Çinli gençler kaygılarını dinleyen antropologa hayran kaldı

Çin'in hızla değişen ekonomik ve toplumsal yapısı, genç nesil üzerinde ciddi bir belirsizlik baskısı oluşturuyor. İş bulma kaygısı, ilişkiler ve sürekli rekabet ortamı, Z kuşağını giderek daha fazla zorluyor. Bu ortamda 54 yaşındaki antropolog Profesör Biao Xiang, gençlerin kaygılarını anlatan ve onlara yol gösteren beklenmedik bir figür haline geldi.

Singapur'da yakın zamanda düzenlenen ve çoğunluğu yurt dışındaki Çinlilerden oluşan yaklaşık 500 kişilik bir etkinlikte Xiang, bir saatten fazla Mandarin dilinde konuştu. Konuşmasının ardından onlarca kişi kendisiyle tanışmak ve fotoğraf çektirmek için sıraya girdi. Katılımcılardan biri bu etkinliği "akademik bir hayran buluşması" olarak tanımladı.

23 yaşındaki bir Çinli mezun, ismini paylaşmak istemeyerek şunları söyledi: "Okuldan gerçek dünyaya geçiş çok fazla belirsizlik getiriyor ve insanlar bununla nasıl başa çıkacaklarını bilmedikleri için sık sık kaygı duyuyor. İnsanların hayatlarında bir çapaya ihtiyacı var ve onun sözleri bana beni anlayan biri olduğunu hissettiriyor."

Kaygının kaynağı: Emlak piyasası ve eğitim sistemi

Xiang, kaygıyı iki temel unsurun körüklediğini düşünüyor: emlak piyasası ve yükseköğretim sistemi. Yerel yönetimlerin arazi satışına bağımlılığıyla beslenen emlak patlaması, ailelerin güvenlik ve başarı algısını evlerinin değerine bağladı. Üniversite kayıtlarındaki hızlı artış ise başarı çıtasını yükselterek rekabeti yoğunlaştırdı. Ona göre ortaya çıkan tablo evrensel bir formül: iyi bir derece al, istikrarlı bir iş bul, evlen ve ev satın al.

Çin'de genç işsizlik oranı 2023 ortasında hükümetin veri yayımlamayı durdurmasından önce yüzde 21,3'e ulaşmıştı. Memur, şirket çalışanı veya mühendis gibi "iyi işlere" sahip olanlar bile bu işleri kaybetme endişesi taşıyor. İnternette uzun çalışma saatleri, toksik ofis kültürü ve 35 yaş sonrası iş bulmanın zorlaştığı "35 laneti" korkusu sıkça dile getiriliyor.

Xiang, insanların sürekli sadece hayatta kalmak için çabaladığı durumu "havada asılı kalmak için kanat çırpan sinek kuşu" benzetmesiyle "yüzenler" olarak adlandırıyor. Bir diğer kavramı olan "yakın çevre" ise insanların kendilerine ve dünyaya odaklanırken aradaki alanı ihmal ettiğini, bunun da kopukluk hissi yarattığını savunuyor.

"Akademik bir hayran buluşması"

1972 doğumlu Xiang, Çin'in Mao Zedong döneminin kaosundan çıkarak dünyaya açıldığı bir dönemde büyüdü. Sanayi limanına dönüşen Wenzhou'da yetişti. Şu anda Almanya'da Max Planck Sosyal Antropoloji Enstitüsü'nün direktörlüğünü yürütüyor ve Çin ile Asya'nın diğer bölgelerindeki toplumsal değişimi inceliyor.

Xiang, Çin toplumunun bir "dönüm noktasında" olduğunu, insanların hızlı toplumsal ve ekonomik değişimi anlamlandırmaya çalışırken anlam aradığını belirtiyor. Kendisi gibi düşünen akademisyenlerin araştırma yayımlamaya öncelik verdiğini ve yöntemlerine "oldukça soğuk" yaklaştığını söylüyor. Bazıları ise itibarını koruması konusunda uyarıda bulunmuş.

Ancak Xiang popülaritesinden memnun. "Biri bana influencer derse bunu iltifat olarak alırım. Çünkü gerçek etkim insanların kendi başlarına düşünmesini sağlamak olabilir" diyor.