Drumcree geçiş töreni kararına yüksek mahkemede itiraz

Kuzey İrlanda'da Portadown kentindeki Garvaghy Road üzerinde Orange Order'ın yürüyüşüne izin verilmesine karşı açılan hukuki itiraz Cumartesi sabahı Belfast Yüksek Mahkemesi'nde görülecek. Geçit Törenleri Komisyonu (Parades Commission), geçiş töreninin neredeyse 30 yıl aradan sonra ilk kez Pazar günü yapılabileceğini, ancak birtakım kısıtlamalar getirildiğini duyurdu.

Komisyon, yürüyüşün Pazar günü planlanan saat 13.00 yerine en geç 08.00'de başlamasına izin verildiğini belirtti. Katılımcı sayısı Orange Order'ın talep ettiği 60 kişi yerine 35 ile sınırlandırıldı. Bando ve destekçilerin katılmasına izin verilmiyor.

Karar, yürüyüşe karşı çıkan Garvaghy Road Residents' Coalition (Garvaghy Yolu Sakinleri Koalisyonu) tarafından yargıya taşınıyor. Komisyonun internet sitesinde Cuma akşamı yayımlanan "determination" adlı ayrıntılı belgede, "Bu karar, bir taraf için zafer ya da diğer taraf için yenilgi olarak görülmemelidir" denildi.

Profesör Evelyn Collins başkanlığındaki beş kişilik komisyon, bu hafta Orange Order ile yüz yüze görüşmeler yaptı ve koalisyonla ayrı bir toplantı düzenledi. Planlanan geçit töreni hakkında üst düzey polis memurlarına da danışıldı.

Komisyonun 31 maddelik belgesinde Kuzey İrlanda Polis Teşkilatı (PSNI) ile yapılan görüşmelere ilişkin bilgiler de yer aldı. Belgede, "Polis hem yazılı hem sözlü görüş bildirdi ve o sırada geçiş töreninin düzensizlik veya şiddetle sonuçlanacağına dair herhangi bir bilgiye sahip olmadığını belirtti" ifadesi kullanıldı.

PSNI, Pazar günü Portadown'da yürütülecek polis operasyonuna destek için "karşılıklı yardım düzenlemelerinin" devreye alındığını açıkladı. İskoçya'dan yaklaşık 200 memurun gelmesinin beklendiği öğrenildi.

Sakinlerin tepkisi ve siyasi yorumlar

Cuma günü Garvaghy Road sakinleri, karar nedeniyle "öfkeli" olduklarını belirterek topluluğun "hafta sonu yaşanacaklar konusunda korku duyduğunu" ifade etti. Koalisyondan Breandán Mac Cionnaith, "Yerel topluluktaki insanların duygularını şok ve öfke olarak tanımlayabilirsiniz" dedi. "Bu topluluk 28 yıldır çatışmadan kaçınmayı başardı; geçit törenleri komisyonu kararıyla bir çatışma zemini yaratıyor" diye ekledi.

DUP milletvekili Carla Lockhart, sakinlerin "korkacak bir şeyi olmadığını" söyleyerek "histeriye kapılmamalarını" istedi. "Bando olmadan sessizce ve düzenli şekilde yolda yürüyen 35 adam. Bu adamlar bu toplulukta çalışıyor, yaşıyor ve iş yapıyor" dedi. Sinn Féin'in "siyasi liderlik göstererek toplumda sükûneti sağlaması" gerektiğini belirtti.

Ancak Sinn Féin lideri Mary-Lou McDonald, geçit törenine izin verilmesinin "son derece sorumsuz" olduğunu söyledi ve Garvaghy Road topluluğunun haklarına "tamamen kayıtsız kalındığını" savundu. McDonald, başbakan ve başbakan yardımcısı dahil müdahale edebilecek herkesi "bu durumu düzeltmeye" çağırdı.

Geçit Törenleri Komisyonu, Ağustos ayında bir önceki Drumcree kararının Yüksek Mahkeme tarafından bozulmasından bu yana siyasi gündemde yer alıyor. Kuzey İrlanda Ofisi komisyon hakkında inceleme başlatılmasını emretti.

Drumcree geçiş töreni anlaşmazlığı 1990'ların ortasında başladı ve o dönemde barış sürecini neredeyse rayından çıkardı. Anlaşmazlıkla bağlantılı şiddet olayları ayaklanmalara, yol kapatmalara ve cinayetlere yol açtı. Temmuz 1995'te Orange Order'ın polis tarafından güzergâhtan geçirilmemesi üzerine gergin bir çıkmaz yaşandı; sonraki üç yıl da aynı şekilde geçti. Geçit Törenleri Komisyonu 1998'de geçit törenlerini düzenlemek ve yürüyüşler etrafındaki gerilimi azaltmak için çalışmaya başladı. Komisyonun o yaz Garvaghy Road'da yürüyüşe izin vermemesi kararına Orange Order son otuz yılda itiraz etti.