Elif Şafak yaratıcı krizini ve göçmenlik duygusunu anlattı

Türk yazar Elif Şafak, yeni romanı "In One Brief Moment All Eternity"de Fransız yazar Gustave Flaubert'in hayatını kurgulaştırdı. Şafak, Batı Londra'da verdiği bir röportajda yaratıcılık, kriz dönemlerinde edebiyatın değeri ve kendi göçmenlik deneyimi hakkında açıklamalarda bulundu.

Şafak, kitabın "edebiyata bir aşk mektubu" olduğunu söyledi. Flaubert'in hayatının büyük bölümünü yalnız ve anlaşılmamış bir şekilde geçirdiğini hatırlatan yazar, romanı kendini dışlanmış hisseden herkese adadığını belirtti.

Depresyon ve yaratıcılık

Şafak, kitabın kendi depresyon ve kaygı döneminden doğduğunu söyledi. "Savaşlar, bölünme, iklim krizi ve teknolojik belirsizliklerle şekillenen bir dünyada, küçük bir odaya kapanıp mükemmel eş anlamlıyı düşünmenin anlamı ne?" diye sordu. "Kriz ve kaos döneminde bir hikaye, bir şiir, bir roman yazmanın bir değeri var mı?"

Yazar, 19. yüzyıla, yani bir başka değişim ve kargaşa dönemine dönerek Flaubert'in hikayesini birden fazla kadının gözünden anlattı. Flaubert'in hayatı; dadısı Julie, annesi, uzun süreli sevgilisi Louise Colet ve sırdaşı George Sand'ın yanı sıra bir akrobat, Jamilah adlı bir deve ve Emma Bovary karakteri üzerinden aktarılıyor. Şafak, "Bu romanla Avrupa roman geleneği ile Orta Doğu sözlü anlatı geleneğini bir araya getirmek istedim" dedi.

Şafak, Flaubert'in Mısır'da tanıştığı dansçı ve fahişe Kuchuck Hanem'in Madame Bovary'ye ilham vermiş olabileceğini öne sürdü. "Bu kadını hatırlamak ve 'Belki de Madame Bovary'ye ilham veren kadın bu' demek istedim" diye konuştu.

Türkiye ile sorunlar ve sürgün

Şafak, Flaubert ile en önemli ortak noktasının eserlerinin yargılanması olduğunu belirtti. Flaubert'in Madame Bovary'si 1857'de ahlaka aykırılık suçlamasıyla yargılanmıştı. Şafak'ın "Baba ve Piç" romanı ise 2006'da "Türklüğü aşağılamak" suçlamasıyla yargılandı. Yazar, bir buçuk yıl boyunca koruma eşliğinde yaşadığını, fotoğraflarının yakıldığını ve üzerine tükürüldüğünü anlattı. Davadan beraat etti.

Şafak, 2019'da "10 Dakika 38 Saniye" romanının da aralarında bulunduğu üç kitabı hakkında Türk makamlarınca "ahlaka aykırılık" soruşturması açıldığını hatırlattı. Eşi gazeteci Eyüp Can'ın 2016'daki darbe girişiminin ardından arananlar listesine eklendiğini söyledi.

Yazar, 11 yıldır Türkiye'ye gitmediğini belirterek, "Belki de kendi kendine sürgünüm" dedi. "Ama bir yazar olarak özgürlüğe ihtiyacım var. Hayal gücü özgürlüğüne, ifade özgürlüğüne."

Şafak, 2017'deki TED konuşmasında biseksüel olduğunu açıklamasının ardından memleketinden haftalarca süren ağır eleştiriler aldığını da sözlerine ekledi. Londra'da 18 yıldır eşi ve iki çocuğuyla yaşadığını, kendini burada köklü hissettiğini söyledi.

Yazma sürecinin yaşla birlikte kolaylaşmadığını vurgulayan Şafak, her kitapta yoğun bir öz güven sorunu ve kaygı yaşadığını, bitirdiğinde ise tatmin yerine kayıp duygusu hissettiğini anlattı.