Çin casusluğuyla suçlanan İngiliz, beraat sonrası BBC'ye konuştu

Çin adına casusluk yapmakla suçlanan ancak geçen yıl beraat eden İngiliz Chris Cash, kendisinin İngiliz polisi ve güvenlik servisleri için "işe yarayan bir günah keçisi" olduğunu söyledi. Eski parlamento araştırmacısı Cash, BBC'ye verdiği ve beraatının ardından yaptığı ilk röportajda, yabancı devletlerin casusluk tehditlerini "gündeme oturtmak" isteyen yetkililerin hedefi haline geldiğini belirtti.

Cash, BBC ile 6 binden fazla mesajı paylaştı. Bu mesajlar, bir Çinli yetkilinin Birleşik Krallık'taki hassas siyasi konular hakkında nasıl bilgi aradığını ortaya koyuyor. Bunlar arasında 2022'de bir sonraki başbakanı belirleyen Muhafazakâr Parti liderlik yarışı da var.

Mesajlar, Cash'in Çin'de yaşayan arkadaşı Chris Berry ile bilgi paylaştığını gösteriyor. Berry, üst düzey bir Çinli yetkiliyle yaptığı "gizli" görüşmeyi çarpıcı ifadelerle anlatıyor. Berry'ye göre kendisine, Çin'in yaptırım uyguladığı bir İngiliz milletvekilinin kabine görevine getirilmesinden duyulan endişe aktarılmış. Mesajlar ayrıca Cash'in parlamento giriş kartı için güvenlik soruşturmasında arkadaşını referans gösterdiğini ve başvurunun onaylandığını da ortaya koyuyor.

Cash, Birleşik Krallık'ın ulusal güvenliğine zarar verecek "hiçbir şey yapmayacağını" söylüyor. Ancak 2018'de Çin'de bir okulda birlikte İngilizce öğretirken tanıştığı arkadaşına "dedikodu" niteliğinde mesajlar göndermesinin "profesyonellikten uzak ve safça" olduğunu kabul ediyor. Mesajlarda hassas konuların konuşulduğu görülse de Cash'in Çin Komünist Partisi tarafından para aldığına ya da partiye sempati duyduğuna dair bir kanıt bulunmuyor.

Beraatle sonuçlanan dava ve hükümet tartışması

İngiliz güvenlik servisleri, iki arkadaşın Ocak 2022 ile Mart 2023 arasında şifreli mesajlaşma uygulaması Signal üzerinden gönderdiği bilgilerin Çin devletiyle bağlantılı kişilere aktarıldığını öne sürmüştü. İki adam da casuslukla suçlandı ancak sürekli masum olduklarını savundu. İngiltere ve Galler'in en üst düzey savcısı, davanın geçen sonbaharda çöktüğünü, çünkü hükümet yetkililerinin Çin'in o dönemde "düşman" olarak sınıflandırıldığını söyleyemediğini açıkladı. Bu durum, Çin hükümetini yatıştırmak için siyasi müdahale yapıldığı suçlamalarına yol açtı. Çin, casusluk iddialarını daha önce "tamamen uydurma ve kötü niyetli iftira" olarak nitelemişti.

BBC'ye verilen mesajların en dikkat çekici bölümü, Berry'nin 2022 yazında "daha ayrıntılı işbirliği" isteyen üst düzey bir Çinli yetkiliyle görüşmesine ilişkin anlatımı. Sesli mesajlarda Berry, söz konusu yetkilinin ilgisinin, kendisinin Birleşik Krallık'ın Çin'e yönelik dış politika yaklaşımını anlatan raporlarıyla çekildiğinin söylendiğini aktarıyor. Berry, hükümete ait bir villaya götürüldüğünü ve görüşmenin "psikolojik bir satranç oyunu" ile "bir sınav" gibi hissettirdiğini anlatıyor. Çay ikram edilirken ellerini masanın altında tuttuğunu, heyecanlı olup olmadığının belli olmasını istemediğini söylüyor.

Berry, yetkilinin tercüman aracılığıyla "Birleşik Krallık'taki mevcut durumu ve Muhafazakâr Parti liderliği meselesini" sorduğunu belirtiyor. O sırada Boris Johnson başbakanlıktan yeni istifa etmişti ve Liz Truss'un kazanacağı liderlik yarışı sürüyordu. Berry, esprili bir şekilde hangi adayı Çin'in istediğini sormaya çalıştığını ancak tercümanın bu soruyu çevirmediğini aktarıyor.

Cash, arkadaşının bilgi aktardığını bildiği yönündeki iddiaları reddediyor. Mesajlardaki bazı ifadelerin medyada "suçüstü kanıtı" gibi sunulduğunu, oysa bunların şaka olduğunu savunuyor. Berry ise görüşmede tanıştığını söylediği yetkilinin kimliği konusunda sonradan şüpheye düştü. Cash, 2023 Mart'ında Edinburgh'daki ailesinin evinde sabahın erken saatlerinde terörle mücadele polisleri tarafından gözaltına alındığını, tutuklanma gerekçesinin Resmi Sırlar Yasası'nı ihlal olduğunun söylendiğini anlatıyor. Berry de aynı gün tutuklanmıştı.