Drumcree geçişine yargıçtan taraflara 'uzlaşın' çağrısı

Kuzey İrlanda'da Portadown kentindeki Garvaghy Road'da Orange Order'ın yürüyüşüne izin verilmesine karşı açılan hukuki itirazı gören Yargıç Patricia Smyth, sürece dahil taraflara son bir uzlaşma çağrısı yaptı. Smyth, mahkemenin ele aldığı konunun tüm Kuzey İrlanda toplumu için "temel öneme" sahip olduğunu söyledi.

Yargıç, Garvaghy Road Sakinleri Koalisyonu, Orange Order ve Geçit Törenleri Komisyonu'na çağrısını değerlendirmeleri için yargısal denetim duruşmasını kısa süreliğine erteledi. Taraflara "uzlaşmaya varmaları" ve "uçurumun kenarından geri adım atmaları" için son fırsat verildi.

Söz konusu karar, komisyonun Cuma günü yürüyüşün Pazar günü yapılmasına neredeyse 30 yıl sonra ilk kez izin vermesiyle alındı. Yürüyüş birtakım kısıtlamalara tabi tutuldu.

Yürüyüşe getirilen kısıtlamalar

Komisyon, yürüyüşün Pazar günü planlandığı gibi 13:00'te değil, en geç 08:00'de başlamasına izin verdi. Katılımcı sayısı Orange Order'ın talep ettiği 60 kişi yerine 35 ile sınırlandırıldı. Bando ve destekçilere izin verilmedi.

Sakinler koalisyonu, Pazar günkü yürüyüşe karşı protesto için Geçit Törenleri Komisyonu'na başvurdu ve katılımcı sayısını 5.000 olarak bildirdi. Komisyona göre kararın Cumartesi günü verilmesi bekleniyor.

Karara karşı çıkan koalisyon, yürüyüşe izin verilmesinin ardından yargısal denetim başvurusunda bulundu. Cumartesi günü Yüksek Mahkeme'de sakinlerin avukatı, kararda atıfta bulunulan Kuzey İrlanda Polis Teşkilatı (PSNI) değerlendirmesinin polisin komisyona sunduğu bilgilerin "tamamını" oluşturup oluşturmadığının belirsiz olduğunu söyledi. Hukuk ekibi, tam PSNI değerlendirmesini ve herhangi bir değişiklik olup olmadığını görmek için geçmiş değerlendirmeleri talep etti. Sakinlerin avukatı, komisyonun yaklaşımında "önemli bir değişiklik" olduğunu belirtti.

Drumcree Katolik Kilisesi'nin internet sitesine göre, Garvaghy Road'daki St John the Baptist kilisesinde Pazar ayinleri 08:30'da yapılıyor. BBC News NI'nin ayin saatlerinin kararda dikkate alınıp alınmadığını sorması üzerine Geçit Törenleri Komisyonu, kararda belirtilen zamanlamanın kilise ayininin "normal şekilde yapılmasına" olanak tanıması gerektiğini belirtti.

İrlanda Katolik Kilisesi lideri Başpiskopos Eamon Martin Cumartesi öğleden sonra yaptığı açıklamada, "Garvaghy Road'daki karmaşık durumun barışçıl çözümü için dua ve destek" çağrısında bulundu. Martin, "son gelişmeler karşısında birçok kişinin yaşadığı şok ve hayal kırıklığını" paylaştığını söyledi. Başpiskopos, düşüncelerinin bu durumun "derin travmatik ve acı verici anıları" geri getirdiği kişilerle olduğunu ekledi ve bu karmaşık ve hassas durumun çözümü için yalnızca yasal ve demokratik süreçlerin sabırla kullanılmasına destek istedi.

St John the Baptist'ten Peder Peter Clarke, yürüyüşün kiliseye gelen ve giden cemaat üyeleriyle "çatışacağından" endişe duyduğunu söyledi. Clarke, komisyona endişelerini e-posta ile ilettiğini ve artık konunun "ellerinden çıktığını" belirtti. Peder, 1990'lardaki Drumcree anlaşmazlığına dair "hoş olmayan anıları" olduğunu ve o günlere dönüşü "görmek istemediğini" söyledi. Rahibe göre William Street'teki St Patrick Kilisesi'ndeki cemaat üyelerinin de 10:00 ayini öncesinde etkilenmesi muhtemel. Toplumda "gerilimin yüksek" olduğunu ve Pazar günkü ayinde durumu ele alacağını ekledi.

