Gazze'de kadına yönelik şiddet vakalarında büyük artış

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu'nun (UNFPA) son raporlarına göre Gazze Şeridi'nde kadınlara ve kızlara yönelik şiddet vakalarında ciddi bir artış kaydedildi. Erken ve zorla evlilik de bu vakalar arasında yer alıyor.

10 kuruluşun topladığı verileri analiz eden bir rapora göre, savaşın harap ettiği Gazze'deki uzun süreli kriz, "kadınların ve kızların toplumsal cinsiyete dayalı şiddet riskiyle giderek daha fazla karşılaştığı koşullar" yarattı. Raporda ayrıca bu yılın ikinci çeyreğinde erken ve zorla evlilik vakalarında "ciddi bir artış" olduğu uyarısı yapıldı. BM her iki durumu da toplumsal cinsiyete dayalı şiddet olarak sınıflandırıyor.

Gazze Şehri ve Han Yunus'taki kalabalık yerinden edilme kamplarında yaşayan 230 kadının ifadelerine dayanan bir başka rapor ise karamsar bir tablo çiziyor. Raporda kadınların yaşadığı veya tanık olduğu şiddet ayrıntılı biçimde anlatılıyor.

Erken evliliklerin sayısı %123 arttı

Okuldan sığınağa dönüştürülen bir binada yaşayan yerinden edilmiş bir kadın, tecavüz mağdurlarının utanç ve skandalı önlemek için sıklıkla tecavüzcüleriyle evlendirildiğini söylüyor. Kadın, "Okullarda tecavüz vakaları ortaya çıktığında ertesi gün okulda düğünler ve kutlamalar görüyorsunuz" diyor.

Bir başka kadın geçen yıl kıtlık döneminde "bir adamın 14 yaşındaki kızını iki çuval un karşılığında evlendirdiğini" anlatıyor. Farklı kamplardaki altı kadın da benzer değiş tokuş hikayeleri paylaşıyor. Bu tür takaslar, İsrail ile Hamas arasındaki çatışmanın başladığı 2023'ten önce düşünülemezdi.

UNFPA'ya göre bu yılın ikinci çeyreğinde bildirilen erken ve zorla evlilik vakalarının sayısı, ilk çeyreğe kıyasla %123 arttı. Erken veya çocuk evliliği 12-17 yaş arasındaki kızları kapsıyor.

UNFPA'nın Filistin temsilcisi Nestor Owomuhangi, "Eğilimler şok edici" diyor. Son üç yılda on binlerce kişinin öldüğünü, kitlesel yıkım ve çok sayıda yerinden edilme dalgası yaşandığını belirten Owomuhangi, bu koşulların toplumsal yapıları çökerttiğini ve "her şeyin aşındığını... hiçbir sistemin kalmadığını" söylüyor.

Gıda pazarları yeniden açılsa da birçok kişi ürünleri satın alamıyor; aşırı yoksulluk ve açlık sürüyor, halk yardım dağıtımına bağımlı. İki milyondan fazla Gazzelinin neredeyse tamamı evlerinden edilmiş durumda; çoğu kötü koşullardaki çadır kamplarda veya hasarlı binalarda yaşıyor. Kamu hizmetleri büyük ölçüde çökmüş durumda ve ateşkese rağmen İsrail hava saldırıları sürüyor.

Savaş öncesinde Gazze'de kızlar ilkokul üstü her eğitim seviyesinde erkeklerden daha fazlaydı ve daha başarılıydı. Şimdi uzun süreli okul kapanmaları nedeniyle birçok çocuk eğitimden koptu. Erkek çocuklar ailelerine destek olmak için kayıt dışı iş bulma baskısı altında; kızlar içinse güvenlik sorunları arttı.

Yalnız kalan kız çocukları daha savunmasız

Yabancılar arasında, mahremiyetten yoksun ve sosyal olarak muhafazakar bir toplumda yaşamak, cinsel taciz ve istismar şikayetlerini artırıyor. Birçok aile kızlarını evlendirmeyi onları korumanın ve namusu muhafaza etmenin yolu olarak görüyor. Geç 2025 ve erken 2026'da yapılan araştırmaya dayanan UNFPA raporu, savaşta yetim kalan kızların özellikle savunmasız olduğunu ortaya koyuyor.

Gazze Şehri'ndeki bir kampta görüşülen bir kadın, ailesinden 14 ve 15 yaşlarındaki iki kızın düğününe katıldığını söylüyor. Kadın, "Amcaları onları çok küçük yaşta evlendirdi. Neden biliyor musunuz? Çünkü anneleri ve babaları şehit oldu, amcaları da sorumluluk ve masraftan kurtulmak istedi" diyor ve ekliyor: "Tanrı şahidim olsun, evliliğin ya da hayatın ne olduğunu anlamıyorlar."

UNFPA ile çalışan Filistinli bir sivil toplum kuruluşu olan Gazze Kadın İşleri Merkezi ve diğer destek grupları, evlendirilen ve istismara uğrayan, sıklıkla hamile kalan kızların endişe verici vakalarını belgeledi. Kuruluşlara göre ergenliğin başındaki kızlar, yetişkin kadınlara kıyasla çok daha fazla düşük yapma ve düşük kilolu bebek doğurma riski taşıyor.

Owomuhangi, "Çocuk evliliği nedeniyle ergen gebeliklerinin hızla arttığını görüyoruz" diyor. "Bedeninin başka bir bedeni taşıyacak kadar gelişmediği, aç olduğu, sağlıksız koşullarda yaşadığı, bebeğe nasıl bakacağını, hatta kendine nasıl bakacağını bilmediği bir yaşta olan bir çocuk için bu gebeliğin sonuçları her zaman çok ama çok kötü oluyor."

BM ve çoğu insani yardım kuruluşu, 18 yaş altı kızların evliliklerini erken evlilik olarak sınıflandırıyor. Savaştan önce bile Hamas yönetimindeki Gazze'de bu durum işgal altındaki Batı Şeria'ya kıyasla daha yaygındı, ancak azalma eğilimindeydi.

Gazze'deki yasa, 17 olan asgari evlilik yaşına ebeveyn onayı ve hakim izniyle istisna tanıyor. Mahkeme yetkilileri 14 yaş yedi aylık çocukların evliliğini onaylayabiliyor. Yerel bir Şeriat uzmanı, Müslümanlar için aile meselelerine bakan İslami mahkemelerin savaşın büyük bölümünde kapalı olduğunu ve bunun "yasal güvenceleri" ortadan kaldırdığını söylüyor.

UNFPA'nın liderliğindeki görev gücünün son analiz raporuna göre, tecavüz ve cinsel saldırı dahil cinsel şiddet vakaları "Gazze'de kritik hale geldi". Bu vakalar, Nisan-Haziran 2026 arasında bildirilen toplumsal cinsiyete dayalı şiddet vakalarının toplamının %2,7'sini oluşturdu; önceki çeyrekte bu oran %2,1'di. Bu, vaka sayısında mutlak olarak %61'lik bir artış anlamına geliyor.

Söz konusu artış, farkındalık çalışmaları ve gizli bildirim olanaklarının iyileştirilmesiyle ilişkilendiriliyor. Nüfus verilerine göre hayatta kalanların çoğunluğu 18-59 yaş arası kadınlar; bunu %8 ile ergen kızlar ve %5 ile yetişkin erkekler izliyor.