Hasta olduğunuzda işe gitmemek neden suçluluk yaratıyor?

İngiltere'de çalışanların önemli bir bölümü hasta olduğunda işe gitmeme konusunda kendini suçlu hissediyor. Araştırmalar, ülkedeki çalışanların yaklaşık üçte biri ile yarısı arasındaki bir kısmının hasta olsa bile çalışmaya devam ettiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar bu durumu "presenteeism" yani hastayken işte görünme olarak adlandırıyor.

BBC News UK'nin haberine göre, Manchester Üniversitesi'nden işyeri refahı konusunda dünyanın önde gelen uzmanlarından psikolog Prof. Sir Cary Cooper, genç kuşağa yönelik "kar tanesi" gibi etiketlerin gerçeği yansıtmadığını söylüyor.

Ulusal İstatistik Ofisi (Office for National Statistics) verileri de bu görüşü destekliyor. Geçen yıl 16-24 yaş arası çalışanlar ortalama 2,4 gün hastalık izni kullanırken, 50-64 yaş grubundakiler ortalama 6,2 gün izin aldı.

Sir Cary, bu farkın birkaç nedeni olduğunu belirtiyor. Genç çalışanlar daha çok sıfır saatlik sözleşmeler gibi güvencesi düşük işlerde çalışıyor. Ayrıca uzun süreli sağlık sorunları ve eklem problemleri yaşama olasılıkları daha düşük; bu rahatsızlıklar hastalık izinlerinin önemli bir kısmını oluşturuyor.

Ancak Sir Cary'ye göre genç kuşak, işverenlerin kendilerine nasıl davranması gerektiği konusunda daha yüksek beklentilere sahip. "Daha yaşlı kuşaklar belki daha fazla tahammül etmeye istekliydi, ama bu yaklaşımı sağlıklı kılmaz" diyor. Ona göre genç çalışanlar, zihinsel sağlığı görmezden gelinip bastırılacak bir şey olarak değil, genel sağlığın bir parçası olarak görme eğiliminde.

İş merkezli yaşam ve suçluluk duygusu

Hastalık izni alma kararını etkileyen çeşitli faktörler bulunuyor. Bazı çalışanlar için iş, kimlikleriyle sıkı sıkıya bağlantılı. İş psikologları bunu "iş merkezliliği" olarak adlandırıyor ve araştırmalar bu durumun daha fazla bağlılık ve ekstra çaba gösterme isteğiyle ilişkili olduğunu gösteriyor.

İşyeri refahı üzerine yazan psikolog Dr. Audrey Tang'a göre bu kişiler işe gitmeye devam etme konusunda güçlü bir istek duyuyor. Tıp, hemşirelik ve öğretmenlik gibi bakım mesleklerinde çalışanların bu eğilime özellikle yatkın olduğunu belirtiyor. Tang, bu kişilerin sıklıkla "sadece bir gün izin almak yerine fiziksel bir kaza geçirmeyi tercih edeceklerini" söylediklerini aktarıyor.

Diğerleri ise zayıf ya da tembel görülmekten korkuyor. Tang'a göre genç çalışanlar özellikle bu duyguya açık. "Kariyerlerinin henüz başında olma ve olumsuz bir izlenim bırakmama eğilimindeler" diyor.

Psikolog Dr. Tara Quinn-Cirillo ise işyeri kültürünün ve davranışların hastalık izni alma isteği üzerinde önemli bir etkisi olduğunu belirtiyor. Ekipler zorlanıyorsa ve yedek personel yoksa, çalışanlar yokluklarının iş arkadaşlarının iş yükünü artıracağını biliyor.

Quinn-Cirillo, "Üretkenliği sağlık ve refahın önüne koyan toksik bir kuruluşta suçluluk ve utanç duygusunun rolü büyüktür" diyor. Bazı işyerlerinde dinlenmesi gereken kişileri çalışmaya teşvik eden bir "devam etme" kültürü olduğunu sözlerine ekliyor. Bu tür kültürler hastayken işte görünmeyi ödüllendiriyor; yöneticiler hastalıkla mücadele edenleri övdüğünde çalışanlar mesajı hızla içselleştiriyor.

İşyeri kültürü ve güven

Quinn-Cirillo, sağlıklı bir iş ortamında insanların refah ve hastalık günleri hakkında açık ve dürüst konuşabilmesi gerektiğini vurguluyor. Güven de önemli: İzinler rutin olarak sorgulanıyor ya da olumsuz karşılanıyorsa, çalışanlar yargılanma korkusuyla meşru izinlerini almaktan çekinebilir. Quinn-Cirillo bunu "büyük bir kırmızı bayrak" olarak nitelendiriyor.

Hasta olup olmadığınıza karar vermek her zaman kolay değil. Fiziksel hastalıklar için Tang bazı yerleşik kurallar olduğunu söylüyor: Kusma ve ishal varsa belirtiler geçtikten sonra 48 saat, ateş varsa 24 saat evde kalınması gerektiğini belirtiyor. Bu durumlarda zaten verimli çalışmanın mümkün olmadığını ekliyor.

Öksürük ve soğuk algınlığı gibi durumların daha belirsiz olduğunu söyleyen Tang, Covid sonrası işyeri görgü kurallarının değiştiğini ve genellikle evden çalışmanın kibar karşılandığını ifade ediyor. Ona göre kesin bir kural var: Zihinsel sağlık, fiziksel sağlıktan farklı ele alınmamalı. "Hastaysanız ve çalışamıyorsanız, hastasınız ve çalışamıyorsunuz" diyor.

Quinn-Cirillo ise kararın işi yapabilme kapasitesiyle ilgili olduğunu, bunun fiziksel ya da zihinsel sağlık olabileceğini belirtiyor. İşin temel öz bakımı etkilemeye başlamasının bir başka uyarı işareti olduğunu söylüyor: "Kendinize bakma yeteneğiniz değişiyor mu? İşten uzaklaşıp rahatlayabiliyor musunuz? Uykunuz iyi mi?" Bu sorulara yanıt hayırsa, dinlenmenin tam da ihtiyaç duyulan şey olduğunun işareti olabilir.