Portadown Bölgesi Orange Order şubesi Cumartesi günkü açıklamasında yürüyüşlerine getirilen ek kısıtlamalardan "memnun olmadıklarını" ancak "yasa ve karara tam olarak uyacaklarını" belirtti. Bölge Başkanı Nigel Dawson, "Şimdi toplumumuzdan da aynısını yapmasını istiyoruz. Herkese sorumlu ve barışçıl davranması ve toplumdaki gerilimi artırabilecek hiçbir şey yapmaması çağrısında bulunuyoruz" dedi. Dawson, locanın 28 yıldır komisyon kararlarına uyduğunu ve "şimdi tek istediklerinin" bu karardan etkilenenler tarafından da aynı saygının gösterilmesi olduğunu sözlerine ekledi.

Geçit Törenleri Komisyonu'nun Cuma öğleden sonra yayımlanan kararında, organizatörler, sakinler, polis, siyasi partiler, kilise temsilcileri ve diğerlerinden "çeşitli yazılı ve sözlü sunumlar" aldığı belirtildi. Kararda ayrıca "Bu karar bir taraf için zafer, diğeri için yenilgi olarak görülmemeli ve algılanmamalıdır" ifadesi yer aldı.

Beş kişiden oluşan ve Profesör Evelyn Collins'in başkanlık ettiği komisyon, bu hafta başında Orange Order ile yüz yüze görüşmeler yaptı ve sakinler koalisyonuyla ayrı bir toplantı düzenledi. Planlanan yürüyüş hakkında üst düzey polis memurlarına da danışıldı. Komisyonun 31 paragraflık kararında, PSNI ile yapılan görüşmelerin ayrıntıları da yer aldı. Belgede, "Polis hem yazılı hem de sözlü sunumlar yaptı ve bunları yaptıkları sırada yürüyüşün düzensizliğe veya şiddete yol açacağına dair bilgi sahibi olmadıklarını belirtti" denildi.

PSNI, Pazar günü Portadown'da bir polis operasyonu için hazırlık planlamasını desteklemek üzere "karşılıklı yardım düzenlemelerini" devreye soktuğunu açıkladı. Yaklaşık 200 memurun İskoçya'dan geldiği anlaşılıyor.

Cuma günü DUP Milletvekili Carla Lockhart, sakinlerin "korkacak bir şeyi olmadığını" söyleyerek "histeriye kapılmamalarını" istedi. "35 adamın bando olmadan sessizce ve düzenli bir şekilde caddeden aşağı yürümesi. Bu adamlar bu toplumda çalışıyor, yaşıyor ve iş yapıyor" dedi. Sinn Féin'in "siyasi liderlik göstermesi ve toplumda sakinliğin korunmasını sağlaması" gerektiğini söyledi.

Ancak Sinn Féin Başkanı Mary-Lou McDonald, yürüyüşe izin verilmesi kararının "son derece pervasız" olduğunu ve Garvaghy Road toplumunun haklarına "tamamen kayıtsızlık" gösterdiğini söyledi. McDonald, "Bu ciddi bir durum, bu ölçekte pervasızlığın elbette sonuçları olur" dedi ve başbakan ile taoiseach dahil müdahale edebilecek herkesi "bunu düzeltmeye" çağırdı.

Geçit Törenleri Komisyonu, önceki Drumcree kararının Ağustos ayında Yüksek Mahkeme tarafından iptal edilmesinden bu yana siyasi gündemde. Kuzey İrlanda Ofisi o zamandan beri komisyonun incelenmesini emretti.

Drumcree geçit töreni anlaşmazlığı 1990'ların ortasında başladı ve o dönemde barış sürecini neredeyse raydan çıkarıyordu. Anlaşmazlıkla bağlantılı şiddet olayları isyanlara, yol kapatmalara ve cinayetlere yol açtı. Temmuz 1995'te polisin Orange Order'ın güzergahı yürümesini engellemesi üzerine gergin bir çıkmaz yaşandı. Sonraki üç yıl da aynı şekilde geçti.

Geçit Törenleri Komisyonu, geçit törenlerini düzenlemek ve yürüyüşler etrafındaki gerilimi azaltmaya çalışmak üzere 1998'de faaliyete başladı. Komisyonun o yaz Garvaghy Road'da yürüyüşe izin vermeme kararı Orange Order tarafından son otuz yılda defalarca mahkemeye taşındı.