Burnham'in yerelleşme planları: Güç denetimle birlikte gelmeli

The Guardian editörü, İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın İngiltere'nin belediye başkanlarına benzeri görülmemiş yetki ve mali kaynaklar verme planını eleştiriyor. Editör, gücün hesap verebilirlikle dengelenmesi gerektiğini savunarak, mevcut yerel yönetim denetiminin yetersizliğine dikkat çekiyor.

2015 yılında dönemin Muhafazakar Başbakanı David Cameron tarafından kaldırılan Denetim Komisyonu (Audit Commission), yerel yönetimlerin harcamalarına ilişkin önemli bir gözetim işlevi görüyordu. Bu kaldırma, mali sıkıntı çeken konseylerin varlık satışı yaptığı ve riskli yatırımlara giriştiği bir döneme denk geldi. Bunun sonucunda, Muhafazakar belediye başkanı Ben Houchen liderliğindeki Teesworks projesinde ortaya çıkan 'aşırı gizlilik kültürü' gibi skandallar, karanlıkta yönetimin tehlikelerini gözler önüne serdi.

Hükümet, yerel halkın ihtiyaçlarını en iyi onlara en yakın olanın bildiği gerekçesiyle yetkiyi Hazineden almaya çalışıyor ve 2026 tarihli İngiliz Yerelleşme Yasa Tasarısı (English Devolution Bill) ile yeni bir Yerel Denetim Ofisi (Local Audit Office) kurulması ve denetim komitelerine yeni yetkiler verilmesi öngörülüyor. Ancak editör, yetkinin gelir paylaşımı gibi planlarla genişletilmesi halinde daha derin bir hesap verebilirlik mekanizması gerektiğini vurguluyor.

Yerel Kamu Hesapları Komiteleri önerisi

Editör, Westminster'daki Kamu Hesapları Komitesi örnek alınarak 'yerel kamu hesapları komiteleri' (local public accounts committees) kurulmasını öneriyor. 2024 tarihli beyaz kağıtta yer alan bu fikrin, başbakanın 'yerel temelli' yaklaşımını denetleyebileceği belirtiliyor. Bu komitelerin yeterli kaynakla donatılması halinde kamu hizmetlerinin yerelden sunumunda önemli bir denetim rolü oynayabileceği ifade ediliyor.

Yerel medyanın çöküşü

Denetimin sadece bürokratların işi olmadığına dikkat çeken editör, yerel medyanın zayıflamasının da büyük bir sorun olduğunu vurguluyor. Manchester gibi büyük şehirlerde yeni yerel haber kuruluşları ortaya çıksa da, tahminen 4,4 milyon İngiliz'in bulunduğu bölgelerde hiçbir yerel haber kaynağı bulunmuyor. Editör, Kültür Bakanı Lisa Nandy'nin daha önce gündeme getirdiği, sosyal medya devlerinden alınacak vergiyle yerel gazeteciliğin finanse edilmesi fikrini güçlü bir çözüm olarak değerlendiriyor.