Burnham seçim sistemi değişikliği vaadiyle yarışacak

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, İşçi Partisi'nin bir sonraki genel seçime ülkenin seçim sistemini değiştirme vaadiyle gireceğini söyledi. Burnham, başbakan olarak katıldığı ilk parti konferansı konuşmasında, seçim reformu seçeneklerini inceleyecek ulusal bir komisyon kurulması planını açıkladı.

Burnham, diğer partileri bu komisyonla işbirliği yapmaya davet ederek "herkesin oyunun sayıldığından ve herkesin sesinin duyulduğundan" emin olunması gerektiğini belirtti. Daha önce orantılı temsil (PR) modeline destek verdiğini ifade eden Burnham, geçen yılki konferansta "PR'nin zamanı geldi" demişti.

Westminster sistemi tartışma konusu

Westminster'da uygulanan ve her seçim bölgesinde en fazla oy alan adayın seçildiği "ilk-geçen-kazanır" sistemi, son yıllarda ülkenin siyasi yapısı parçalandıkça sorgulanmaya başlandı. 2024 seçimlerinde İşçi Partisi'nin yüzde 34 oy oranıyla parlamentoda büyük çoğunluk elde etmesi, sistem tartışmalarını daha da alevlendirdi.

Yakın zamanda 100'e yakın İşçi Partisi milletvekili, alternatif seçenekleri inceleyecek bir komisyon kurulmasını destekleyen parlamento değişikliğine oy verdi. Burnham da geçen yıl Greater Manchester belediye başkanıyken bu girişimi desteklemişti.

Burnham konuşmasında delegelere şöyle seslendi: "Mevcut durumu sürdürür ve 10 Numara'nın kapısını yüzde 30 veya daha az oyla bölücü bir hükümete açarsak, hepimiz kamu görevlerimizi yerine getirmede başarısız oluruz."

"Son zamanlarda yaşadığımız siyasi çalkantı seviyeleriyle devam edersek, dünyanın gözünde başarılı olamayız" diye ekledi.

Burnham, önerdiği komisyona kimin başkanlık edeceği veya komisyonun çalışmalarına ne zaman başlayacağı konusunda ayrıntı vermedi.

Partiler arasında farklı görüşler

Seçim sisteminde yapılacak herhangi bir değişiklik Liberal Demokratlar tarafından desteklenecek. Parti daha önce Burnham'a 2029'dan önce yapılması gereken bir sonraki seçimden önce orantılı temsili getirmesi çağrısında bulunmuştu.

Ancak ilk-geçen-kazanır sisteminden uzaklaşılması büyük olasılıkla Muhafazakarlar tarafından engellenecek. Reform UK son seçimde PR getirilmesini desteklemişti, ancak partinin bu konudaki istekliliğinin o zamandan beri azalmış olabileceği yönünde spekülasyonlar var.

Seçim sistemini değiştirme desteği İşçi Partisi içinde de evrensel değil. Parti genel başkan yardımcısı Lucy Powell, Burnham'ın konuşmasının ardından "İşçi Partisi'nin bazı kesimlerinin" bu değişikliği desteklemediğini kabul etti. BBC 2'de Politics Live programına konuşan Powell, kişisel olarak seçim reformunu desteklediğini ancak önerilen yeni sistemi belirtmekten kaçındığını ve "birçok model" bulunduğunu söyledi.

Son İngiltere seçimlerinde Liberal Demokratlar, İskoçya belediye seçimlerinde kullanılan tek devredilebilir oy (STV) sisteminin getirilmesini desteklemişti. Diğer seçenekler arasında, İskoç Parlamentosu üyelerini seçmek için kullanılan ve ilk-geçen-kazanır sistemini bölgesel parti listeleriyle birleştiren hibrit bir model olan ek üye sistemi de bulunuyor.

Bu yılın başlarında Galler Senedd'i ilk kez kapalı liste orantılı temsil sistemiyle seçildi.