sırbistan'daki öğrenci hareketiyle deneyimlerini paylaştı. Yaz aylarında atölye çalışmaları düzenleyen grup, seçim günü 70 gözlemciyi Sırbistan'ın kuzeyindeki Voyvodina bölgesine gönderdi.

Genç seçmen ve gözlemciler belirleyici oldu

Öğrenci aktivist Péter Klemm, seçim günü öğleden sonra saat 16:00'dan itibaren sandık çevresinde maskeli grupların toplandığını fark ettiklerini ve mobil ekiplerle görüntü kaydı başlattıklarını anlattı. Her riskli sandıkta 20-30 gönüllünün gözlem yapması, sindirme ve seçim hilesini önledi. Macaristan'da da benzer yöntemlerle iktidar partisinin önceki seçimlerde olağandışı yüksek oy aldığı bölgeler önceden tespit edildi.

Sırbistan Devlet Başkanı Aleksandar Vuciç, pazar akşamı saat 21:30'da yenilgiyi kabul etti. Macaristan Başbakanı Viktor Orban ise 12 Nisan'da aynı şekilde yenilgiyi açıklamıştı. Vuciç'in seçim gecesi Orban ile iki kez telefon görüşmesi yaptığı iddia edildi. Vuciç, oy verme işlemi öncesinde Orban ile görüşmediğini ancak daha sonra konuştuklarını doğruladı. Orban ise yorum yapmaktan kaçındı.

İki lider de 16 ve 14 yıllık iktidarları boyunca devlet kurumlarını ele geçirmek ve iş imparatorlukları kurmakla eleştiriliyordu. Geçen yıl kasım ayında Sırbistan'ın kuzeyindeki Subotica'da buluşan Vuciç ve Orban, bölgesel işbirliklerini görüşmüşlerdi. İki lider şimdi yolsuzluk ve yetki suiistimali suçlamalarıyla karşı karşıya kalabilir. Sırbistan'daki özel savcılık JTOK ile Macaristan'ın yeni kurulan özel savcılığı NVVH benzer yetkilere sahip.

Novi Sad'daki tren istasyonu faciası dönüm noktası oldu

Kasım 2024'te Novi Sad tren istasyonunda çöken saçak nedeniyle 16 kişi hayatını kaybetti. Olayın yolsuzluk ve ihmalden kaynaklandığı belirtildi. Bu facia, Sırbistan'daki öğrenci hareketinin fitilini ateşledi. Macaristan'daki DE grubunun kurucusu Áron Timar, "Orban ve Vuciç rejimlerinin daha uzun süre iktidarda kaldıkça güçleneceği düşünülüyordu, oysa zayıfladılar" dedi.