Endonezya'da orman yangını dumanı kenti felç etti

Endonezya'nın Borneo adasındaki Palangkaraya kentinde yaşayan yaklaşık 300 bin kişi, aylardır çevredeki ormanları saran yangınların oluşturduğu zehirli dumanla mücadele ediyor. Dumanın yoğunlaştığı günlerde kent sakinleri, temiz hava sağlanan "duman sığınaklarına" akın ediyor. Yangınların temmuz ayında başlamasından bu yana kentte hava kalitesi, insan sağlığı için ciddi risk oluşturan seviyelerde seyrediyor.

Palangkaraya sakini Apri Dona Yusmelita, beş aylık oğlunu dumanın etkisinden korumak için büyük çaba harcıyor. Oğlunun hayatının büyük bölümünde hasta olduğunu belirten Yusmelita, çocuğun sık sık balgamlı öksürük nedeniyle kustuğunu ve kilo alamadığını söylüyor. 27 yaşındaki anne, yangınlar başladığından beri çocuklarını sıklıkla hava temizleyicinin bulunduğu yatak odasında tutmak zorunda kalıyor. Evin diğer bölümlerine sızan duman nedeniyle yemeklerini de bu odada yiyen aile, elektrik kesintileriyle zor günler geçiriyor.

Çocuklar ve yaşlılar için güvenli barınaklar

Yerel bir yerli kuruluşu olan Ranu Welum Vakfı, hava temizleyici, oksijen tüpleri ve nebülizatörlerle donatılmış duman sığınakları için bağış topluyor. Vakfın kurucu ortaklarından Roro Ardya Garini, sığınakların öncelikle çocuklar ve yaşlılar için ayrıldığını, ancak dumanın yoğun olduğu günlerde herkesin kabul edildiğini belirtiyor. Şu anda çoğunlukla kilise ve kamu binalarının tahsis ettiği odalarda 14 duman sığınağı bulunuyor. Garini, sığınakların hastanelerin yerini tutmadığını ve zaman zaman ciddi vakaların hastaneye yönlendirildiğini ifade ediyor. Bir bebeğin oksijen yetersizliği nedeniyle morarmış halde getirilip acil servise gönderildiğini aktarıyor.

Gönüllü grubu JPIC Kalimantan'ın işlettiği bir başka sığınakta da hava temizleyiciler ve oksijen tüpleri bulunuyor. 26 yaşındaki Sabrina Alfiana, dumanın pencerelerden ve çatlaklardan eve sızdığını, yatak odasında bile duman kokusunun hissedildiğini söylüyor.

Duman yalnızca Palangkaraya'yı değil, tüm Güneydoğu Asya'yı etkiliyor. Duman Singapur, Malezya, Brunei ve Timor-Leste'ye ulaştı; hatta Filipinler ve Vietnam'da da hissedildi. Okullar kapatıldı, on binlerce kişi solunum şikayetleriyle hastaneye kaldırıldı. Singapur hükümeti kendi duman sığınaklarını kurarken, Malezya'nın başkenti Kuala Lumpur'da evcil hayvanların veterinere götürülmesinde artış yaşandı. Bölgede oksijen tüpü ve hava temizleyici talebi arttı.

Endonezya hükümeti itfaiye ekipleri gönderdiğini ve kundaklama yaptığı öne sürülen şirketlerin peşine düşeceğini açıkladı. Ancak yangınlarla ilgili onlarca yıllık vaatler sonuçsuz kaldı. Yıllık yangınların büyük bölümü, dünyanın en büyük palmiye yağı üreticisi olan Endonezya'da, ekim alanı açmak için kullanılan "yak ve kes" yöntemiyle kasten çıkarılıyor. Bu yıl yaklaşık 2 milyon hektar orman ve turba alanı yandı; El Niño kaynaklı kuraklık yangınları daha da kötüleştirdi.

Hava kalitesi ölçümleri sınırda

Gönüllü Melodyna Adhesiva, Palangkaraya'da hava kalitesi ölçümlerini yapıp sosyal medyada paylaşıyor. Dünya Sağlık Örgütü, kan dolaşımına girerek akciğerlere zarar verebilen PM2.5 partikül maddesi için 24 saatlik ortalama 15 mikrogram/metreküp öneriyor. Kentte bu değer sık sık 300'e ulaşıyor. Adhesiva'nın geçen ay ölçtüğü en kötü değer 3 binin üzerindeydi. Kullanılan cihazların bir kısmı 999'un üzerini ölçemiyor.